Feestje op je uitvaart?
Soeterbeeck, 25 september 2007
Uitvaartcultuur
Tijdens begrafenissen wordt steeds minder gerouwd om de doden en steeds vaker getoast op het leven. Ook staat het hiernamaals niet langer centraal, maar
de overledene zelf. In Soeterbeeck staat dit keer de veranderde uitvaartcultuur centraal.
Geïndividualiseerde samenleving
Vroeger was het simpel. Je kon nog net kiezen uit drie kisten en dat was het dan. Uitvaartrituelen stonden vast en werden bepaald door de kerk waar je je toe rekenende. Hoe anders is het nu, in
onze geïndividualiseerde samenleving waar de uitvaart een spiegel van het leven hoort te zijn. Liever geen koffie met cake meer bij het afscheid, maar champagne met als motto: we maken er
een feestje van!
Priester, rituelenbegeleidster en journalist
Presentator Wilfred Kemp praat met drie deskundigen over diverse vormen van eigentijds rouwen. Te gast zijn Matthieu Wagemaker, priester
van het bisdom Haarlem, Christiane Berkvens, rituelenbegeleidster en remonstrants predikant en Jasper Enklaar, journalist die veel over de uitvaartcultuur heeft gepubliceerd.
Vlnr Matthieu Wagemaker, Christiane Berkvens en Jasper Enklaar (foto: RKK)
Aidsepidemie
Volgens Enklaar hebben ontkerkelijking en individualisering een rol gespeeld in de verpersoonlijking van de uitvaart. Heel belangrijk is ook de homoscene geweest
die naar aanleiding van het begin van de aidsepidemie nieuwe rituelen uitvond. Gebruiken waarbij een grote rol is weggelegd voor de nabestaanden. In Amerika, waar anders, is de
verpersoonlijking van de uitvaart nog sneller voortgeschreden dan bij ons. ?Het nieuwste daar is de ?living funeral?. Je zit op de eerste rij en je woont je eigen uitvaart bij.?
Sacramenten
Matthieu Wagemaker (foto: RKK)
Matthieu Wagemaker heeft als katholiek priester zo?n 300 uitvaarten geleid. Hij benadrukt het belang van een goed evenwicht tussen de persoonlijke momenten in een
dienst en de katholieke rituelen. ?Onze sacramenten dienen als klankkast voor het persoonlijke, daarom zijn ze zo krachtig. Maar het is slecht als je niet meer aan de bittere realiteit van het
definitieve afscheid toekomt. Zo van: je moet vrolijk zijn. Maar in de dienst spreken we natuurlijk ook de hoop op eeuwig leven uit en de dankbaarheid voor het leven van de overledene. Ik kwam
eens bij een rouwende familie waar ze een borrel met me wilde drinken. Om te vieren dat hun vader nu in de hemel was. Dat vind ik dan weer heel mooi.?Rituelen op maat
Christiane Berkvens vindt dat een uitvaart best ook een feestje mag zijn. ?Je kan een bon vivant toch niet begraven met koffie en cake?. Maar ze zegt ook: ?Je mist iets essentieels als je in een dienst niet de structuur volgt van treuren, loslaten en met het leven verder gaan?. Berkvens ontwerpt rituelen op maat, ook voor mensen zonder kerkelijke of levensbeschouwelijke binding en put daarbij uit verschillende tradities. Ze heeft er recent een boek over geschreven, getiteld Vrije rituelen.
