Was vroeger alles beter?
Het Klooster, 18 oktober 2009
Het begin van de Week van de Geschiedenis, een goed moment om eens onze herinnering in te duiken. De nostalgie viert hoogtij en de belangstelling voor het Rijke Roomse Leven is onverminderd groot. Was vroeger echt alles beter of houden we alleen het goede in herinnering?
Het Klooster is ook als podcast beschikbaar! Klik hier voor informatie.
Inhoud van Het Klooster
Frits de Lange
Was het vroeger werkelijk beter? Het antwoord op
deze vraag is niet objectief te beantwoorden, maar hangt af van je karakter en de toon van je levensverhaal. Bent u een lente, zomer, herfst of wintertype? Het herfsttype leeft als het ware in
het verleden, in herinneringen. Dit kan allerlei oorzaken hebben. Het helpt niet om te zeggen: “Kop op!”. Van belang is een gezonde verhouding te krijgen met de tijd, met het heden.
Vroeger was het beter is dan geen vluchtweg meer. Frits de Lange is hoogleraar ethiek en schreef over de oude dag van morgen. Hij is geïnspireerd door de filosoof Paul van Tongeren.
Hier kunt u beluisteren wat Frits de Lange nog
meer vertelt over de filosofie van de tijd.
Zusters in de oorlog
“De vanzelfsprekendheid waarmee aanvaard werd wat er
gebeurde en daar goed mee om kunnen gaan. Dus niet in zak en as gaan zitten, niet gaan klagen en ook niet de underdog spelen. Nee, zo is het en zo gaan we verder.” Zo kenschetst zuster
Regina Mattens de houding van de zusters van haar congregatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Die oorlog is de Domincanessen van Neerbosch, een onderwijscongregatie, niet in de koude kleren
gaan zitten. Ze kregen te maken met bombardementen, evacuaties, honger en vorderingen van hun scholen en kloosters door de Duitsers en de geallieerden. Toch bleef hun godsvertrouwen overeind en
werd na iedere ‘redding’ of ‘veilige thuiskomst’ een ‘Te Deum’ gezongen. Het viel zuster Regina Mattens op hoe vaak in brieven, kronieken en schriftjes uit
die tijd het Te Deum werd genoemd, dus gaf ze haar boek de titel: ‘Laat ons nu eerst een Te Deum zingen’. Het Te Deum (de eerste twee woorden van Te Deum Laudamus, Latijn voor "Wij
prijzen U, O God") is een lofzang dat in die tijd vaak in de liturgie van de rooms-katholieke kerk werd gezongen. Over de wederwaardigheden en spiritualiteit van de zusters Dominicanessen van
Neerbosch in de Tweede Wereldoorlog is hier nog
veel meer te horen.
Oproep
In de uitzending heeft zuster Regina Mattens het over voogdijkinderen die bij hen onderdak hebben gevonden in de oorlog. Ze zou graag in contact komen met deze mensen om te horen hoe ze
terugkijken op die tijd en wat ervan hen geworden is. Neem dan contact op met zuster
Mattens.
Boek:
- Laat ons nu eerst een Te Deum zingen. / Regina Mattens
uitg. De Valkhof Pers (ISBN 978 90 5625 305 9)
Kerkstraat
Wat hebben de meeste dorpen en steden in Nederland gemeen? Een Kerkstraat. De Kerkstraat is de langste straat van Nederland, en wij koppelen ‘m aan elkaar. Vandaag ligt de Kerkstraat in
IJsselstein.
Rijke Roomse Leven
Vroeger, vroeger was alles beter. Je hoort
het vaker de laatste jaren. En ook in de katholieke kerk is er vaak een nijging om terug te blikken op tijden dat de kerken nog vol zaten. We doelen dan op het zogenaamde Rijke Roomse leven.
Boeken over dit thema gaan de laatste jaren als warme broodjes over de toonbank. Waar komt die hang naar het Rijke Roomse leven eigenlijk vandaan? Sterker nog: wat wordt er nou eigenlijk
bedoeld met die term, en heeft het ook gevolgen voor de wijze waarop we vandaag de dag tegen de kerk aankijken? Lodewijk Winkeler is voorzitter van het Katholiek Documentatiecentrum te Nijmegen
en publiceerde veel over dit onderwerp. Winkeler: “De periode van 1920 tot 1950, dat zouden we als het Rijke Roomse Leven kunnen afbakenen. Dan gaat het vooral om de maatschappelijke
uitingsvormen van het katholieke geloof, zoals verenigingen, organisaties, winkels en sportclubs. Dat is na de jaren `50 al sterk afgenomen”. Was het vroeger dan echt zoveel beter binnen
de katholieke kerk? Winkeler: “Het geloof werd in ieder geval dieper beleefd, maar dat kwam natuurlijk vooral doordat de voorwaarden voor die beleving geschapen werden door de katholieke
zuil. Of de sociale controle, met name voor vrouwen binnen de katholieke zuil, nou zo goed is geweest, daaraan kun je zachtgezegd twijfelen.” Winkeler betwijfelt ten zeerste of zo’n
tijd ooit nog terug zou kunnen keren: “Je moet het ook zien in de tijd: de jaren dertig en veertig was de tijd van de grote massabewegingen. Tegenwoordig is alles veel individueler
geworden.”
Bericht van Boven
In deze rubriek doen beroemdheden uit het verleden van zich spreken. Heiligen zijn immers een voorbeeld. Vandaag de evangelist Lucas.
De Muziek van…
Radio 5 Nostalgia heeft de afgelopen jaren een flinke groei doorgemaakt. Programma’s met
muziek uit de jaren ’50, ’60 en een beetje jaren ’70 en met veel ruimte voor anekdotes uit het publieke geheugen van de luisteraars blijken in een behoefte te voorzien. De
platen die op Radio 5 Nostalgia worden gedraaid komen uit de koker van de muziekredactie onder aanvoering van Ronald Sebök. En hij is nog niet zo oud als de muziek die hij kiest, Ronald is
36. Maar hij voelt zich wel als een vis in het water op Radio 5.
Muziek:
- Calypso / John Denver
cd Windsong (BMG 44623
- Memories / Elvis Presley
cd NBC-TV Special (RCA 61021-1)
- You raise me up / Josh Groban
cd Closer (Reprise 48450)
Kussen op een kloosterbankje
Ooit van gehoord - harmonische architectuur? En
is architectuur in de regel niet bijna altijd harmonisch, of in harmonie met de omgeving? Het bord dat naast de toegangspoort prijkt, maakt nieuwsgierig. Hondje Dora en ik lopen langs
landgoed Voorstonden in Gelderland. Het is een imposant landhuis, dat daar achter het hek door glinstert. 'k Besluit de gok te wagen en tik op mijn mobiele telefoon het nummer in dat op het
informatiebord naast de poort staat. En ja hoor, we mogen de oprijlaan op, op weg naar architect Quirijn van Swinderen die ons door de tuin kan leiden. Of óm de tuin zal leiden... ?
Luister, liefst in harmonie, naar zijn kussenmoment.
