Michael Burleigh: De samenleving kan niet zonder religie

Deze week een ontmoeting met de Britse historicus Michael Burleigh. Schrijver van lijvige boeken over de rol van godsdienst en ideologieën in de wereldgeschiedenis. Zijn boek Earthly Powers is net uit in de Nederlandse vertaling. Hij is adviseur van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Condoleeza Rice en de paus is één van zijn grootste fans. Michael Burleigh is de tweede gast in de serie ‘Wereldontmoetingen’ van Soeterbeeck.

Religie
Volgens Burleigh kan een samenleving niet zonder religie. ‘Ik denk dat religie nog steeds een bijzonder vitale rol speelt in het Europese leven en dat het waarschijnlijk een nog grotere rol zal spelen in de toekomst’. Als maatschappij hebben we, aldus Burleigh, iets nodig waar we samen in geloven. ‘We hebben een soort verzameling van belangrijke waarden nodig.’

Burgerreligie
Alle regeringen in West-Europa, zo zegt hij, proberen tegenwoordig een soort van ‘burgerreligie’ te creëren om op die manier de verschillende minderheden met elkaar te integreren. ‘In Nederland hebben jullie een regering die een video van anderhalf uur heeft laten maken voor nieuwkomers, waarin  verschillende facetten van het Nederlandse leven getoond worden. In Groot-Britannië introduceren we burgerschapstesten en ceremonies’.

Waarden
Maar Burleigh denkt dat zo’n burgerreligie het traditionele geloof niet zal kunnen vervangen: ‘…We mogen niet ontkennen dat Europa een heel sterke christelijke traditie heeft en die maakt zeker onderdeel uit van het soort waarden waarvan we  vinden dat mensen die moeten aanhangen.’

Islam
Gefascineerd kijkt Michael Burleigh naar de manier waarop ons land worstelt met de islam en met de integratie van minderheden in onze samenleving. ‘…Moslims, vooral in landen als Nederland, worden op een harde wijze geconfronteerd met de meest vergevorderde aspecten van onze secularisatie. Dat zou hun islamitische ideeën wel eens kunnen versterken, zodat ze extremer worden.’


Wilfred Kemp en Michael Burleigh (foto: RKK)