Waar blijft de tijd?

Het Klooster, 30 december 2007

Het einde van het jaar. Nog even en we wensen elkaar weer het allerbeste voor 2008. De klok tikt door, jaar in, jaar uit. Het belang van de tijd is groot en dat terwijl het kloosterlingen waren die de eerste uurwerken maakten.

 

 

 

Inhoud van Het Klooster

Douwe Draaisma

- Douwe Draaisma
(foto website)

Waar je ook Oud en Nieuw viert, iedereen staat in de buurt van een klok. Hoe zou je anders weten of het al Nieuwjaar is? Toch hebben mensen eeuwenlang zonder klokken geleefd. Een rustig leven moet dat geweest zijn. Het waren juist de kloosters die de eerste uurwerken lieten bouwen.  De kloosterling was immers de eerste die een strikt door de tijd gereguleerd leven leidde. Tijd was een gave Gods, en moest zorgvuldig beheerd worden. Maar er was ook commerciële belangstelling voor de nieuwe vinding. Hoe strakker je kunt afspreken, hoe meer afspraken er in een dag passen om handel te drijven, overeenkomsten te sluiten, enzovoort. Binnen de kortste keren had elke stad zijn eigen klok. Douwe Draaisma schreef een boek over de gevolgen van deze uitvinding die je qua impact kunt vergelijken met de introductie van de computer in de afgelopen eeuw. Hij is dan ook hoogleraar in de geschiedenis van de psychologie.

Boek:
- Het verborgen raderwerk. Over tijd, machines en bewustzijn / Douwe Draaisma 
  Uitg. Ambo Baarn (ISBN 90-263-1023-4)

Oud- en nieuwgebruiken
Carbid. Oliebollen. Rolletjes. En er zijn er nog veel meer. Evelien Doelman is verbonden aan het Meertens Instituut voor onderzoek en documentatie van de Nederlandse taal en cultuur in Amsterdam. Zij verdiepte zich onder andere in oudejaarsgebruiken.

 

Mystici
Mystiek en tijd. Klinkt mysterieus. Dat hoort ook, anders zou het immers geen mystiek zijn. Rond Oud en Nieuw probeert het Klooster, samen met de Nijmeegse hoogleraar Mystiek Frans Maas, de vinger op de zere plek te leggen. Want hoe denken mystici over tijd? Bestaan er ook voor hen zaken als goede voornemens in het nieuwe jaar?

Bericht van Boven
Een opvallend geluid van Sint Sylvester. Hij is op zoek naar echte helden, en het mooie is: u kunt de held van 2007 worden! Op de website van de Stichting Ingrid Betancourt Nederland is een brief te vinden die kan worden ondertekend en opgestuurd naar de familieleden van de ontvoerden in Colombia. De brief is bedoeld om hen een hart onder de riem te steken. Dat dat helpt, blijkt wel uit de woorden van Ingrid Betancourt zelf.

Klokkengieter

- Frank Fritsen (foto RKK)

Iedere zondag klinken ze weer, morgennacht om 12.00 uur zijn ze tussen het geknal door te horen en sommige klagers liggen er wakker van… Kerkklokken en carillonklokken. Onverslijtbaar sinds eeuwen, oproepend tot gebed of klinkend als vroege muzak in winkelcentra, om het wat oneerbiedig uit te drukken.
Nederland telt twee klokkengieterijen, Eijsbouts in Asten en Petit & Fritsen in Aarle-Rixtel. Directeur van een van Neerlands oudste familiebedrijven is Frank Fritsen. Hij leerde het ambacht van zijn vader, dik dertig jaar geleden. En het resultaat klinkt over de hele wereld… En hij doet, naar aanleiding van de 'commotie' in Tilburg, een oproep doen aan alle pastoors: blijf luiden!

De Muziek van...

- Boudewijn Zwart (foto RKK)

Beiaardier Boudewijn Zwart beklimt met onze kloosterling Kees van Mechelen -en hij heeft hoogtevrees- de toren van Zeewolde. Met het beiaardklavier bij de hand, werd om te beginnen geluisterd naar het Bachkoraal “Ich ruf zu dir” – Een koraalpreludium, door J.S. Bach geschreven voor orgel, hier gespeeld op de piano door Evelina Vorontsova, bij wie Boudewijn piano studeerde en die hij nog steeds ontmoet. Het thema van het Bachkoraal wordt heel even ‘live’ opgepakt op het carillon en vervolgens vertelt hij over het muzikale nest, waar hij zijn liefde voor de muziek aan te danken heeft: zijn grootvader Jan Zwart, organist in Zaandam, wiens talrijke kinder- en kleinkinderschaar op hun beurt weer in de muziek belandden. En natuurlijk waarom hij voor het carillon koos.

Muziek:
- Chorale Prelude ‘Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ’ (BWV 639) / Evelina Vorontsova, piano
  CD Evelina Vorontsova (STH Quality Classics CD 1402052)
- Uren dagen maanden jaren – orgelkoraal over gezang 292 / Jan Zwart, orgel
  CD Jan Zwart (1877-1937) (Sony Music SBK 45723)
- Choral uit Symphonie nr 7 a-moll – op. 42   / Ben van Oosten, orgel
  CD Dasa Orgelwerk Vol.4 (DG MD+G L 3404)

Kloosterspoor

- Mgr. Muskens (foto RKK)

Vorige week was het al zo koud, nu snijdt de wind nog meer door mijn botten. Althans - dat is het gevoel. Misschien komt dat wel omdat ik het niet kan delen vandaag, dat gevoel. In tegenstelling tot op de andere kloosterspoortrajecten, die ik met mijn hond afleg. Dora is niet welkom in het Missiehuis in Teteringen en ik begeef me vandaag opnieuw naar dit Brabantse plaatsje dat deel uitmaakt van de gemeente Breda. Zonder Dora dus, die heeft al kerstvakantie. Maar ongezellig is het wel.  Dit keer heb ik een heuse afspraak die via allerlei bevoegden is gemaakt en als doel een wandeling met de emeritusbisschop Muskens heeft. Voor een speciale eindejaarsuitzending. Tiny Muskens, de scheidend bisschop van Breda. Hij is een goede bekende van de benedictijner monniken in Teteringen en hoopt februari volgend jaar in te treden. In zijn boek 'Opmaat tot de eeuwigheid' legt hij uit waarom spirituele waarden als stilte, aandacht en bezinning hem zo na aan het hart liggen. We lopen op de lange oprijlaan voor het Missiehuis. "Kou deert mij niet," zegt de bisschop, "ik ben een jongen van het platteland." We inspecteren zijn appartement en checken en passant de akoestiek van de badkamer. We komen een groepje broeders tegen en maken een praatje. En wie zijn toch die twee mannen die ons op de voet volgen? Een tikkeltje ander kloosterspoor dan anders dus. Maar het is dan ook het einde van het jaar.