Bierlexicon

Bier
Bier is een verzamelnaam van verschillende soorten alcoholische dranken die verkregen worden door het laten gisten van een extract van (gerste)mout - eventueel aangevuld met andere (gemoute) graansoorten - en door toevoeging van hop. Volgens de Nederlandse bierverordening van 2003 moet bier - of strict genomen de wort - uit tenminste 60% gerstemout en/of tarwemout bestaan. Men kan overigens nooit een bier maken van 100% tarwemout, omdat de enzymen van gerst nodig zijn om het aanwezige zetmeel om te zetten in vergistbare suikers.

Gerst
Gerst is een graangewas met lange stijve kafnaalden, ook wel gerstebaarden genoemd. Er zijn verschillende soorten gerst. Gerst dat geschikt is voor het bereiden van bier wordt ook wel brouwgerst genoemd. Aan gerst worden bepaalde eisen gesteld door de brouwer. Zo wordt er onder andere gekeken naar het eiwitgehalte, de korrelgrootte en kiemkracht.

Gist
Gist is een microscopisch klein ééncellig plantje dat in staat is zich zeer snel te vermeerderen. Een belangrijke voedselbron van gist is suiker. Is voldoende zuurstof aanwezig, dan kan de gist de suiker volledig verbranden. Het gist vermenigvuldigt zich dan ook snel. In optimale omstandigheden kan een gistcel zich om de 20 minuten verdubbelen. In een zuurstofloze omgeving – zoals het bierbrouwsel - moet de gist overgaan op een ander soort suikerverbranding. Hierbij komen alcohol en koolzuur als afvalproducten vrij. Zowel de alcohol als ook het koolzuur hebben een conserverende werking op het bier. Een bijkomend gistingsproduct zijn aromatische stoffen, die de smaak van het bier mede bepalen.

Hop
Hop is een plant uit de hennepfamilie. Voor bierbereiding worden alleen de bloemen van de vrouwelijke hopplant gebruikt, de zogeheten hopbellen. Hop bevat harsen en etherische oliën, die het bier een bittere smaak en een karakteristiek aroma geven. De bitterstoffen zorgen ervoor dat het bier langer houdbaar blijft. Hop is te verkrijgen als gedroogde hopbellen of als hoppellets (hopbellen die zijn samengeperst tot kleine brokjes). Deze worden tijdens het kookproces aan de brouwketel toegevoegd. Hop is niet verslavend, goed tegen nervositeit en het stimuleert de nieren.

Maischen
Maischen is een onderdeel van het bierbrouwproces. Tijdens het maischen wordt de mou gemengd met warm water. De enzymen die tijdens dit proces vrijkomen breken het zetmeel in de mout af tot enkelvoudige suikers. Het mengsel dat uit dit proces voortkomt, heet wort. De suikers worden later, tijdens de gisting, omgezet in alcohol.

Mout
Mout behoort met water, gist en hop tot de basisingrediënten voor het brouwen van bier. Mout is ontkiemde gerst. Niet ontkiemde gerst is niet geschikt voor het brouwen van bier. Het zetmeel in de gerst kan door de gist namelijk niet zomaar worden omgezet in alcohol. Gist kan alleen van suiker alcohol maken. Door gerst eerst te laten ontkiemen, worden in de gerstkorrel enzymen geproduceerd. Deze enzymen zorgen ervoor dat het zetmeel wordt omgezet in vergistbare suikers.

Trappist
Trappistenbier of kortweg trappist is een bier dat door trappisten-monniken wordt gebrouwen. Het is geen biersoort, zoals vaak wordt gedacht, maar een omschrijving van de herkomst ervan. De naam is afgeleid van La Trappe, een Franse abdij waar in 1892 de orde der trappisten is gesticht. Volgens de regels van de Internationale Vereniging Trappist (IVT) zijn de voorwaarden om de naam "trappist" te mogen dragen dat het bier door of onder toezicht van de kloostergemeenschap binnen de abdij wordt gebrouwen en het grootste deel van de opbrengsten aan sociale werken en de behoeften van de communauteit wordt besteed.

Wort
Wort is de zoetige vloeistof op basis van mout en water die verkregen wordt tijdens het maischen. Het bevat de suikers verkregen uit het zetmeel van de mout.