De duivel van Vico

door Barbara Trappenburg

San Valentino
Vanaf begin januari leeft het Zuid-Italiaanse dorp Vico del Gargano (Apulië) toe naar het hoogtepunt van het jaar: 14 februari. Sint Valentinus wordt dan in een processie langs alle negen kerken van het dorp gedragen en zegent de boomgaarden voor een goede oogst. Juist in die periode verblijft Tomaso Guiliani in Vico del Gargano.

Boetedoening
Zonder protest aanvaardt Tomaso de boetedoening die hij van zijn ouders opgelegd krijgt en die een Bijbelse 40 dagen moet duren. Hij wordt ondergebracht in het gezin van sinaasappelkweker Domenico Mastromatteo. Domenico zet hem flink aan het werk: Tomaso moet een muur van keien om de uitgestrekte boomgaard aanleggen, met de hand. Zwaar werk.

Tomaso
De rationele Tomaso studeert in Nijmegen sterrenkunde. Hij moet niet veel hebben van de in Vico alomtegenwoordige religie. Hij heeft snel zijn oordeel klaar, vooral om hoe met Carmela Mastromatteo omgegaan wordt. De periode van 40 dagen is lang genoeg om het dorp en de gewoontes van zijn inwoners beter te leren kennen. Langzamerhand krijgt hij meer begrip voor hen. Een eigenschap van de Vichesi neemt hij na verloop van tijd over: zwijgen over belangrijke zaken.

San Valentino. Foto: vicoesanmenaio.it

Carmela
Ton Vogels heeft voor De duivel van Vico twee aansprekende hoofdpersonen gekozen: behalve Tomaso is dat Carmela. Zij is de achttienjarige dochter van Domenico Mastromatteo. Een mooi, raadselachtig, kwetsbaar meisje. Ze wordt thuis omzichtig behandeld en is heel devoot. Tomaso valt desondanks als een blok voor haar. Beiden staan wat buiten de gemeenschap en helpen elkaar in hun worsteling met gemaakte fouten en schuldgevoelens.

Duivel
Tomaso is een paar keer aanwezig bij de duivelsuitdrijvingen die Carmela ondergaat. Zijn visie: ‘De duivel bleef een menselijke creatie tot het tegendeel was bewezen. De beste manier om met het geloof af te rekenen, was de andere kant op kijken.’ Uiteindelijk begrijpt hij dat de duivel en het uitdrijvingsritueel vooral symbolische waarde hebben. De uitdrijvingsrituelen verlossen van het kwaad, in welke vorm dan ook dat tot iemand gekomen is.

Twee verhaallijnen
De duivel van Vico zit goed in elkaar. Vogels weet de spanning in de roman goed vast te houden. Hij gebruikt daar twee verhaallijnen voor die steeds meer door elkaar gaan lopen. Een is de onvergeeflijke daad van Tomaso. Twee het raadselachtige gedrag van Carmela en wat daarachter zit. Ook de romantiek is hij niet vergeten.

Geslaagd debuut
Ton Vogels heeft een geslaagd boek geschreven. Jammer van wat slordigheidjes in het Nederlands en in het Italiaans dat voor couleur locale moet zorgen. Dat is wat overtuigender als het klopt en het Italiaanse biermerk Nastro Azzurro heet (niet Nostro). Of als volbloed-Italianen ‘capisce’ zeggen in plaats van ‘capiche’ waardoor het lijkt of je in een Amerikaanse maffiafilm zit in plaats van op het Italiaanse platteland. Afgezien daarvan is het een heel onderhoudend boek, dat lekker wegleest.

Ton Vogels
Ton Vogels (1979) studeerde kunstgeschiedenis en Nederlands. Hij publiceerde korte verhalen in literaire tijdschriften. Een daarvan werkte hij uit tot De duivel van Vico. Hij verbleef voor zijn debuut in Vico del Gargano, liep mee tijdens de jaarlijkse processie en woonde uitdrijvingsriten bij.
De duivel van Vico is op 15 mei 2012 verschenen bij Uitgeverij Prometheus.