De risico?s van de verstedelijking

Soeterbeeck, 19 februari 2008

Volgens een VN-rapport wonen er vanaf 2007 voor het eerst wereldwijd meer mensen in de stad dan op het platteland. Die voortgaande verstedelijking stelt ons voor belangrijke vragen. Mensen verhuizen naar de stad om uiteenlopende redenen. Dat kan met werk of studie te maken hebben, of omdat ze de benauwdheid van het dorp willen ontvluchten. Maar wat is de prijs die ze daarvoor betalen? Het stadsleven is vaak vluchtig en anoniem. Je kunt ineens het gevoel hebben dat je nergens meer bij hoort.

Tegelijkertijd is er een beweging die precies de andere kant opgaat: in Nederland verhuizen jaarlijks 120.000 mensen van de stad naar het platteland. Ze zijn op zoek naar rust, ruimte en geborgenheid. Naar een gemeenschap waarin ze gekend worden. Maar wat gebeurt er als dat platteland langzaam maar zeker wordt opgeslokt door de uitdijende steden? Verdwijnen die waarden net zo snel als de weilanden, of zijn er mogelijkheden om die waarden op een of andere manier in het stadsleven te integreren?

Presentator Wilfred Kemp spreekt over deze vragen met filosoof Jan-Hendrik Bakker, socioloog Tjirk van der Ziel en plattelandsbewoner Pieter Hanse.


Vlnr Pieter Hanse, Tjirk van der Ziel, Jan-Hendrik Bakker (foto: RKK)

Terug naar je wortels
Pieter Hanse groeide op op het Zeeuwse platteland. In zijn studietijd in Rotterdam knapt hij af op medestudenten die lid werden van het studentencorps en ineens allemaal dezelfde kleding droegen en hetzelfde gedrag vertoonden. “Ik vroeg mij af: zijn ze dit nog zelf?” Pieters hart lag nog steeds waar het was groot geworden: in Zeeland. Na zijn studie keert hij terug naar zijn wortels. Tot op de dag van vandaag werkt hij op de camping van zijn vader en opa. Hij houdt van de nabijheid van de natuur, van de rust en de ruimte die het landschap hem biedt. Wat dat betreft zou Pieter nooit in de stad kunnen wonen. “Mijn zoon weet straks dat een ei uit een kip komt”.

Belang van het platteland
Tjirk van der Ziel, als socioloog verbonden aan de Wageningen Universiteit, herkent het verhaal van Pieter. Uit onderzoek blijkt dat, tegen de trend van verstedelijking in, 120.000 mensen per jaar verhuizen van de stad naar het platteland. “Natuurlijk zijn er ook stadsmensen die gelukkig zijn. Ze hebben geen moeite om zich in het snelle leven te storten en de verschillende rollen te spelen die er van je gevraagd worden. Maar over het algemeen gesproken kun je zeggen, dat het platteland voor de samenleving een onmisbare plek is. Het is goed dat er een plek is die uitnodigt tot rust en reflectie. Plattelandslucht maakt vrij”.

De grotestadsmens
Filosoof en journalist Jan-Hendrik Bakker gelooft niet dat de keuze van Pieter voor veel mensen opgaat. Voor Bakker betekent ‘identiteit’ niet zozeer het teruggaan naar waar je vandaan komt: “De mens staat niet als een boom verankerd in de plaats waar hij vandaan komt.” Identiteit wordt gevormd in wisselwerking met je leefomgeving, en dat kunnen er meer dan één zijn. Bakker, wiens boek ‘Welkom in megapolis’ binnenkort verschijnt, breekt een lans voor het stadsleven. De moderne mens is nu eenmaal een stadsmens. Bakker ziet allerlei mogelijkheden om ook de stadsmens een gevoel van geborgenheid te geven.

Service-informatie
Het boek Welkom in megapolis van Jan-Hendrik Bakker verschijnt naar verwachting op 1 april 2008, bij uitgeverij Atlas. ISBN 9789045005607, prijs ?19,90. Zie www.uitgeverijatlas.nl

Pieter Hanse op het Zeeuwse strand (foto: RKK)