Kruispunt, 21 oktober 2007
Nederlandse tv-première
Meer dan drie uur stilte op de Nederlandse televisie. Kruispunt doet de aftrap op deze gedenkwaardige avond. Voor het eerst uitgezonden op de vaderlandse tv: de wereldwijde
succesfilm Into great silence (in het Duits: Die grosse Stille).
Grenoble
Deze documentaire gaat over het beroemde kartuizerklooster in de bergen rond Grenoble. In de film wordt nagenoeg niet gesproken. Kruispunt doet wat de film niet doet:
de Nederlandse prior van het kartuizerklooster aan het woord laten.
Kruispunt deed wat de film niet doet: de Nederlandse prior Marcellin Theeuwes van het kartuizerklooster aan het woord laten. In deze video extra, niet eerder uitgezonden beelden van het gesprek. Het fragment bevat ook niet eerder uitgezonden materiaal van het interview met Philip Gröning. 
Prior Marcellin Theeuwes
De Brabander Marcellin Theeuwes vertelt over het leven in stilte en eenzaamheid, zoals ook anderen aan het woord komen. In de studio zal Joost Reijnders een toelichting geven op de
filmbeelden en op het interview met Marcellin Theeuwes. Reijnders is één van de weinige Nederlanders die ooit een week lang verbleef in het klooster La Grande Chartreuse. Hij is
familie van de Nederlandse prior Marcellin Theeuwes en schreef een boek over zijn verblijf en over de gesprekken met de Kartuizers. Dat boek heeft als titel Reis in de stilte en is
uitgegeven bij Ten Have. Philip Gröning, de Duitse cineast van de succesfilm Die grosse Stille, had het voorrecht maanden met de kartuizers op te trekken en legt uit hoe hij dat
heeft ervaren.
Nederland 2
22.40-23.15: RKK Kruispunt, special over Kartuizers
23.15-03:35: KRO, Into great silence
Uit 'Into great silence'
Zwijgen en eenzaamheid
Achttien uur per dag stil zijn om zichzelf en God te leren kennen, achttien uur ieder etmaal zwijgen om de weg naar binnen te kunnen gaan, achttien uur in de verlatenheid van de kloostercel
leven om alles los te laten en het geheim van het bestaan te naderen, achttien uur afstand nemen om de eenzaamheid aan te durven als een weg naar het diepste geluk, achttien uur teruggetrokken
bidden en lezen om thuis te komen op de bodem van het hart. Dat doen de kartuizers in de bergen bij het Franse Grenoble in hun door de heilige Bruno_van_Keulen gestichte klooster La
Grande Chartreuse.
Geheim van het leven
Ze vormen de strengste kloosterorde ter wereld, ze leven bijna de gehele dag in de stilte en eenzaamheid van hun kluizenaarscel, ze nemen
letterlijk afstand in de ruigheid van de natuur. En ze doen dat allemaal om dichter bij het geheim van het leven te komen. Ze willen daarbij geen pottenkijkers, dat leidt alleen maar af. Het is
daarom heel opmerkelijk dat de Duitse cineast Philip Gröning maanden achtereen mocht filmen in dit gesloten bastion. Dat resulteerde uiteindelijk in een bijzondere film Into great
silence.
Dom Marcellin met de Kruispunt-ploeg (foto: RKK)
Verlangen naar stilte
Het bijzondere aan deze film is dat er meer dan drie uur niet gesproken wordt. De film is als het kloosterleven van de kartuizers: een zwijgend geheim. De
beelden registreren de seizoenen, het leven in een kloostercel, het werken in de tuin, de koorzang in de kerk en het wandelen buiten in de sneeuw of de zon. Dat leidt tot vermakelijke beelden.
De kartuizers blijken gewone mensen die tijdens deze wekelijkse wandeling in de natuur wel met elkaar mogen praten of gewoon lol maken in de sneeuw. Het verlangen naar stilte is nog nooit zo
groot geweest als in onze tijd. Honderdduizenden mensen over de hele wereld kwamen daarom op deze film over de stilte af. Wat niemand voor mogelijk had gehouden, gebeurde overal in de wereld:
de bioscoopbezoekers bleven maar komen en werden gegrepen door de stilte. Daarom is het ook bijzonder dat deze internationale succesfilm op de Nederlandse televisie te zien is.
Diepste horizon
"Ik heb de beelden zelf nu een aantal keren gezien en kan er geen genoeg van krijgen. Ze maken me rustig, scheppen ruimte in mijn hart en slagen er echt in de stilte te communiceren", vertelt
Kruispunt-presentator Leo Fijen. "Ik heb de film in mijn eentje gezien, maar ook twee keer met grote groepen. Ruim drie uur lang werd er niet gehoest in de zaal, de stilte nam
bezit van alle bezoekers. En daar ging het de prior van de kartuizers, de Nederlander Marcellin Theeuwes, allemaal om toen hij Philip Gröning toestemming gaf om een film te maken over La
Grande Chartreuse. ?Want in de stilte en de eenzaamheid komt naar boven wie wij werkelijk zijn. Stilte is nodig om de diepste horizon in onszelf te ontdekken?, zo vertelde de gemoedelijke
Brabander mij toen ik in 2004 bij hem te gast was voor de kloosterserie van Kruispunt."
La Grande Chartreuse
Grootste vrijheid
Fijen: "Die ontdekkingstocht is geen gemakkelijke weg. Het is de weg naar de bodem van ons hart. Daar komt ieder mens ook zijn of haar schaduwzijden tegen. ?Toch
moet je dieper durven gaan, door de korst van je eigen teleurstellingen heen. Als je dat durft, dan ervaar je het diepste geluk en de grootste vrijheid in een mensenleven. Want dan heb je niets
meer te verbergen voor God?, lachte hij me toe."
Stilte geen doel op zichzelf
Fijen: "Ik zie nog altijd zijn lachende gezicht, ik zal zijn woorden niet meer vergeten. In Kruispunt zal deze goede Marcellin Theeuwes die zinnen nog eens herhalen, want hij komt daar
uitgebreid aan het woord en licht toe wat de essentie van zijn leven is. ?Stilte is geen doel op zichzelf, maar een noodzakelijke voorwaarde om God en onszelf te zoeken?, zei de
Nederlandse prior Marcellin Theeuwes tegen mij".
Service-informatie:
Een reis in stilte, Joost Reijnders, 2006, Uitgeverij Ten Have
ISBN: 9789025957070
Into great silence is op DVD verkrijgbaar bij Webwinkel KRO.
