Het verdriet van Bodar

7 december 2011

Volgende week vrijdag is het dan zover. De presentatie van het lang verwachte eindrapport van de commissie Deetman. Anderhalf jaar lang leidde hij het onderzoek naar seksueel misbruik door Rooms-Katholieke geestelijken in Nederland.

Media
De media maken zich op. De persconferentie waarop het rapport wordt gepresenteerd wordt live uitgezonden. Ik voorspel dat die avond zowel De Wereld Draait Door als Nieuwsuur en Pauw en Witteman uitgebreid zullen stilstaan bij het rapport.
Ook wij zijn op zit moment druk met de voorbereiding. Voor Kruispunt TV interviewde ik de laatste dagen een aantal slachtoffers. Hoe kijken zij terug op de afgelopen twee jaar, waarin regelmatig en openlijk werd gesproken over seksueel misbruik binnen de RK Kerk? Ik ben steeds weer onder de indruk van het verdriet dat ze na al die jaren nog meedragen.

Geschonden vertrouwen
“Het is niet zozeer de seks”, zegt Jan, één van de slachtoffers die uit schaamte nog steeds niet herkenbaar in beeld wil. “Het is het geschonden vertrouwen dat nog steeds ondragelijk is.” Jan voelde zich als jongen van 11 eenzaam en kwetsbaar. Hij miste zijn ouders. De pater bood hem de aandacht en liefde waarnaar hij zo verlangde. Hij was als een vader. “Toen ik het internaat voorgoed verliet moest ik nog één keer bij hem komen. Om afscheid te nemen, dacht ik. Maar als een gek betastte hij me, wetend dat het de laatste keer was. Ineens drong tot me door dat ik al die tijd niet zijn zoon, maar zijn hoer was geweest. Niets meer dan een genotsmiddel. Dat doet het meeste pijn”.

Verantwoording afleggen
Ik ontmoet ook Antoine Bodar. Regelmatig verscheen hij de afgelopen periode in de meest uiteenlopende programma om 'verantwoording af te leggen'. Moedig toonde hij vanaf het begin begrip voor de slachtoffers en onbegrip voor de vaak gebrekkige communicatie vanuit het Vaticaan.Ik herinner mij nog een uitzending van de De Wereld Draait Door waar Bodar te gast was. Hij  werd in die uitzending buitengewoon fel aangevallen door advocaat Jan Boone en tafelheer Jan Mulder. Boone had de Rooms-Katholieke Kerk aangeklaagd omdat zij een ‘criminele organisatie’ zou zijn.

Als van zijn eigen moeder
Als ik Bodar tijdens het interview herinner aan dit optreden, valt de anders zo welbespraakte priester stil. Hij kan zijn tranen niet meer bedwingen. Hij vertelt over de pijn die hij voelde toen hij de studio verliet. Pijn over het feit dat al het goeds dat zijn geliefde Kerk óók voortbrengt, door haar eigen wandaden verduisterd wordt. Bodar houdt van de Kerk als van zijn eigen moeder. Die moeder heeft zich op schandelijke wijze misdragen en haar naam wordt nu bezoedeld. Dat verdient zij, vindt ook Bodar, maar het blijft ondanks alles wel zijn moeder. Juist daarom doet het zo’n pijn.

Empathie
Het verdriet van Bodar getuigt van grote empathie, zowel voor de slachtoffers als voor al die mannen en vrouwen die zich blijven inzetten voor de Kerk en nu openlijk beschimpt worden. Het is precies deze empathie die veel slachtoffers zo missen bij de bisschoppen en religieuze oversten. Misschien komt het omdat zij er bewust voor hebben gekozen Deetman niet voor de voeten te willen lopen en eerst zijn eindrapport af te wachten. Dat kan ik begrijpen. Maar ik hoop echt dat zij na volgende week vrijdag laten zien dat Deetmans verwijt dat zij over te weinig empathie zouden beschikken, onjuist blijkt te zijn.

Wilfred Kemp