Het Klooster, 13 januari 2008
De katholieke Kerk heeft 17 januari uitgeroepen tot Dag van het Jodendom. In Het Klooster nemen we een voorschot in gesprek met een van de initiatienemers Jaap van der Meij, de favoriete muziek van Judith Frishman en een bezoek aan het Joods Historisch Museum. Verder aandacht voor de situatie in Kenia en Pakistan, het Bericht van Boven en de Kerkstraat in Glanerbrug.
Inhoud van Het Klooster
Jaap van der Meij
- Jaap van der Meij (foto RKK)
Op 17 januari organiseert de KRI, de Katholieke Raad voor Israel, de eerste Dag van het Jodendom. Jaap van der Meij, voorzitter van de KRI, is één van de initiatiefnemers van deze dag. Aan protestantse zijde bestaat er al langer een zogenaamde Israëlzondag, maar de KRI wil deze dag liever gebruiken om het gesprek met de Joden zelf aan te gaan. Wat kunnen we als kerk eigenlijk allemaal leren van het Joodse geloof, en hoe kijkt men vanuit de Joodse zijde aan tegen deze dag?
Elisa Klapheck
- Elisa Klapheck (foto RKK)
Er zijn nog niet zoveel vrouwelijke rabbijnen (in heel Europa zo’n 20) maar er komen er steeds meer. Eén van hen is Elisa Klapheck. Zij is geboren en getogen in Duitsland. Hoewel ze niet religieus was - zoals zo velen had ze vooroordelen over religie: gelovige mensen zijn passief en slikken alles; en dat past niet bij haar karakter - begon ze zich als student in Berlijn toch in de Hebreeuwse bijbel en de Talmoed te verdiepen samen met andere studenten. Langzamerhand ontdekte ze dat ze aangesproken werd door de traditie en dat ze wel in God kon geloven. Ze richtte in Berlijn een synagoge op en volgde de opleiding tot rabbijn. Nu is ze rabbijn van de onafhankelijke synagoge Beit Ha ‘Chidush (huis van vernieuwing) in Amsterdam. In deze democratische gemeenschap wordt geen onderscheid gemaakt tussen mannen- en vrouwenrollen, zijn hetero- en homohuwelijken mogelijk en er is plek niet-joodse partners.
Wereldkerk
- Annelies van Velden
Het is onrustig in Kenia en Pakistan, u leest erover in de krant, u hoort het op de radio en ziet het op tv. De verkiezingstijd levert in beide landen een bloedige spanning op. In Kenia zijn al honderden doden gevallen bij onlusten tussen bevolkingsgroepen. Annelies van Velden werkt voor de katholieke organisatie St. Martin in Nyanhuru, in het centrum van het land, voor kwetsbare groepen, zoals straatkinderen, gehandicapten en slachtoffers van geweld.
Bericht van Boven
Aan het begin van een nieuw jaar maken talloze mensen goede voornemens. Daarbij hoort het gevecht met slechte gewoonten en eigenschappen.
Vechten met de draak, zou Sint Joris zeggen. En wat nog meer?
- de bewoners van de Kerkstraat in Glanerbrug
(foto Eduard Ernst)
- Isaak Brodsky: Lenin in het Smolny Instituut
In het Joods Historisch Museum in Amsterdam loopt de tentoonstelling Moderne meesterwerken uit Moskou alweer 3 maanden. Toch is het er nog steeds druk. Je krijgt niet elke dag de kans om in de collectie van de Moskouse Tretjakow Galerie rond te kijken. Dat een belangrijk deel daarvan van de hand van Joodse kunstenaars is, was tot voor kort een goed bewaard geheim. In eerste instantie was de Revolutie goed nieuws voor de Russische joden. Onder de Tsaren hadden ze te maken met allerlei beperkingen en vooral ook met de gevreesde pogroms. In het arbeidersparadijs zou iedereen gelijk zijn. Joden werden niet gezien als een religieuze groepering maar als één van de Sovjet-volkeren, die in vriendschap met elkaar samenleefden. Joodse kunstenaars schitterden mee in de Russische avantgarde: in de eerste zaal van de tentoonstelling zie je kubisme, constructivisme en suprematisme. Maar aan het eind van de jaren twintig kwam de cultuurpolitiek van Stalin: alleen het z.g. sovjetrealisme was toegestaan. Eén van de topstukken van de tentoonstelling, het portret van Lenin in het Smolny-instituut maakt duidelijk wat het ideaal was. Curieus genoeg was de schilder van dit werk, Lenins favoriete hofschilder Isaak Brodsky, een jood die van zijn identiteit nooit een geheim maakte. Met andere joodse kunstenaars liep het minder voorspoedig. Zeker na WO II, toen een nieuwe golf anti-semitisme door de SU waarde. Joodse kunstenaars konden toen alleen nog terecht in minder opvallende richtingen zoals de boekillustratie en decorontwerpen. Aan dit werk is de derde zaal, in het souterrain gewijd.- Moderne meesterwerken uit Moskou. Russisch-joodse kunstenaars 1910-1914 tot 10 februari in het Joods Historisch Museum in Amsterdam.
De Muziek van...
-Judith Frishman (foto RKK)
Judith Frishman is hoogleraar Joodse Studies aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg. Er is veel muziek die ze mooi vindt. Ze koos voor deze gelegenheid werken, die de relatie leggen met het thema van de Dag voor het Jodendom. Haar keuze viel op muziek van componisten van Joodse huize; muziek met een eigen verhaal, die op hun beurt een verhaal oproepen bij Judith Frishman.
Muziek:
- The loving Mama and Auntie / Rotterdams Philharmonisch Orkest
CD Shostakovitsch (BMG 09026 68434 2)
- Lob des hohen Verstands / Thomas Hampson, bariton; Geoffrey Parsons, piano
CD Des Knaben Wunderhorn (Teldec 9031747262)
- Die drei Schwestern / Concertgebouworkest
CD Gesänge nach Maeterlinck – opus 13 (Decca 4301652)
In dit interview vertelt Judith Frishman meer over de achtergronden van - Lob des hohen Verstands en - Die drei Schwestern die we in de uitzending hebben gedraaid.
Kloosterspoor
Het toeval werkt weer goed. Voortvloeiend uit een ontmoeting met franciscaner broeder Theo van Adrichem in de Amsterdamse binnenstad, wandelen Dora en ik door
Slotervaart. Op weg naar La Verna, een spiritueel franciscaans centrum. In de verte zie ik hoe twee gestalten de voordeur van het blokachtige
jaren '60-gebouwtje uit komen. Een is duidelijk franciscaan, want in pij (opvallende kleurencombinatie; bruin en paars!). Hij begeleidt de ander naar een auto en lijkt afscheid te nemen. Ik zet
het op een rennen, een opgewonden Dora naast me. En ja, hij blijft staan. En ja, is bereid te praten. En ja, hij zegt steeds 'ja', maar dan in het Portugees sim. Een paar minuten later
lopen we naar de deur waar broeder Joseph Kokkelkoren uit is gelopen en begrijp ik dat hij geboren is in Enschede, en al sinds 1964 in Brazilië verblijft. Hoe hij gehoor gaf aan het
bevel van zijn overste, wat hij deed in Brazilië en hoe Nederland voor hem veranderde de afgelopen jaren. U hoort het in dit traject van het Kloosterspoor.
