Managers maken Nederland ziek

Soeterbeeck 18 oktober 2005
Herhaling op zondag 23 oktober om 09.00 uur op Ned 1. 

Managers maken Nederland ziek
Steeds meer vakmensen (zoals docenten, verpleegkundigen, doktoren) hebben het gevoel dat ze worden aangestuurd door managers die van het vak geen verstand hebben maar wel de dienst uitmaken. Is deze kritiek terecht of wordt er een karikatuur van de manager gemaakt? Leo Fijen praat met filosoof Ad Verbrugge, Jack Thiadens, directeur en manager van het Martini Ziekenhuis in Groningen, en met leraar Ton van Haperen.

Ton van Haperen (Foto: RKK)

Organisatiestrijkstok
De postvakjes in de docentenkamers vullen zich dagelijks met instructies. Economieleraar Ton van Haperen is het zat. Terwijl het onderwijs kampt met te weinig personeel en te weinig geld, komen er steeds meer managers. En dat is legitiem, want iedereen doet het. Het geld blijft aan de organisatiestrijkstok hangen, terwijl het besteed moet worden aan de kwaliteit van het onderwijs in de klas.

Breed inzetbaar
Managers willen dat je breed inzetbaar bent. Het maakt niet uit welk vak je geeft, het gaat om het proces, aldus Van Haperen. Leraren moeten motiveren en begeleiden, ze moeten toezien hoe de leerling kennis vergaart. Dat begrijpt Van Haperen wel: autonome, vakinhoudelijke leraren hebben geen behoefte aan sturing. Dus zegt de manager: het gaat niet om vakkennis maar om competenties.

Ton van Haperen en Ad Verbrugge (foto: rkk)

Bezieling
Filosoof Ad Verbrugge schreef dit voorjaar een baanbrekend artikel in het NRC-Handelsblad ‘Het procesdenken van de manager berooft de wereld van zijn bezieling’.
Hij waarschuwt hierin dat veel leraren, doktoren en verpleegsters rondlopen met de diepe frustratie dat hun beroep van hen is afgenomen. Zij moeten werken onder steeds nieuwe bureaucratische richtlijnen, opgelegd door mensen die niet weten wat hun vak in de praktijk inhoudt. Dit leidt tot ontkenning van de beroepseer van deze professionals.

Herkenbaar
Daarnaast werkte Verbrugge mee aan het boek ‘Beroepszeer; Waarom Nederland niet goed werkt’, onder redactie van Gabriël van den Brink, Thijs Jansen & Dorien Pessers. Verbrugge’s analyse zorgde voor een stroom reacties. Veel werknemers in de zorg en het onderwijs herkenden zich in zijn verhaal en legden het zelfs op het bureau van hun eigen manager. In het boek staat ook een bijdrage van historicus Geert Mak, die schrijft:” Er is een groeiende korst van gewichtigdoenerige figuren die onze bedrijven, scholen en andere organisatie nutteloos belast, die parasiteert op winst en rendement, die ons, uitvoerders, het leven steeds zuurder maakt.”


Jack Thiadens (foto: rkk)

Betrokkenheid
Jack Thiadens is directeur van het Martini Ziekenhuis in Groningen, voorzitter van de Raad van Bestuur en zelf ook manager. Thiadens is een groot voorstander van marktwerking in de zorg, die helemaal niet ten koste hoeft te gaan van de professionals of de patiënt. Het geheim: manager en professionals hebben elkaar nodig. Het succes van de reorganisatie van het Martini Ziekenhuis schuilt in de betrokkenheid van de artsen. Ook zij hebben oplossingen bedacht.

Panel
Het panel geeft ongestuurd een professionele mening en bestaat uit Doekle Terpstra (voorzitter HBO-raad), Inez van Oord (hoofdredacteur Happinez) en Sander de Kramer (schrijver/columnist).

Service
Beroepszeer;waarom Nederland niet goed werkt. Speciale editie Christen Democratische Verkenningen onder redactie van Gabriël van den Brink, Thijs Jansen & Dorien Pessers met bijdragen van Geert Mak & Ad Verbrugge. Uitgeverij Boom, 2005.
Van Ad Verbrugge verscheen eerder het boek Tijd van Onbehagen, Sun, 2004