Sint Liduina, patrones der schaatsers

Patrones van de schaatsers
Bij schaatsen en winterse ijspret denk ik niet direct aan Sint Liduina van Schiedam. Toch is zij, zegt de Schiedamse pastoor Paul Vismans, niet alleen patroonheilige van de chronisch zieken, maar ook van de schaatsers. In de verschillende publicaties over de heilige Liduina vind ik dat niet terug, maar Vismans is een autoriteit. Al 30 jaar is hij pastoor van de parochie Sint Liduina en Onze Lieve Vrouw van de Rozenkrans. De neogotische kerk, waar Liduina's relieken worden bewaard is door de vorige paus tot basiliek verheven. Bovendien mag Vismans zich monseigneur noemen en draagt hij de titel 'Erekapelaan van Zijne Heiligheid de Paus'. Me dunkt, dat maakt zijn uitspraken voldoende geloofwaardig.

Miraculeuze lijdensweg
De lijdensweg en de weg naar heiligheid van Liduina (1380–1433) is inderdaad op het ijs begonnen. Als 14-jarig meisje schaatste ze met een paar vriendinnen in haar geboorteplaats Schiedam en kwam daarbij ongelukkig ten val. Ze brak haar heup en was vervolgens vanwege verlammingen, spontane bloedingen en andere kwalen, de rest van haar leven, 38 jaar lang aan bed gekluisterd. Ze droeg haar lot zonder klagen. Sterker nog: steeds meer zag ze haar lot als een goddelijke opdracht. Ze kreeg visioenen en leefde tijdenlang uitsluitend van de Heilige Communie. Al tijdens haar leven werd ze als een heilige vereerd. En boven haar graf werd direct na haar dood op 14 april 1433 een kapel gebouwd.



Naar Brussel
De Reformatie maakte een einde aan de devotie rond haar graf. Haar gebeente verhuisde naar Brussel en pas in 1871 kwam een deel daarvan weer terug naar Schiedam. Haar heiligheid werd pas in 1890 door paus Leo XIII bevestigd. Een beetje laat, want de bevolking van Schiedam had haar al eeuwen als heilige vereerd. Bovendien zijn er van weinig middeleeuwse heiligen zoveel concrete feiten bekend.

Naam
“Het is een echte Hollandse heilige”, zegt de 75-jarige pastoor Vismans, “een echte ijsheilige”. Hij is trots op “het meisje van gewone komaf, dat zo heldhaftig haar lijden gedragen heeft”. De Schiedamse bevolking – die ook na de Reformatie voor een groot deel katholiek bleef – heeft Sint Lidwina in het hart gesloten. Veel ouders noemden vroeger hun dochter Liduina of Lidewij. Zo is de naam ook over de wereld verspreid, vertelt pastoor Vismans. “Schiedam heeft veel missionarissen en religieuzen voortgebracht. Als er dan kinderen te vondeling werden aangeboden noemden missionarissen die vaak naar hun moeder of zus”.

Tweede zondag na Pasen
De verering van Sint Liduina is niet meer zo massaal als in de hoogtijdagen van het rijke roomse leven, maar nog regelmatig komen er mensen van heinde en verre naar de basiliek, waar de relieken van Liduina bewaard worden. Daartoe is de kerk tussen april en oktober iedere zaterdag geopend. Haar feest viert men in Schiedam op de tweede zondag na Pasen, omdat 14 april vaak in de Goede Week of de Paastijd valt. Die zondag zit de kerk helemaal vol, verzekert pastoor Vismans me. Er is om 10.15 uur een plechtige hoogmis, dan om 14.00 uur de vespers, met aansluitend een ommegang door de stad langs plekken die een rol speelden in haar leven, dan rozenkransgebed, vervolgens om 18.00 uur een plechtig lof met aansluitend een processie met de reliekenschrijn door de kerk. Een processie de straat op, daar begint pastoor Vismans niet (meer) aan.

Toerisme
De VVV in Schiedam probeert ook een graantje mee te pikken van de belangstelling voor de plaatselijke heilige. Er is een Liduina-dagtocht. Met een gids gaat men dan langs de plaatsen waar Liduina gewoond, gekerkt, geschaatst, gestorven en begraven is. Regelmatig komen er groepen invaliden speciaal voor Sint Liduina naar Schiedam. Ook vanuit het buitenland komen belangstellenden.

Herseninfarct
Pastoor Vismans heeft zelf ook steun gezocht bij Sint Liduina. Ruim drie maanden geleden kreeg hij een herseninfarct, waarvan hij langzaam herstellend is. "Zij was mijn aanspreekpunt in die moeite tijd." Laconiek voegt hij er aan toe: "Ik mag niet klagen. Ik mag natuurlijk niet alles van haar verwachten." 

Canada
Een paar jaar geleden bereikte de pastoor via de Nederlandse ambassade het verzoek uit Toronto om een grote foto te sturen van het beeld van Sint Liduina dat op de reliekschrijn staat. In deze Canadese stad is een nieuwe schaatshal gebouwd, die genoemd is naar Sint Liduina. Daar moest de foto hangen. Die Canadezen weten Sint Liduina dus wel te waarderen als patrones van de schaatsers. Waarom in haar geboorteland Nederland dan niet? “Er zijn maar weinig katholieke schaatsers”, vermoedt pastoor Vismans.

Man onderuit
Hoe dan ook, het blijft curieus. Je valt op het ijs, omdat je waarschijnlijk niet zo goed kunt schaatsen en wordt dan toch patroonheilige voor die sport. Troost voor alle krabbelaars die nooit een erepodium halen en voor alle schaatsliefhebbers die afgelopen winter een lelijke smak op het ijs hebben gemaakt. Zoals Leo Fijen, hoofd godsdienst van de KRO. Hij heeft er het boek Man onderuit over geschreven, met lessen in afhankelijkheid. Een advies aan hem en alle andere ongelukkige schaatsers: zoek troost bij Sint Liduina  en vier haar feest op zondag 18 april in Schiedam.