Pinksteren en taal

Het Klooster, 31 mei 2009
Het is Pinksteren, we vieren dat de beloofde heilige Geest neerdaalde over de leerlingen van Jezus. De aanwezigen stonden versteld en vroegen zich verwonderd af hoe het mogelijk was dat ieder de taal van zijn geboortestreek hoorde…

Het Klooster is ook als podcast beschikbaar! Klik hier voor informatie.

Inhoud van Het Klooster

De Kerkstraat
Wat hebben de meeste dorpen en steden in Nederland gemeen? Een Kerkstraat. De Kerkstraat is de langste straat van Nederland, en wij koppelen ‘m aan elkaar. Vandaag ligt de Kerkstraat in Den Bosch.

Credo XIV
De geloofsbelijdenis van de katholieke Kerk is in 381 in Constantinopel op schrift gesteld. Bijna 1630 jaar later wordt het nog steeds in iedere eucharistieviering beleden. Wij leggen het credo voor aan katholieken: zij strepen zeven woorden of begrippen aan en vertellen daarbij wat deze woorden bij hen oproepen. Luister hier naar de zeven woorden van mgr. Antoon Hurkmans uit Den Bosch.

Spreken in tongen
Het spreken in tongen, een verschijnsel dat sterk gerelateerd is aan het Pinksterfeest van vandaag, is voor buitenstaanders af en toe nog een obscuur verschijnsel. In de katholieke kerk is het niet gebruikelijk, in pinkster- of evangelische gemeenten des te meer. Toch wordt ook binnen de KCV (Katholieke Charismatische Vernieuwing) gebruik gemaakt van het bidden, spreken of zingen in tongen. KCV-voorzitter Piet Timmermans: "Het is een intieme, persoonlijke omgang met God. Je zegt of zingt dingen die je met je verstand moeilijker kunt uiten". Tiny Pouwels gebruikt in haar baan als pastoraal werkster ook regelmatig het spreken in tongen. "Het is een typisch bijbels en vroeg-christelijk gebruik. Als je in tongen bidt, bidt je als het ware met de Heilige Geest die je gegeven is." Is het ook een meerwaarde voor je geloof? Pouwels: "Meerwaarde zou ik niet durven zeggen, daarmee plaats je het boven iets anders. Het is een gave waarvoor je je moet openstellen en die je helpt op de geloofsweg, zo zou je het kunnen zien". KCV houdt Tweede Pinksterdag een open dag in Oisterwijk.

Taalbarrière
Een simpele proef op de som: Doe je ogen dicht en denk aan het woord: boom. Wat zie je? De meeste mensen zien dan de letters B-O-O-M voor zich. Een beelddenker ziet echter een prachtige boom, met bruine stam, groene bladeren, wuivend in de wind.  Beelddenken is een fundamenteel andere manier van denken. Alle mensen worden voor 100% als beelddenker geboren. Ze ruiken, voelen, proeven, zien, horen, doen… er is nog geen taal. Tot en met de kleutertijd denken kinderen dus in beelden en gebeurtenissen. Langzaam ontwikkelt zich het taal- en begripsdenken en de overgang naar het talige schoolsysteem verloopt meestal goed, maar niet altijd. Marion van de Coolwijk is remedial teacher en kinderboekenschrijfster van Ik ben niet bom. Een stoer boek op laag leesniveau over een jongen die niet zo goed kan lezen. Tevens verzorgt Marion van de Coolwijk trainingen (luister hier) voor jeugd, leerkrachten, studenten en bedrijfsleven op het gebied beeldenken en leren. De gratis Algemene Beelddenkers Courant kunt u via Instituut Kind in Beeld bestellen. Meer over de achtergrond van beelddenken kunt u hier verder beluisteren.

Boek:
- Ik ben niet bom! / Marion van de Coolwijk
  uitg. De Fontein (ISBN 9789026125782)

** Maak kans op een van de boeken van Marion van de Coolwijk. Stuur een e-mail naar de redactie. **

Bericht van Boven
In deze rubriek doen beroemdheden uit het verleden van zich spreken. Heiligen zijn immers een voorbeeld. Vandaag de evangelist Lukas.

Oorsprong van taal
Hebben dieren een taal, zoals wij, of zou je het ze kunnen leren? Volgens taalwetenschapper Rik Smits is er geen dier te vinden met een communicatiesysteem dat ook maar een beetje lijkt op het fenomeen taal, zoals wij mensen dat gebruiken. In zijn boek Dageraad laat hij zien wat we met taal doen, en vooral wat we allemaal niet hadden kunnen doen zonder taal; met andere woorden, hoe taal samenhangt met denken en bewustzijn. Niet voor niets luidt de ondertitel van zijn boek hoe taal de mens maakte: het was de taal, betoogt Smits, die ons gebracht heeft waar we nu zijn. Anderzijds laat hij in een lange speurtocht door de oertijd ook zien dat  er vele duizenden jaren voorbij gingen waarin de mens niets anders uitvond dan, pakweg, elke 500.000 jaar een nieuw model vuistbijl. “Waar spráken die mensen over, vraag je je af?” Pas vanaf de uitvinding van de landbouw, die Smits zo’n 14.000 jaar terug dateert, begint er schot in de zaak te komen. 10.000 jaar geleden: de eerste stad; 2000 jaar geleden: het begin van onze jaartelling; 200 jaar geleden: de industriële revolutie. Want taal zoals wij mensen die gebruiken, veronderstelt dat je kunt abstraheren, rubriceren, enzovoort. Vaardigheden die je nodig hebt, om in te zien dat het groene sprietje dat je boven je voorraadkuil aantreft, voortkwam uit de graankorrels die je daar eerder opborg. En die je vervolgens ook kunt gebruiken om de wereld in toenemende mate naar je hand te zetten.

Boek:
- Dageraad. Hoe taal de mens maakte / Rik Smits
  uitg. Nieuw Amsterdam (ISBN 978 90 468 0389 9)

De Muziek van…
Voor de twintigste keer wordt volgend weekeinde het Nationaal Jongerenkorenfestival gehouden in Rijsbergen. Twee dagen strijden jongerenkoren, en sinds enkele jaren ook kinderenkoren, om de titel van beste jongeren- en kinderkoor. De wedstrijd en het bijbehorende festival komt uit de koker van Piet Koeken. Hij is tuinarchitect, maar vrijwel geen avond laat hij onbesteed om met muziek bezig te zijn. Hij heeft diverse jongerenkoren onder zijn hoede.

Muziek:
- Aan welke kant sta jij
  cd Getuigen van Licht (NSGV SGV001)
- Om het geheim
  cd Adem en hartslag (Eurosound ES47072)
- Leun op mij
  cd New voices (2008)

Kussen op een kloosterbankje
Het is er een beetje ingeslopen, maar ik kan het niet langer ontkennen. De laatste tijd ben 'k verslingerd geraakt aan zandpaden! Lange, brede, boomberande, met of zonder kuilen... als er een zandweg lonkt, sla ik 'm in. Vandaag heb ik, met enigszins voorbedachten rade, de bolderkar maar meegenomen. Twee handige klapstoeltjes wiebelen bij elke kuil even op. Ook m'n apparatuurtas kan ik mooi kwijt op de wagen. En, niet te vergeten - meest belangrijk: het Kloosterkussen! Zoals de zeven voorafgaande weken ga ik weer op zoek naar iemand om het te be-zitten. Op zandpaden ontmoet men minder mensen dan op andere wegen, gemiddeld gesproken. Maar tot nu toe had ik wel vaak geluk met wíe ik ontmoette... 'Zal dat ook nu weer het geval zijn?', vraag ik me af als 'k mijn achtste gast ontwaar in de verte. Maar ja, dat weet ik op dat moment nog niet. Zelfs niet dat hij daadwerkelijk de achtste gast zál zijn... Het betreft een statige man in rode pantalon en grijze pullover. Hij loopt rechtop en doelgericht. Hij lacht als 'ie de wandelverslaggever met microfoon en bolderkar ontwaart. En ja, hij wil wel even op het kussen plaatsnemen. In het gesprek dat volgt, blijkt dat hij vroeger rechter is geweest, en nu met pensioen is. Dat 'ie eerder in Leeuwarden heeft gewoond en ooit onderdak verleende aan Elfstedenschaatsers. Maar in de uitzending focussen we op dat ene moment. Die herinnering waar het zitten op 't zachte kloosterkussen, langs de berm van een zandpad, tegen de achtergrond van voorzichtig opkomende maisplanten, toe leidt...