Met Maria de straat op in de Amsterdamse Pijp

12 augustus 2010 - TV-maker Frans Tervoort schrijft geregeld over bijzondere plekken en tradities van volksreligiositeit. Dit keer: de Mariaprocessie in de Amsterdamse Pijp.

Hare Krishna
Wat hebben de Hare Krishna-beweging en het feest van Maria Tenhemelopneming met elkaar te maken? Niets zou je zeggen. Maar voor pastoor Pierre Valkering van de parochie van Onze Lieve Vrouw van de Vrede in Amsterdam ligt dat anders. Al 16 jaar is hij zielenherder in deze parochie in de Amsterdamse Pijp. Vlak bij de Vredeskerk heeft de Hare Krishna-beweging haar hoofdstedelijke tempel. Met toestemming van pastoor Valkering organiseert die beweging jaarlijks op een zaterdag in de zomer een soort processie om 12 uur vanaf het kerkplein van de Vredesparochie naar de binnenstad van Amsterdam. De bonte stoet zorgt voor nogal wat verkeersoverlast in de binnenstad en veel kabaal bij het vertrek van de kerk, waar op dat moment nog een eucharistieviering wordt gehouden. Dat leidt jaarlijks tot enige ergernis bij parochianen en lichte spijt bij de pastoor, dat hij akkoord is gegaan met hun verzoek.

Kleur van het behang
Ergernis kan ook tot creativiteit leiden. Pastoor Valkering bedacht een aantal jaren geleden: “wat zij mogen, mogen wij ook. Zij de straat op, dan wij ook. We zijn als katholieken onzichtbaar in de stad. De kerk van Amsterdam heeft de kleur van het behang aangenomen”, geeft hij als zijn visie. Valkering, die inmiddels tevens pastoor was geworden van de nabij gelegen parochie van Onze Lieve Vrouw van de Rozenkrans, lanceerde het idee om op de zondag rond het hoogfeest van Maria Tenhemelopneming een Mariaprocessie te houden. “Er werd met verbijstering op gereageerd,” vertelt hij nu geamuseerd. “Is hij nu helemaal mesjogge geworden, was de algemene gedachte. Om met je geloof rond te lopen, dat was een onvoorstelbare gedachte voor veel mensen”.

Afrikaanse katholieken
Hoe het allemaal gegaan is, weet Valkering niet meer precies. “Ik heb er in het begin ook wel eens slecht door geslapen, want je stelt je toch wel kwetsbaar op”. Maar het is hem gelukt. Zondag 15 augustus zal voor de zevende keer de processie met het Mariabeeld uit de Vredeskerk door de stad trekken. Bij de organisatie van de Maria ommegang betrok hij direct de parochie van de Afrikaanse geloofsgenoten van de All Saints Church, die tot voor kort in de buurt hun kerk hadden. Die Ghanezen, Nigerianen en andere Afrikaanse katholieken wist hij zonder moeite voor zijn idee te winnen. Heel slim liet hij ze voorop lopen in de processie. Valkering: “dat gaf een impuls aan de processie. Hun kracht en enthousiasme gaf zeker in het begin mijn parochianen de moed om mee te lopen. De parochie is daar nu in gegroeid”.

Marialiederen 
Het eerste jaar zorgde een muziekkapel uit het Twentse dorp de Lutte voor de muzikale omlijsting, de laatste jaren een harmonie uit de Zaanstreek. Daarnaast zingen zijn parochianen oude en nieuwe Marialiederen en de Afrikanen hun eigen liederen. Het enthousiasme is groot onder de paar honderd mensen die meelopen in de stoet, die zo’n anderhalf uur door de hele Pijp trekt. Dit jaar zal de processie voor het eerst niet in de eigen wijk worden gehouden. Nu de All Saints Church is verhuisd naar de Boomkerk aan het einde van de Admiraal de Ruyterweg is besloten om de processie het ene jaar in de Pijp en het andere jaar in Oud West te houden. Nu voor het eerst in Oud West. Meteen een test of de parochianen van pastoor Valkering voor de processie hun eigen stadsdeel willen verlaten.

Piepschuim
Maar het vertrouwde Mariabeeld uit de Vredeskerk gaat in ieder geval weer mee. Valkering is trots op ‘zijn’ houten Mariabeeld, dat al sinds 1954 in de Vredeskerk staat. “Het is niet wit en niet zwart, dus iedereen kan er zich in herkennen. Alsof het voor onze multiculturele processie is gemaakt”. Parochianen waren eerst wat beducht om met het kostbare beeld de straat op te gaan en maakten een kopie van piepschuim. Pastoor Valkering besloot uiteindelijk toch met het echte beeld uit te trekken: “dat heeft toch een andere dimensie”.

Hart van de Kerk
Hartverwarmend hoe enthousiast de pastoor praat over zijn processie. Het gaat hem om “het hart van de Kerk voor het voetlicht krijgen”, “de devotie voor Maria uitdragen”, “de eigen belevenis van het geloof” en “het geloof van de universele Kerk vieren”. Maar, zegt hij, “je geeft het ook aan de stad”. En hoe reageert die merendeels ongelovige stad daarop? “Met sympathie. Maria roept geen agressie op. Zij doet wat met mensen”, zegt hij vol overtuiging.

Compassie
Ik feliciteer deze onlangs 50 jaar geworden pastoor met zijn succesvolle initiatief. Er is moed voor nodig om in deze tijd je geloof openlijk te vieren en uit te dragen. Wie zijn katholiek geloof beleeft, doet dat veelal in stilte. Valkering gaat met zijn parochianen de straat op, niet om te provoceren, maar om uit te dragen wat hem heilig is en wat voortkomt uit onze geloofstraditie. Dat lukt wonderwel met Onze Lieve Vrouw, de moeder van de Heer en ook onze Moeder Maria, de moeder van Smarten, die haar Zoon heeft zien sterven. Zij roept geen agressie op, zoals Pierre Valkering terecht constateert, maar compassie en herkenning.

Blokje om
Maar ook rond Sacramentsdag trekt hij met zijn parochianen de straat op. Op die zondag doen de communicantjes hun Eerste Communie. Die feestelijke viering wordt gevolgd door een korte sacramentsprocessie. Geen lange tocht door de wijk, maar een minuut of tien “een blokje om met Jezus”, zoals hij het noemt. De parochie geeft er geen publiciteit aan omdat er dan elders in de stad de grote Sacramentsprocessie is vanaf de kerk aan de Prinsengracht, waarin meestal de bisschop mee loopt. Pastoor Valkering: “ik wil hem geen concurrentie aan doen,” Maar groot of klein, met of zonder publiciteit, zo’n blokje om met Jezus op Sacramentsdag en een (groter) blokje om met Maria op 15 augustus, het lijkt me een prima idee om dat elders na te volgen. Niets hoogdravends, gewoon samen een feestelijk blokje om. Kom, katholieken, ga samen eens een gelovig blokje om met elkaar.