Wat is schoonheid?

Het Klooster, 9 november 2008
U kent ze wel, die billboards langs de weg, de reclames op tv, de foto’s in de magazines. Maar wat is schoonheid? Dat wat de tv ons voorschotelt? Er is waarschijnlijk niet voor niets zoveel om te doen, om dat zogenaamde schoonheidsideaal.Inhoud van Het Klooster
Jozef Wissink
Wie denkt er niet bij schoonheid aan mooie jonge mensen, aan de natuur of aan kunst? Maar wat is schoonheid eigenlijk? Wanneer vinden we iets mooi? Boven het oude KRO-gebouw stond met grote letters ‘verum, bonum, pulchrum’, het ware, het goede en het schone. In de katholieke traditie wordt veel waarde gehecht aan schoonheid - ‘pulchrum’ in het Latijn - maar schoonheid zonder waarheid of goedheid is oppervlakkige schoonheid, de schoonheid waar een ‘dandy’ naar op zoek is. Dat zegt Jozef Wissink, hoogleraar praktische theologie aan de faculteit katholieke theologie van de Universiteit van Tilburg te Utrecht. En u zou het misschien niet direct verwachten, maar schoonheid heeft ook met discipline en orde te maken.

Lelijke feeën
“Er waren eens een lieve koning en koningin die samen een dochter hadden. Toen het meisje geboren werd, sneeuwde het buiten. Het meisje had zwart haar zoals ebbenhout, blauwe ogen als de zee, rode lippen als rozen en een bleke huid. En daarom hadden ze hun dochtertje Sneeuwwitje genoemd…” Tot zover is alles als vanouds in Gerard Gielens hervertelling van het sprookje van Sneeuwwitje. Maar lang duurt dat niet: “Sneeuwwitje was een vrolijk en lief meisje, altijd opgewekt en behulpzaam. Iedereen hield van haar aardigheid, al was ze niet echt mooi.”
Wat zullen we nou hebben, Sneeuwwitje niet de schoonste van het land? Niet in het boek “Mooie heksen en lelijke feeën” van Gerard Gielen. En ze trouwt ook niet met een prins. Het is de zoon van de groenteboer die haar wegsleept uit het drugspand waar ze door toedoen van haar boze stiefmoeder is beland. Hij heeft wit sprietenhaar en grote oren, maar een hart van goud. En daar gaat het uiteindelijk om in deze “verrassende en gedurfde maatschappijkritische wendingen aan klassieke sprookjes” – de ondertitel bij het boek.
Gielen is pedagoog en seksuoloog en als docent verbonden aan de Katholieke Hogeschool Limburg, departement Sociaal Agogisch werk. Met zijn studenten deed hij uitvoerig onderzoek naar de bestaande beeldvorming over fysieke schoonheid. De uitkomsten zijn niet bemoedigend voor mensen met flaporen, hazenlip of een maatje méér. Mooie mensen worden onwillekeurig ingeschat als intelligenter, eerlijker en capabeler dan anderen. Mooie kinderen worden vaker opgepakt, geknuffeld en bewonderd. Ze mogen vaker meespelen en worden meer uitgenodigd voor feestjes. En zo bewegen ze zich gemakkelijk en vol zelfvertrouwen door het leven, en vinden ook sneller een partner en een baan dan minder bedeelde stervelingen. Of daar veel aan te doen valt, is de vraag. Maar aan de sprookjes van Gerard Gielen zal het niet liggen.

Boek:
- Mooie heksen en lelijke feeën. Verrassende en gedurfde maatschappijkritische wendingen aan klassieke sprookjes
  Uitg. Garant Antwerpen – Apeldoorn.
- Onaantrekkelijk? Beeldvorming over fysieke aantrekkelijkheid / Gerard Gielen
   Uitg. Garant Antwerpen – Apeldoorn

Frater Ad Hems
Frater Ad Hems is frater van Tilburg en werkt nu bijna 40 jaar in indonesië. In 1985 heeft hij de Credit Union opgericht, een financiële coöperatie om te sparen en om geld te lenen om te investeren, zeg maar een netwerk van boerenleenbanken. Oorspronkelijk is Hems onderwijzer, maar op het Indonesische eiland Nias kwam hij te werken onder de minst bedeelden…

Bericht van Boven
In deze rubriek doen beroemdheden uit het verleden van zich spreken. Heiligen zijn immers een voorbeeld. Vandaag hoort u Sint Martinus van Tours over de vergetelheid.

De Kerkstraat
Wat hebben de meeste dorpen en steden in Nederland gemeen? Een Kerkstraat. De Kerkstraat is de langste straat van Nederland, en wij koppelen ‘m aan elkaar. Vandaag ligt de Kerkstraat in Nieuwveen.

De Muziek van…
Marijke Helwegen wordt vaak gezien als iemand die veelvuldig gebruik maakt van cosmetisch chirurgie. Dat blijkt echter in de praktijk reuze mee te vallen: feitelijk is ze woordvoerster voor een cosmetische kliniek maar werkt de laatste jaren vooral als spreekster op congressen en voor bedrijven. Haar persoonlijke kant, met daarin een sterke fascinatie voor religie, muziek en schoonheid is in Nederland een stuk minder bekend: “Op het eerste gezicht zou je kunnen zeggen dat ik van schoonheid mijn werk heb gemaakt, maar eigenlijk zie ik de echte schoonheid veel meer in de natuur om me heen”.

Muziek:
- Spente le stelle / Emma Shapplin
  cd Carmine Meo (Pendragon Record 823 838 2)
- Nathalie / Gilbert Becaud
  cd Je t’appartiens (EMI 2516192)

Brandwonden
Als je een grote brandwond oploopt wordt ‘schoonheid’ in één klap een heel betrekkelijk begrip. Paul van Zuijlen, als plastisch chirurg verbonden aan het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk, ziet dat dagelijks om zich heen. Dit ziekenhuis in Beverwijk verwierf in de loop der jaren wereldfaam met het Brandwonden Centrum. Een specialiteit die zich op deze plaats ontwikkelde vanwege de vele ongelukken met gloeiend metaal die in de naastgelegen Hoogovens gebeurden.

Kloosterspoor
Het mooie aan spreuken en gezegden is dat ze kernachtig waarheden kunnen onthullen. En je daarbij vaak laten lachen. Wandel- en Twentefanaat Martin Beumer grossiert in Twentse tegelwijsheden. "Als je het vertaalt in het Hollands, dan is het niet leuk meer," zegt hij. We lopen over het lange bospad dat naar Hertme leidt en hij haalt hele stapels papieren uit zijn meegebrachte tas.
Lees en luister hier verder.