Hannes de Graaf 1911-1991

19 februari 2012- Hannes de Graaf (1911-1991) heeft zich zijn hele leven ingezet voor vrede en verzoening. Hij zette zich in voor de oecumene, was een bruggenbouwer tussen Oost en West ten tijde van de Koude Oorlog terwijl hij zijn kritiek op het communistisch systeem niet onder stoelen of banken schoof. Hij was voorzitter van Kerk en Vrede en medeoprichter van de PSP.  Hij stond aan de wieg van de NOVIB en het IKV.

'Eenheid door democratie'
Hannes de Graaf was zoon van een vrijzinnig hervormd predikant. Hij volgde het gymnasium in Leiden. Op zestienjarige leeftijd kreeg hij polio en houdt daaraan een zeer zwak been over. 'Dat bracht de ernst in zijn leven’, zegt dochter Maaike de Graaf. Hij studeerde - in de voetsporen van zijn vader - theologie. Hij was actief lid van de Vrijzinnig Christelijke Studenten Bond. In 1935 sloot hij zich aan bij de groepering ´Eenheid door democratie', een groepering van 20.000 intellectuelen die verontrust waren door de groei van het fascisme en communisme in Europa in de jaren dertig.

Medan
In  1939 vertrekt hij als predikant naar Medan in Nederlandsch-Indië. In 1942 wordt De Graaf na de Japanse inval gescheiden van zijn gezin en geïnterneerd. Tijdens een lange mars van het ene naar het andere kamp kan hij niet meer verder door zijn slechte been. Geheel tegen de verwachting in, ondervindt hij begrip van een Japanse soldaat die hem menselijk behandelt en rustig de tijd geeft. Executie had in zo´n geval toen meer voor de hand gelegen. Na de oorlog volgt het weerzien met zijn gezin. Zijn ervaringen in de oorlog en de atoombommen op Nagasaki en Hiroshima – de vreselijke prijs voor zijn bevrijding – maken dat hij zich blijvend inzet voor het pacifisme en de vrede.

Dialoog
Na de oorlog werkt de Graaf  enige tijd als dominee in Arnhem en Haarlem en wordt vervolgens hoogleraar ethiek aan de Universiteit van Utrecht. Als ethicus verzet hij zich tegen alle vormen van moralisme en zoekt naar een nieuwe ethiek. Mensenrechten spelen een belangrijke rol. Dochter Maaike Zimmerman-de Graaf herinnert zich haar vader als een milde en gedreven man. Een harde werker, die veel op reis was maar ook echt tijd voor zijn kinderen vrijmaakte. Ze hadden thuis zeer veel buitenlandse gasten over de vloer. Altijd zocht haar vader de dialoog. Grote inspiratie voor hem was zijn geloof.

‘een mens uit eikenhout gesneden’
IKON-pastor Bram Grandia noemt Hannes de Graaf ‘een mens uit eikenhout gesneden’. Voor hem is Hannes de Graaf een voorbeeld hoe christelijk geloof, linkse politiek  en pacifisme samen kunnen gaan.