Dertien meisjes van Nanjing

door Barbara Trappenburg

Tweede Chinees-Japanse Oorlog
In 1937 viel Japan China binnen, waarmee de Tweede Chinees-Japanse Oorlog (1937-1945) begon. Nanking was destijds de hoofdstad van China. Het Japanse keizerlijke leger belegerde de stad en richtte er een bloedbad aan waarbij behalve veel krijgsgevangenen ook veel burgers omgebracht werden. Er zouden 300.000 doden zijn gevallen.

Dertien meisjes van Nanjing
Dertien meisjes van Nanjing van de Chinees-Amerikaanse schrijfster Geling Yan speelt zich af tijdens het zogenoemde Bloedbad van Nanking en is gebaseerd op een waar gebeurd verhaal. De dertien meisjes uit de titel zijn leerlingen van de St. Mary Magdalene-school. Tijdens de belegering worden ze in veiligheid gebracht op het terrein van de gelijknamige missiepost.

Conflicten
Een groep mensen bij elkaar onder zware omstandigheden, dat zorgt bijna automatisch voor conflicten en die ontstaan er dan ook. Behalve de levensbedreigende situatie spelen ook klasse- en cultuurverschillen een rol. De Amerikaanse pastoor Engelmann: ‘Ik denk al lange tijd na over dit gemis aan rationaliteit in het Oosten. De prachtigste literatuur en kunst in Rusland, Japan en China komen daaruit voort, maar ook de meest onvoorstelbare wreedheid…’

Priester
Pastoor Engelmann is een van de hoofdpersonen in Yans boek. Het is geen held, eerder een man die tegen wil en dank een groep mensen door een barre periode probeert te loodsen en daarvoor weinig middelen heeft: ‘Op God, niet op wapens, moet men vertrouwen wanneer men niet bij machte is het lot in eigen handen te nemen (…)’ Yan is erin geslaagd om van Engelmann iemand te maken met een menselijk gezicht, iemand die het soms ook niet meer weet.

Beste passages
Yan is op haar best in de gedramatiseerde passages over de soldaten Li en Wang die als krijgsgevangenen een slachtpartij overleven, en die waarin het Japanse leger een paar keer de St. Mary Magadalene-missiepost binnendringt. Daarmee weet ze de lezer te raken.

Onevenwichtig
De karakters van pastoor Engelmann en de prostituee Yumo zijn het best uitgewerkt. De schoolmeisjes uit de titel steken er bleek bij af, waardoor hun angst en eenzaamheid niet goed tot z’n recht komt. Dat maakt het boek onevenwichtig. Yan schrijft af en toe wat onbeholpen, maar dat wordt gecompenseerd door de indrukwekkende en meestal geloofwaardig beschreven gebeurtenissen.

Verfilmd als The Flowers of War 
Dertien meisjes van Nanjing is vertaald uit het Engels, nadat het eerder uit het Chinees vertaald was. Het origineel is uit 2006. Het boek is in 2011 verfilmd door Zhang Yimou en uitgekomen onder de originele titel (The) Flowers of War.

Geling Yan
Geling Yan (Shanghai, 1959) werkte in de jaren zeventig als oorlogscorrespondent. Ze publiceerde haar eerste boek in 1985 in China Er zijn inmiddels twintig boeken van haar verschenen. Dertien meisjes van Nanjing is gebaseerd op het verhaal van Yans tante die een van die meisjes was.