Terreurbestrijding slaat door

Soeterbeeck 11 oktober 2005

Na de aanslagen in New York, Madrid en Londen is iedereen het er over eens: terreurbestrijding is noodzakelijk. Maar slaan we niet door? En hoe heilig is onze privacy? Dat zijn de centrale vragen in deze uitzending van Soeterbeeck. Presentator Wilfred Kemp leidt een discussie met onder meer Jacob Kohnstamm, de ‘privacy-waakhond van ons land’, en Frans Weekers, lid van de Tweede Kamer voor de VVD.

De overheid houdt ons steeds nauwlettender in de gaten. Overal hangen camera’s. Bel- en internetgegevens worden langer bewaard. De politie kan straks moeiteloos nagaan welke boeken u leent van de bibliotheek. Kortom, privacy is niet meer zo heilig als vroeger. En dan kan het ook misgaan. Zoals Renate Tromp uit Haarlem heeft gemerkt.

Misdadiger
Renate Tromp (31) wordt op 30 november 2004 – drie weken na de moord op Theo van Gogh – van haar bed gelicht. Ze wordt in een cel gezet en behandeld als een misdadiger. De reden voor haar arrestatie: Renate zou een bekende Nederlander hebben bedreigd via haar mobiele telefoon. Het bewijs: slechts één 06-nummer dat ten onrechte aan Tromp wordt toegeschreven. Na 6,5 uur wordt zij vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs. En omdat ze er netjes uitziet.

Renate Tromp (foto: Soeterbeeck)

Trauma
Bijna één jaar na dato spreekt Renate nog steeds van een traumatische ervaring. Iedere keer als zij de sirene van een politieauto hoort, krijgt ze het koud. De politie heeft na een lange periode excuses aangeboden, maar ontkent dat er fouten zijn gemaakt. Volgens Renate is er helemaal geen gedegen onderzoek geweest. Haar vertrouwen in politie en justitie is beschaamd.

Spaanders
Frans Weekers is Tweede-Kamerlid voor de VVD en heeft terrorismebestrijding in zijn portefeuille. Hij staat volledig achter de anti-terrorisme wetten van het kabinet. Hij betreurt het als onschuldige burgers de dupe zijn, maar waar gehakt wordt vallen spaanders. Privé-gegevens zijn niet heilig want, zegt Weekers: ‘Wat heb je eraan als je veiligheid niet is gegarandeerd?’

Frans Weeker (foto: Soeterbeeck)

Privacy-waakhond
‘Natuurlijk,’ zegt Jacob Kohnstamm, ‘als ik moet kiezen tussen dood en minder privacy dan weet ik heel goed wat ik kiezen zal. Maar dat is het vraagstuk niet. Het vraagstuk is of politie en justitie met de bestaande middelen niet veel beter hun werk kunnen doen.’ Jacob Kohnstamm is voorzitter van het College Bescherming Persoonsgegevens. Hij staat bekend als de privacy-waakhond van ons land.

Jacob Kohnstamm (foto: Soeterbeeck)

Gebrekkige samenwerking
De privacy-wetgeving wordt vaak als excuus gebruikt als de opsporing niet vlot. Maar de werkelijke oorzaak van die problemen ligt aan de organisaties zelf of aan de gebrekkige samenwerking tussen de organisaties, aldus Kohnstamm. ‘Geen van de terreuraanslagen was voorkomen als de politie meer gegevens zou hebben gehad over het telefoon-, e-mail en internetverkeer van 400 miljoen Europese burgers.’

Virtuele slotgracht
Frans Weekers voelt veel voor dit idee van de Raad van Hoofdcommissarissen: camera’s registreren wie er de stad binnenkomt via nummerplaten. De nummerplaten zijn gekoppeld aan bijvoorbeeld een computerbestand van gestolen auto’s. Op het moment dat een gestolen auto de stad inrijdt, klinkt er een alarmbel. ‘Het raarste voorstel,’ aldus Jacob Kohnstamm. De techniek bepaalt de grenzen.

Panel
Het panel doet niet kinderachtig: Doekle Terpstra (voorzitter HBO-raad), Inez van Oord (hoofdredacteur Happinez) en Sander de Kramer (schrijver/columnist) geven hun privé-mening.