Keuzestress

Keuzestress
Keuzestress komt niet alleen in de supermarkt voor. Spaarloon of levensloop? Welke zorgverzekering moet ik nemen? Heeft overstappen naar een andere energieleverancier wel zin? De gemiddelde consument ziet door de bomen het bos niet meer.


Edmond Hilhorst (foto: RKK)

Minder keuze
Edmond Hilhorst geeft adviezen op het gebied van financiën en gezondheidszorg. Tot 2004 denkt hij dat hij zijn cliënten zoveel mogelijk informatie moet geven. Dan verschijnt het boek De paradox van keuzes van de Amerikaan Barry Schwartz, hoogleraar psychologie. Schwartz laat zien dat de meeste mensen beter af zijn met minder keuzes. Daarnaast loont het niet om te veel energie te steken in het maken van keuzes.

Zelfmoord
Schwartz maakt een onderscheid tussen mensen die snel beslissen (zogenaamde satisficers) en mensen die zich uitputtend verdiepen en dan een keuze maken (maximisers). En wat blijkt? Satisficers zijn gelukkiger dan maximisers. Schwartz ondersteunt zijn bewering zelfs met zelfmoordstatistieken. Dat gaat misschien wat ver, maar Hilhorst gooit het roer om. Hij biedt zijn adviezen nu veel eenvoudiger aan.

Jolet Plomp (foto: RKK)

Niet moeilijk
Psychologe en publiciste Jolet Plomp is opgegroeid in de jaren vijftig en geniet van alle huidige keuzemogelijkheden. Mensen kunnen keuzestress hebben, maar dat is meer het gevolg van een perfectionistische persoonlijkheid dan van de hoeveelheid mogelijkheden, zegt Plomp. Je moet eerst bepalen wat je zélf wilt. Als je dat weet, zal het niet moeilijk zijn om de juiste beslissing te nemen.

Edmond Hilhorst en Paul van Geest (foto: RKK)

Regels
Om keuzestress te voorkomen geeft Plomp een concreet advies: leef volgens je eigen regels. Net als vroeger, toen maandag nog wasdag was. Beslis niet elke keer opnieuw, maar volg je regels consequent.

Augustinus
Ook kerkvader Augustinus gelooft in regels, zegt Paul van Geest, hoogleraar Augustijnse studies. Regels, orde en rituelen doen een mens goed. Keuzes zijn ook gemakkelijker te maken als er orde en balans is in je leven. Bovendien, zegt Augustinus, door te kiezen bestendig je de vrijheid.

Regels maken vrij
Paus Benedictus XVI sluit zich aan bij Augustinus. Keuzevrijheid is een groot goed. Maar te veel keuzes zijn verwarrend. Hoe meer keuzes hoe minder vrijheid, lijkt het. De boodschap van de paus op de Wereldjongerendagen 2005 in Keulen was dan ook: regels maken vrij.

Service-info
Barry Schwartz: De paradox van keuzes. Hoe teveel een probleem kan zijn. Het Spectrum, 2004.
Jolet Plomp: Beslissen doe je zo. Psychologie van de keuze. Unieboek, 2005.

Panel
Het panel hakt de knopen door: Inez van Oord (hoofdredacteur Happinez), Maarten van Rossem (historicus) en Sander de Kramer (schrijver/columnist) geven hun mening.