Genesis 1,1: Scheppen of scheiden

Verum Bonum Pulchrum, 18 oktober 2009

Genesis 1 vers 1
De Nijmeegse hoogleraar Ellen van Wolde vertelt hoe ze als exegeet stap voor stap tot haar uitspraken is gekomen over Genesis 1,1. En ze wil duidelijk maken dat die, als je het haar vraagt, geen enkele onderbouwing bieden voor Darwinisme of creationisme. 

Ellen van Wolde kijkt terug op een bewogen week. Ze is niet onverdeeld gelukkig met de golf van publiciteit rond haar inaugurele rede over Genesis 1,1 . “In den beginne schiep God de hemel en de aarde” moet volgens haar vertaald worden als “in het begin, toen God de hemel en de aarde scheidde, en de aarde ongegrond was en zonder fundament, zei God: ‘er zij licht’”. In de media verschenen vervolgens koppen in de trant van God schiep hemel en aarde niet. Maar dat was niet de stelling.  “Ik had het over een tekst, en dat wordt dan uitvergroot tot een uitspraak over God en de werkelijkheid – waar ik volgens mij geen enkele kennis over heb. Ik heb wél kennis over die oude tekst.”

Cruciaal is hoe je die tekst opvat: als een rechtstreekse openbaring of, zoals Van Wolde doet, als een literaire tekst waarin mensen oriëntatie en betekenis willen vinden in hun leven. “Ontzettend belangrijk, maar geen natuurwetenschappelijk verklaringsmodel”, aldus professor Van Wolde.

Ellen van Wolde, Terug naar het begin. Waarom Genesis 1,1 niet gaat over Gods schepping van hemel en aarde (Valkhof Pers, Nijmegen).

Via deze link kunt u de tekst lezen.

De mystieke ervaring
In zijn mystieke geschriften maakt de middeleeuwse mysticus Jan van Ruusbroec duidelijk dat het in de mystiek gaat om een diep menselijke ervaring. Dát wordt ook onder woorden gebracht. Het gaat niet om theorievorming en zo moet je het ook niet lezen, aldus Paul Mommaers. Dan begrijp je de teksten niet.

Paul Mommaers las Ruusbroec en laat hem in zijnnieuwste boek aan het woord om zo licht te werpen op wat het nu precies is, de ervaring van de mystieke eenwording. En dat dat veel meer is dan opgaan in rust en stilte en veel dihter staat bij wat mensen ook in het dagelijks leven beweegt.

Paul Mommaers, Jan van Ruusbroec. De mystiek evereniging met God (Peeters, Leuven).

Cultuur
Adeline van Lier bespreekt twee Franse films en Guy Lavreysen leest gedichten van Heine.