Weblog Leo Fijen: San Damiano Assisi

Heilige onrust
Durf te springen en vertrouw erop dat je gevangen wordt. Hij staat op de dikke muren in de tuin van San Damiano, het eeuwenoude klooster waar Franciscus in 1208 van het inmiddels wereldberoemde kruis te horen kreeg zijn leven om te keren en alles los te laten. Durf te springen en vertrouw erop dat God niet zijn neus snuit maar je vangt. Loek Bosch staat op 350 meter hoogte als hij de opdracht van zijn leven samenvat. Met een snik in zijn stem en heftige armgebaren vertelt hij zijn verhaal over de heilige onrust in zijn bestaan. Onder hem gaapt het dal van S. Maria del Angeli, boven hem lonkt het oogverblindend mooie Assisi.

Crisis
Ik ben op reis langs Nederlandse godzoekers in buitenlandse kloosters en ik zoek het antwoord op de vraag: hoe ga je om met een crisis in je bestaan? Ik wil weten hoe ze de weg terug naar hun bron hebben gevonden, wat ze hebben gedaan of juist gelaten om de vrijheid en de waarheid in hun leven weer op het spoor te komen en wanneer ze weer zicht hadden op hun diepste opdracht. Ik ben op weg met deze vragen omdat ik denk dat heel veel mensen buiten de kloosters ook het gevoel hebben dat ze geen grip meer op hun leven hebben. Ze voelen zich onteigend, ontworteld en vervreemd van hun bron.

Levensspoor
Als ergens deze vragen en gevoelens samenkomen, dan is het in het leven van Loek Bosch. Ik ken hem al ruim twintig jaar en weet dus van dichtbij dat hij een rusteloze zoeker is. Ik bewonder hem daarom ook, ik kijk met veel respect naar zijn heilige onrust om altijd weer dichter bij de diepste stem van zijn hart te komen, dichter bij het diepste verlangen. Hoe geeft hij gehoor aan dat verlangen, op welke wijze is hij gehoorzaam aan het spoor in zijn leven? Aan niemand anders kan ik dat beter vragen dan aan Loek, want hij trad in 1964 in bij de franciscanen, moest dat een paar jaar later loslaten om eerst als pastoraal werker en later als priester in het pastoraat te gaan werken en keerde in 1992 toch weer terug bij de franciscanen. Hij was op zijn plaats in het pittoreske Megen, maar gaf gehoor aan zijn diepste stem en zocht het avontuur in het buitenland. Het werd niet zoals gedacht Istanbul, maar San Damiano, de plek die voor Franciscus alles veranderde en de plaats waar hij twee jaar voor zijn dood het zonnelied schreef.

‘Loek, waar blijf je?’
Op deze heilige grond, in deze eeuwenoude omgeving leeft en bidt Loek Bosch nu. Al in 1986 op een pelgrimage naar dit land van Franciscus klonk er op de berg La Verna een stem tot hem: ‘Loek, waar blijf je?’ Het duurde nog vele jaren voordat hij aan zijn diepste verlangen gehoor gaf. Welk verlangen is dat, vraag ik hem. Dat is het verlangen naar meer stilte in mijn leven om dichter bij God te kunnen komen. In het pastoraat lukt dat niet met werkweken van 80 uur, hier ben ik met rondleidingen voor toeristen onder de mensen maar heb ik veel meer tijd voor stilte, antwoordt hij.

Betovering
Hij zegt het bij herhaling, in de kloostertuin, in de eenzaamheid van de bergen en de bossen, in de eerste kerk van Franciscus (Porziuncola), maar ik begrijp pas wat hij voelt als ik samen met Loek en veel toeristen de vespers vier. Het avondlicht valt de kleine kapel in en lijkt iedereen te betoveren: pelgrims, peuters van anderhalf jaar, toeristen in korte broeken, zusters, jongeren, veel jongeren. Het is muisstil, bijna een kwartier lang. Stilte en nederigheid, zwijgen en buigen voor het allerheiligste. Dit is geen contemplatief klooster, maar de stilte en de eerbied zijn net zo oorverdovend. Midden in de wereld en midden in de stilte. Ik kijk naar Loek en krijg kippenvel. Ik word geraakt door zijn overgave, zijn avontuur, zijn gehoorzaamheid aan zijn diepste stem om hier de stilte te zoeken.

Eenzaamheid en machteloosheid
Later zegt hij dat dit de mooiste maar ook de moeilijkste weg is in zijn leven. Waarom , vraag ik hem. Omdat juist in deze stilte hij met zijn diepste eenzaamheid en machteloosheid is geconfronteerd. Hij werd tijdens de eucharistieviering getroffen door een klein herseninfarct en kon hij van het ene op het andere moment niet meer zien. Alles moest hij loslaten, weken lag hij op bed, overgeleverd aan de zorg van zijn jonge broeders. En voor het eerst voelde hij in zijn hart en nu eens niet met zijn hoofd wat het betekent om te wachten en te verlangen, met uitzicht op niets. Daar lag hij in eeuwenoude kloostergangen, ver weg van huis, familie, broeders en vrienden. Dit was dus het totale loslaten, wist hij. Maar als een mens niet anders meer kan, als een mens niets meer heeft dan leegte en werkelijke armoede, dan ontdekt hij de liefde, zo weet hij nu. Want de jonge broeders van San Damiano gaven en geven hem werkelijke liefde.

Durf los te laten
Op de laatste ochtend in Assisi leest Loek Bosch de evangelielezing. Durf los te laten als je op pad gaat voor de Heer, neem niets mee: geen stok, geen sandalen, geen geld. En vertrouw op de liefde van ieder die op je pad komt en wens hem of haar dan de vrede, klinkt het uit zijn mond. Hij leest, nog steeds met moeite, wat hij in de maanden na zijn herseninfarct geleerd heeft en hij schrijft met des meer nadruk op de ansichtkaart voor kijkers: “Haal de patatfriet nu eens uit je oren, word leeg, word arm, word vrij”.

LEO FIJEN