Verplicht naastenliefde tot orgaandonatie?

Soeterbeeck, 9 oktober 2007


Ben je vanuit naastenliefde verplicht tot orgaandonatie? Dat is dit keer de centrale vraag in Soeterbeeck. Aanleiding is het donortekort in ons land waardoor er tweehonderd mensen per jaar sterven. In Soeterbeeck een discussie tussen ethicus Erwin Kompanje, filosoof Hub Zwart en pastoraal werkster Marijke Ameling.

Pauline Kuijper (foto: RKK) Presentatiedebuut
Het gesprek wordt geleid door Pauline Kuijper die hiermee debuteert als Soeterbeeck-presentator (en het programma eens in de maand zal presenteren).  ?Soeterbeeck is geen programma van oneliners, het gaat dieper en dat ligt mij goed.?

Donatie bij leven
Door de toegenomen verkeersveiligheid en de vooruitgang in de medische wetenschap worden de wachtlijsten voor bijvoorbeeld een nier steeds langer. Er zijn steeds minder mensen geschikt om na hun dood als donor te fungeren. Vandaar dat in de discussie steeds meer aandacht komt voor doneren bij leven. Gebeurde dat in 1995 nog maar 97 keer, vorig jaar waren was dat aantal gegroeid tot 275. 

Zus en broer Wijers (foto: RKK) Zus helpt broer
Onder de levende donoren was Carien Wijers die een nier schonk aan haar broer Gerard. In een korte reportage in de uitzending halen zij herinneringen op aan de tijd rond de operatie en praten zij over wat de donatie voor hun verhouding heeft betekend. Carien: ?Ik zou het zo weer doen. Het sprak vanzelf. Ik wilde het al langer doen, maar de medische wetenschap was nog niet zo ver.?

Samaritaanse donatie
Een zeldzame vorm van doneren bij leven is de Samaritaanse donatie (naar het Bijbelverhaal over de barmhartige samaritaan, een man uit het vijandige kamp, die bereid was neer te knielen bij een slachtoffer langs de kant van de weg, waar enkele hooggeplaatste eerdere passanten dat niet waren): een donatie om niet aan een onbekend iemand. Pastoraal werkster Marijke Ameling (65)uit Boskoop stond twee jaar geleden een nier af aan een man die ze niet kende. Anonimiteit was voor haar een voorwaarde.  ?Anders krijgt zo?n man een schuldgevoel en daar is het mij niet om te doen.

Naastenliefde
In de uitzending vertelt Ameling over haar drijfveren. ?Ik zag in mijn omgeving hoe desastreus het is om een nierziekte te krijgen. Het is een daad van christelijke naastenliefde. Christus heeft zijn héle lichaam gegeven, maar je kunt nooit tot donatie verplichten. Het moet echt uit iemand zelf komen.?


Vlnr. Marijke Ameling, Erwin Kompanje en Hub Zwart (Foto: RKK)

Betaalde donatie
Tweede gast in de uitzending is medisch ethicus Erwin Kompanje van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam . Hij vindt dat er nog meer dan nu op het krijgen van levende donoren moet worden gemikt, ook omdat de kwaliteit van deze nieren beter is. Zo worden ze minder snel door het nieuwe lichaam afgestoten. Kompanje stelt onconventionele maatregelen voor om het donortekort terug te dringen. Zo zou hij betaling verantwoord vinden. ?Donatie is prijzenswaardig, waarom zou de donor er niet beter van mogen worden??

Lichamelijke integriteit
Derde gast in de uitzending is prof. Hub Zwart van de Radbouduniversiteit Nijmegen. Deze filosoof breekt een lans voor het belang van de onaantastbaarheid/integriteit van het lichaam. ?Je bent niet de eigenaar van je lichaam, maar beheerder. Je bent daarom geen slecht mens als je niet wilt doneren. Naastenliefde en lichamelijke integriteit wegen even zwaar, vind ik. Je hebt het lichaam slechts te leen en organen verkopen is er dan helemaal niet bij.? Eigenlijk vindt Zwart orgaandonatie een primitieve vorm van mensen helpen. Hij verwacht veel van de vooruitgang in de wetenschap, zoals het vermogen om in een laboratorium lichaamseigen weefsel te maken (tissue-engineering).

Pauline Kuijper
De nieuwe presentator van Soeterbeeck, Pauline Kuijper (1967),  studeerde Cultuur en Mentaliteitsgeschiedenis aan de Radbouduniversiteit Nijmegen. Van 1998 tot 2003 werkte ze als nieuwsredacteur en regisseur voor Radio 2. In 2003 werd ze redacteur bij de RKK-site Katholieknederland.nl. Pauline is naast presentator ook als redacteur werkzaam voor het programma.