Gezegend boren in Amsterdam

Noord/Zuidlijn
Dat wordt genieten donderdag 11 maart: massale belangstelling voor een prachtige oude katholieke traditie. Televisie, radio, kranten; de media zullen zich die dag verdringen rond een in wezen doodgewoon ritueel binnen de katholieke kerk: een zegening. Zoals tijdens een kerkelijke viering de gelovigen gezegend worden door de priester, of gelovigen hun nieuwe huis laten zegenen, motorrijders hun motoren, een nieuw wegkruis of kapel gezegend wordt door de pastoor, om Gods zegen af te roepen, zo worden donderdag in de bouwput bij het Centraal Station in Amsterdam de twee grote boormachines gezegend die de Noord/Zuidlijn van de metro gaan graven.

Sint Barbara
Eigenlijk niets bijzonders dus. Maar het gebeurt in Amsterdam, in het geseculariseerde Nederland. Wat moeten ze daar met zo’n ‘roomse rariteit’, zoals velen het zullen benoemen. De veelal Duitse en katholieke tunnelbouwers - denken er anders over: zonder zegening wordt er niet geboord. En er moet ook nog een beeld van de heilige Barbara in de tunnel geplaatst worden. Deze martelares uit de eerste eeuwen van het christendom is niet alleen patrones van de mijnwerkers - waar ik rond haar feestdag 4 december al over schreef - maar ook van de tunnelbouwers. Dus Amsterdam moet er aan geloven: katholieke devotie in het hart van de stad.

Vijzelgracht
Sommigen vinden misschien die zegening zelfs al te laat. De bewoners van de verzakte, historische panden aan de Vijzelgracht bijvoorbeeld. Zij zitten met verkrotte panden door de verzakkingen bij de graafwerkzaamheden. Had dat met zo’n zegening voorkomen kunnen worden? Nee, natuurlijk niet. Tegen menselijke fouten helpt geen enkel ritueel. Veel Amsterdammers vinden overigens dat de aanleg van de omstreden en geldverslindende Noord/Zuidlijn helemaal gestopt moet worden. Het is dus ook een omstreden zegening.

Onder vergrootglas
Voorlichter Michiel Jonker van het bureau Noord/Zuidlijn denkt dat er daarom ook zo veel publiciteit is rond deze zegening. Een zegening is heel gebruikelijk bij een tunnelaanleg, evenals het plaatsen van een Sint-Barbarabeeld. Dat gebeurde bijvoorbeeld in het recente verleden ook bij de aanleg van de Statentunnel in Rotterdam en de Hubertustunnel in Den Haag. “Maar alles rond de aanleg van deze metrolijn ligt publicitair onder een vergrootglas”, aldus Michiel Jonker. En eerder zegenen? Nee: het boren voor de tunnel gaat nu pas beginnen. Onder de Vijzelgracht werd een toekomstig station gebouwd. Dat is iets anders. Je kunt niet iedere spa in de grond zegenen.

Priester
Hoe dan ook: deken Ambro Bakker van Amsterdam gaat er voor. Met volle overtuiging. In vol liturgisch ornaat zal hij donderdagmiddag met de wijwaterkwast in een liftje 20 meter afdalen in de bouwput om het beeld van Sint Barbara en de twee enorme boormachines te zegenen. Ambro Bakker is blij met de zegening. “We zijn het niet meer zo gewend om God in verband te brengen met het dagelijks leven. Vroeger was dat gebruikelijk. Zoals een huisvrouw een kruis maakte boven een brood voor ze het aansneed. Je beseft bij dergelijke handelingen dat het niet vanzelfsprekend is dat je brood hebt. Je beseft dat God verbonden is met je dagelijks leven. Een mens is daardoor ook eerder geneigd om dingen met elkaar te delen.”

Geen garantie
Deken Bakker merkt ook dat de belangstelling voor zegeningen toeneemt. Zo heeft hij onlangs de fietsen gezegend van mensen voor zij vertrokken naar Santiago de Compostela. Hij ziet dat mensen de waarde ervan herontdekken. Het besef van onze betrekkelijkheid in een niet maakbare wereld. Het besef dat je niet alles in de hand hebt. Maar Ambro Bakker benadrukt dat zo’n zegening geen garantie is dat er daarna niets meer mis kan gaan. “Het is geen verzekeringspas. Net zoals het zegenen van een stervende ook geen pas is naar de hemel. We leggen het in de handen van God.”

Glunderen
Overigens ook de devotie voor heiligen ziet Bakker om zich heen toenemen. Parochies vieren weer nadrukkelijk het feest van hun patroonheilige, zoals in Kortenhoef waar hij jarenlang pastoor was. Het feest van Sint Antonius van Padua wordt er groot wordt gevierd, evenals in het naburige dorp Nederhorst den Berg het feest van Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming. Ambro Bakker vertelt me overigens dat er in Nieuwegein, onder de rook van Utrecht ook een Sint-Barbarakerk is, waar haar feestdag echt wordt gevierd. Maar nu rukt dus de devotie voor Sint Barbara op tot in het hart van Amsterdam. Dat is andere koek. Wat zullen de oud mijnwerkers, die ik hier in Zuid-Limburg ken, glunderen, als ze dat horen.

Koempels
Vanuit de diepe bouwput zal ook luidkeels het oude mijnwerkerslied Glück auf klinken. Het lied dat alle mijnwerkers in Limburg en Duitsland zongen om na iedere afdaling in de mijn weer behouden boven te komen. Ooit ben ik als radiojournalist mogen afdalen in de Oranje-Nassaumijn in Heerlen, vlak voor de mijn definitief werd gesloten. Daar, angstig diep, 700 meter onder de grond, deden de koempels dag in dag uit, als mollen in smalle gangen hun ongezonde werk. Ik heb ze er het Glück auf horen zingen. Ontroerend. Dat moet prachtig zijn donderdag in Amsterdam: Sint Barbara met stoere, zingende tunnelbouwers. Daar rust zegen op. Wat heerlijk dat we dat mogen geloven.