'De Linkerhand van God' van Paul Hoffman
21 januari 2010 - Godsdienst, macht, vertrouwen, decadentie, veel moord en doodslag. Plus een stoet personages en elkaar vijandig gezinde partijen. Dat zijn de ingrediënten van de fantasy-thriller De Linkerhand van God van de Britse auteur Paul Hoffman.door Barbara Trappenburg
Moord en doodslag
De Linkerhand van God, deel 1 van een trilogie, is een verhaal vol met moord en doodslag. In het boek figureren veel elkaar niet welgezinde groepen, waarvan de Verlossers en de
Materazzi de belangrijkste zijn. De Materazzi, heersers over het op dat moment grootste rijk: Memphis. En de Verlossers die vanuit het Sanctuarium werken aan ‘een ultieme oplossing voor
het probleem van het menselijke kwaad op zich’.
De Verlossers
Via Thomas Cale leer je de sombere wereld van de Verlossers kennen. Gelukkig weet hij aan de Verlossers te ontsnappen naar het veel aangenamere Memphis. Daar lukt het hem een gunstige positie
te verwerven. Maar de Verlossers zijn nooit echt ver weg. Een oorlog met een onverwachte verliezer maakt een eind aan zijn relatief aangename leven. Daarna wordt, ook voor hemzelf, duidelijk
waarom zijn leven de Verlossers zoveel waard is.
Thomas Cale
De Linkerhand van God beschrijft vooral de belevenissen van Thomas Cale. Een jongen van zo’n 14 jaar oud. Een overlever met bijzondere
kwaliteiten. Een eenling die geen angst kent. Hoewel hij uit principe geen vriendschap sluit (‘maak geen vrienden en sta niemand toe bevriend met je te raken’) heeft hij er toch een
paar in Vage Henry, Kleist, Riba en IdrisPukke.
Moeilijkheden
Cale is opgegroeid bij de Verlossers en kent geen andere wereld. Hij is niet gevoelig voor de sociale regels die in Memphis gelden. Dat brengt hem in moeilijkheden. Maar, zoals eerder bij de
Verlossers, krijgt hij ook nu een uitzonderingspositie en daarmee bescherming. Cale heeft wel strategisch inzicht en is op een bepaalde manier wijs. En onbaatzuchtig: hij redt herhaaldelijk
anderen, ondanks het advies van IdrisPukke: ‘Verzet je altijd tegen je eerste opwelling. Die zijn vaak edelmoedig’. Hij gedraagt zich meestal als een (bijna) volwassene, die weinig
last heeft van emoties. Totdat hij Arbell Zwaan-Hals ontmoet. En Cale verliefd blijkt te kunnen worden.
Middeleeuws
Het verhaal speelt zich af in een primitieve samenleving. Het doet middeleeuws aan. Reizen gaat te voet of te paard. Kruisboog en katapult zijn de meest geavanceerde wapens. Memphis heeft iets
Italiaans (met een doge en de machtige Materazzi). Het is een grote, decadente stad. Het Sanctuarium van de Verlossers is het andere uiterste. De levensomstandigheden zijn er bar. Maar er is
kennis. Cale heeft er veel geleerd over geneeskunst. Daardoor weet hij zelf het best hoe hij behandeld kan worden, na een pittige verwonding door een pijl. De artsen van Memphis komen niet
verder dan een aderlating.
Macht
Al vanaf het begin draait het om macht. Wie iets bijzonders kan heeft macht, zelfs in een onvoordelige positie. Dat geldt voor Thomas Cale. En verder draait het op een veel grotere schaal om
macht. Wie de baas is of wordt, wordt uitgevochten in oorlogen. Daar bereiden zowel de Materazzi als de Verlossers zich jarenlang op voor.
Vertrouwen
Het verhaal gaat ook over vertrouwen, vriendschap en overleven. Thomas Cale moet anderen (bijvoorbeeld de kleurrijke IdrisPukke) wel vertrouwen. Zeker in de onveilige wereld waarin hij leeft.
Helemaal alleen overleven lukt ook hem niet.
Religie
Religie speelt een belangrijke rol in het boek. Met de titel De Linkerhand van God verwacht je niet anders. Voor de godsdienst van de Verlossers leunt Hoffman zwaar op het katholieke
geloof. Het geloof van de Verlossers kent onder andere heiligen (zoals Sint Verlosser George, ‘die levend gekookt werd in koeienurine’), relikwieën en acolieten. Belangrijke
plaatsen en mensen hebben Latijnse benamingen. Voor kenners is dat dan ook een deel van de charme van het boek. Zonder die herkenning heb je er een zware dobber aan.
Het Ware Geloof
De Verlossers hebben in hun Sanctuarium een strenge geloofsgemeenschap gecreëerd. Het boek laat niet de mooie kanten van het geloof zien. De nadruk ligt op hel en verdoemenis, zonden en
geselingen. Het doel van de Verlossers is ‘om alleen de Ware God en alleen het Ware Geloof toe te staan’. Dat motiveert hen om een grootschalige godsdienstoorlog tegen de
Antagonisten voor te bereiden.
Gods linkerhand
Aan het eind van het boek wordt duidelijk wat de Verlossers bedoelen met de Linkerhand van God. In de joodse leer staat deze uitdrukking voor de duivel, het boze of, volgens een andere
uitleg, voor strengheid (waar Gods rechterhand staat voor liefde). In de volgende delen van deze trilogie valt voor gewone stervelingen weinig goeds te verwachten van de linkerhand van God als
de Verlossers hun missie ten uitvoer kunnen brengen.
Beklemmend
Vooral in het begin van het boek is de sfeer beklemmend. Een geloofsgemeenschap waarin duizenden jongens ver van huis gedrild worden. Dagelijks zware trainingen, repressie bij de geringste
overtreding van de regels, geen vrijheid, slecht eten, geen perspectief. Deprimerend. Het verhaal neemt een wending als hoofdpersoon Thomas Cale met twee lotgenoten weet te ontsnappen. Slimheid
en een beetje geluk brengt hen in Memphis. Daar ziet hun leven er wat rooskleuriger uit. Maar zo blijft het niet. Aan het eind van het boek ziet het er opnieuw niet goed uit voor Cale. Maar hij
heeft vrienden.
Spannend
Als je met Cale het Sanctuarium achter je laat krijgt het verhaal vaart. Spannend was het daarvoor ook al. Hoffman introduceert veel personages, groepen en verhaallijntjes, die niet allemaal in
dit deel ingelost worden. De machtige onderwereldfiguur Kitty de Haas vormt duidelijk een bedreiging, maar hoe en wanneer blijft in nevelen gehuld. Wat het verhaal aantrekkelijk maakt is de
onvoorspelbaarheid. Het maakt nieuwsgierig naar de afloop. Je blijft wel doorlezen, maar de spanning van Harry Potter haalt dit boek niet.
Beeldend
Door de lezer rechtstreeks toe te spreken haalt Hoffman je regelmatig uit het verhaal: ‘Maar stelt u zich het lawaai eens voor, het eindeloze gekletter van metaal, de korte pauze, opnieuw
pijlen, het gesnuif van de paarden, de kreten van onfortuinlijke mannen die geraakt werden in oog of hals, terwijl geen van hen ooit zo’n vijandige, angstaanjagende aanval had
ondergaan.’ Hoffman schrijft beeldend genoeg. Hij heeft het niet nodig om constructies als ‘Stelt u zich voor’ te gebruiken. Dat doe je vanzelf al. Jammer. Verder is het een
goed geschreven boek, met vaart en spanning. En af en toe geestig, bijvoorbeeld als hij beschrijft hoe Cale zich door een veel te chique diner worstelt: ‘Hij wachtte even, doelbewust niet
gadegeslagen door de anderen, stak het in zijn mond en begon te kauwen met het enthousiasme van een man die een van zijn eigen zaadballen eet.’
Geen Harry Potter
Uitgevers vergelijken nieuwe titels nog altijd graag met Harry Potter. Zo ook dit boek. Hoewel het volgens het meisje van de publiciteit science fiction zou zijn. De typering fantasy,
ook van de uitgever, is meer op z’n plek. Hoffman heeft een niet bestaande wereld geschapen. Het heeft inderdaad wat weg van Tolkiens In de ban van de ring. In de dreigende sfeer
en in de grootschalige oorlogen die op handen zijn. Magie of overeenkomsten met Harry Potter heb ik er niet in kunnen ontdekken. Cale heeft een bijzondere gave, maar om dat nou magisch te
noemen…
Paul Hoffman
De Brit Paul Hoffman werkt als scenarioschrijver en filmproducent. Hij publiceerde eerder twee boeken. Nu werkt hij aan een thriller die zich in New York afspeelt. De Linkerhand van
God is het eerste deel van een trilogie. Deel 2 verschijnt begin 2011, deel 3 begin 2012.
Begin
De Linkerhand van God is goed op zichzelf te lezen. Maar het eind van het boek maakt duidelijk dat het verhaal eigenlijk pas net begonnen is. De figuur van Thomas Cale intrigeert. Hoe
hij weet te overleven maakt zeker nieuwsgierig. Maar al die oorlogen die nog komen… Daar moet je zin in hebben.
Paul Hoffman, De Linkerhand van God, Amsterdam: Uitgeverij Prometheus (2010)
ISBN 9789044614015
Prijs: € 18,95
Barbara Trappenburg studeerde letteren in Groningen. Ze werkt als journalist, tekstschrijver, redacteur en recensent.
