De handelingen van Thomas
15 december 2010 - Rob van der Linden schreef met De handelingen van Thomas een caleidoscopische fantasieroman die zich afspeelt in het Midden-Oosten, Noord-Europa en India, tussen 5 voor en 75 na Christus. Barre tijden, dus veel moord en doodslag, list en bedrog.door Barbara Trappenburg
Apocrief
Van der Linden heeft een heterodox beeld van Sint Thomas de Apostel geschetst. Hij baseert zijn uit drie
delen bestaande boek heel losjes op het apocriefe boek Handelingen van Thomas. In het nogal omvangrijke eerste deel speelt Thomas slechts zijdelings een rol. Deel II volgt het
Bijbelverhaal vanaf de Annunciatie, en eindigt met Thomas die zijn reis naar India begint. In deel III pakt Van der Linden uit met wonderen die Thomas verricht, zijn marteldood en de genezende
werking van zijn opgegraven beenderen.
Kerstverhaal
Het lot van Thomas is bij Van der Linden onlosmakelijk verbonden met dat van Jezus. De auteur laat twee kerstkinderen geboren worden: de tweeling Yeshu en Yehuda, Jezus
en Judas (die zich later Thomas gaat noemen). In zijn versie van het kerstverhaal krijgen de wijzen uit het oosten een belangrijke rol. Zij zullen de tweeling jarenlang onderwijzen.
Thomas
Thomas, de broer van Jezus, is een timmerman met voorspellende dromen en helderziende gaven. Hij is de ongelovige Thomas: ‘Ik ben de man die voor alles een verklaring,
een bewijs zoekt.’ En hij is ‘de tweelingbroer van een wonderdoener’, die uiteindelijk in de voetsporen van zijn broer treedt.
Gedachtegoed
Van der Linden maakt van Thomas een vrijdenker: ‘”Mensen zijn meester over zichzelf,” zei hij, “niet over hun medemensen.”’ Thomas
is ervan overtuigd dat mensen over hun eigen lot mogen beschikken. Niet God of godsdienst bepaalt hoe mensen leven, maar zij mogen dat zelf doen.
Eeuwig leven
Allerlei thema’s snijdt Van der Linden aan: trouw en verraad, ontheemding, overleven, de rol van godsdienst. Thomas vindt ‘dat de goden die wij verzinnen
niets meer voorstellen dan een kinderlijke poging om te verklaren wat machtiger is dan wij en dat de God die in jezelf woont, machtiger is dan alles om je heen’. En met de vloek van
Martialis maakt de schrijver duidelijk dat het eeuwige leven op aarde ook zo z’n minpunten heeft.
Ingrediënten
De auteur haalt alles uit de kast om zijn verhaal vorm en vaart te geven: fabelelementen, mythische verhalen, historische figuren, zoals de zieneres Veleda en de
Romeinse onderbevelhebber Munius Lupercus (in het boek degene die de wederwaardigheden van Thomas op schrift stelt). En natuurlijk Bijbelse verhalen. Daarnaast heeft hij nogal wat toevallige
ontmoetingen nodig om het verhaal rond te krijgen.
Avontuur versus karakter
Van der Linden is in dit boek vooral een verteller: ‘Hun leven was saai en gelukkig, tot de dag aanbrak waarop er meer gebeurde dan in alle jaren
daarvoor.’ Hij stapelt wonderlijke gebeurtenissen op elkaar, maar laat de uitwerking van de karakters en de emotionele betrokkenheid van de lezer liggen. Dat mag natuurlijk. Het levert
een best vermakelijk verhaal op, hoewel bij mij in deel II en III de vermoeidheid van al die reizen toeslaat. Wil je vooral een religieus geïnspireerde avonturenroman lezen dan is dit je
boek.
Vet hard!
Ondanks de overvloed aan ellende blijft Van der Lindens toon opgewekt. In vliegende vaart gaat het van Damascus naar het noorden en weer terug. Grappig is het
anachronistische taalgebruik van de sprekende aap Adrianus, waarvoor de auteur zich liet inspireren door hedendaagse straattaal: ‘Gast, dit gaat echt vet hard!’
Complex boek
Van der Linden heeft met De handelingen van Thomas een complex boek geschreven, met tientallen personages en locaties. Om het de lezer wat gemakkelijker te maken
bevat het boek een landkaart van de wereld in de oudheid, een verklarend namen- en plaatsenregister en, niet onbelangrijk, een lijst met de personages.
Toneelachtig
Elk van de drie delen begint met de dramatis personae, een overzicht van de belangrijkste personages. Dat doet wat toneelachtig aan en je zou dit boek ook kunnen
beschouwen als een aaneenschakeling van scènes. Een korte synopsis met plaats en tijd van handeling, gaat aan elk hoofdstuk vooraf; dat versterkt het toneelmatige karakter.
Toren van Babel
Een fragment van Pieter Bruegels schilderij (1563) 'De Toren van Babel' siert het omslag van Van der Lindens boek. Hij gebruikt het verhaal van de toren van Babel
uit Genesis om de aap Adrianus aan zijn gave te helpen om alle mensentalen te kunnen spreken en, als extraatje, alle dierentalen.
Rob van der Linden
De handelingen van Thomas is het derde boek van Rob van der Linden (1957). Voor zijn debuut, De hand, de kaars & de mot, kreeg hij de Lucy B. en
C.W. van der Hoogtprijs. Ook Het logboek van Brandaan werd goed ontvangen. Voor dit tweede boek liet Van der Linden zich mede inspireren door het gnostische Evangelie van Thomas.
De handelingen van Thomas
Rob van der Linden
Uitgeverij Querido
ISBN 978 90 214 3888 7
Paperback, 520 pagina's
Prijs: ?22,50
Barbara Trappenburg studeerde letteren in Groningen. Ze werkt als journalist, tekstschrijver, redacteur en recensent.
