Albert van den Heuvel

Kruispunt Radio, 30 augustus 2009

Hij is theoloog, oecumenicus, bestuurder, en in zijn jonge jaren korte tijd stalknecht in de veeartsen-school van Utrecht. Dr. Albert van den Heuvel (77) heeft een rijk leven aan gebeurtenissen in kerk én samenleving achter de rug. En hoewel hij zijn preek-opdrachten de laatste jaren beperkt tot de stad Amsterdam is het einde van zijn actieve werkzaamheden naar zijn eigen zeggen voorlopig nog niet in zicht. Met een beurs van de Utrechtse Theologische Faculteit liep hij begin jaren 60 in de Verenigde Staten al een zomer op met de strijder voor gelijke urgerrechten ds. Martin Luther King -, zijn Amerikaanse avontuur bepaalde naar zijn idee ontegenzeglijk zijn internationale denkrichting die hem later als internationaal oecumenicus zwaar van pas kwam. Van den Heuvel werd in 1960 al naar de Wereldraad van Kerken geroepen waar hij uiteindelijk Hoofd Communicatie en naaste raadgever van de secretaris-Generaal werd. In 1972 kwam zijn verkiezing af tot secretaris-generaal van de Nederlands Hervormde Kerk. In de jaren tachtig werd de Doorbraak-sociaal-democraat Van den Heuvel voorzitter van de VARA, een functie die hij later combineerde met die van vice-voorzitter van de Raad van bestuur van de NOS. 

Een gelouterd man
Nu hij de meeste van zijn bestuurlijke functies heeft afgelegd weet hij zich op het snijpunt van kerk en samenleving een gelouterd man. Deze week werd tijdens de vergadering van het Centrale Comité van de Wereldraad van Kerken de Noorse theoloog Olav Fykse Tveit gekozen tot de 7e secretaris-generaal van de Wereldraad van Kerken. Van den Heuvel is loyaal maar kritisch over de positie van de Wereldraad anno 2009. Vorig jaar sprak hij uit dat het de Wereldraad niet te doen moet zijn om grote gebouwen, macht of invloed maar dat haar kracht ligt in het vertellen van verhalen van slachtoffers van onrecht, van oorlog en geweld. Al lijkt het vuur van de Wereldraad momenteel wat gedoofd -, Van den Heuvel beschouwt de Raad anno 2009 nog steeds als uiterst vitaal voor de oecumenische beweging.


(foto: rkk)

Johannes kardinaal Willebrands
In het gesprek dat Gerard Klaasen met Van den Heuvel in Kruispunt-radio zal de figuur van Johannes kardinaal Willebrands als onderwerp van gesprek niet ontbreken. Willebrands (overleden in 2006) zou komende week 100 jaar zijn geworden en aan zijn werk en leven wordt deze week in Utrecht een groot internationaal symposium gehouden. De kardinaal was het als jonge oecumenicus in 1948 door het H. Officie verboden deel te nemen aan de oprichtingsvergadering van de Wereldraad van Kerken in Amsterdam maar - zo zal Van den Heuvel schetsen - gezeten in een hotel aan de overkant van het Concertgebouw in Amsterdam wist Willebrands toch elke avond de officiële stukken van de oprichtingsvergadering op tafel te krijgen. Aan Willebrands' voorganger als aartsbisschop van Utrecht - Bernardus kardinaal Alfrink - bewaart Van den Heuvel bijzondere herinneringen. De kardinaal stond met Van den Heuvel op voet van vriendschap maar bezwoer de secretaris-generaal van de Nederlandse Hervormde kerk van die dagen hem juist níet te tutoyeren.


(foto:rkk)

"Applaus van God"
De man die in 1968 op een congres van de Britse Conferentie voor Christelijke Jongeren niet aarzelde zijn auditorium uit te nodigen tot een "applaus van God" zegt nog steeds dagelijks te bidden. In zijn reisbagage vertoeft naast de Bijbel steevast een collectie dichtbundels. En als hij preekt preekt hij het liefst over Bijbelteksten die hij zelf ternauwernood begrijpt maar die "Het Verhaal" wel telkens weer nieuw maken. Journalist Rex Brico en de oud-secretaris van de Raad van Kerken prof. Herman Fiolet schetsen in deze Kruispunt-uitzending op hún manier een beeld van deze bevlogen oecumenicus Albert van den Heuvel.

Kruispunt Radio, 30 augustus 2009 om 20:30 uur op Radio 1