Als niemand je meer bij je voornaam noemt

Aardige intellectueel
Volgende week is de Week tegen Eenzaamheid. Net als vorig jaar besteedt RKK er veel aandacht aan. Zondag a.s. bijvoorbeeld in Kruispunt de TV film ‘Thuiskomen’, over een 85-jarige man die noodgedwongen verhuist naar een verzorgingshuis. Een prachtige film, niet in de laatste plaats vanwege een magistrale vertolking van de hoofdrol door Eric van der Donk. Hij speelt een aardige intellectueel die, kijkend op de lijst van door het huis georganiseerde activiteiten (bingo, sjoelen, klaverjassen), zich realiseert dat hij hier helemaal niet thuishoort.

Onvoorstelbaar
Het is een confronterende film omdat de man zich 10 jaar geleden niet had kunnen voorstellen dat hij ooit eenzaam zou zijn. Hij heeft een lieve vrouw, dierbare vrienden en woont in een aardige buurt. Hem kan niks gebeuren. Tot zijn vrouw overlijdt en hij niet meer zelfstandig kan wonen. Nu woont hij tussen mensen die hij zelf nooit zou hebben uitgekozen. Niemand die een in zijn ogen goed boek leest, niemand die van klassieke muziek houdt.

Uitgezakt voor de buis
Ook ik kan me niet voorstellen dat ik ooit eenzaam zal zijn. Ik ben blij als ik een avond geen afspraak heb en uitgezakt voor de buis kan hangen of ongestoord een boek lezen. Ik heb nog veel familie en lieve vrienden van wie ik me niet kan voorstellen dat ze er niet meer zijn. Toch zal die dag eens komen, tenzij ik zelf eerder ga natuurlijk. “Er komt een dag dat niemand je meer bij je voornaam noemt”, zegt seniorenpastor Adri Verweij als we in Kruispunt napraten over de film. Ik probeer me voor te stellen hoe dat zal zijn. Als er iedereen mee aanspreekt als meneer Kemp. Als er niemand meer is om herinneringen van vroeger mee op te halen. Van het idee alleen al, slaat de angst me om het hart.

Na een gezellige middag
Er zijn veel projecten die eenzaamheid proberen op te lossen: uitstapjes met de Zonnebloem, Van Harte restaurants, maatjesprojecten, van der Valk-kerstdiners…Volgens Tineke Fokkema, deskundig op het gebied van eenzaamheid, zijn de resultaten eigenlijk bedroevend. Uit onderzoek blijkt dat het gevoel van eenzaamheid er nauwelijks door afneemt. Sterker nog, het neemt soms zelfs toe. Na een gezellige middag zitten mensen toch weer alleen thuis.

Accepteren in plaats van oplossen
In het nagesprek met Fokkema en Verweij valt me op dat bijna alle activiteiten die we organiseren tegen eenzaamheid proberen die eenzaamheid op te lossen. Een vergeefse zaak, zo blijkt nu. Waarom wordt er niet meer ingezet op acceptatie van eenzaamheid, vraag ik mij af. Voor iedereen is duidelijk dat vergeetachtigheid, stijfheid en vermoeidheid onvermijdelijk zijn, als je ouder wordt. De wetenschap dat het er nu eenmaal bij hoort, maakt de pijn in veel gevallen dragelijk. Dat geldt misschien ook wel voor eenzaamheid. Of we willen of niet we zullen eenzaamheid moeten accepteren als een keerzijde van het ouder worden. Dat klinkt logisch, maar ik realiseer me ook dat ik makkelijk praten heb. Het duurt nog 30 jaar voor ik de leeftijd der sterken bereik. En nu maar hopen dat ik tegen die tijd over de wijsheid beschik te accepteren wat in het leven onvermijdelijk is.

Wilfred Kemp