Het klooster in de zomer (9)

zondag 27 augustus 2006

Vandaag klinken twee eerder uitgezonden Kloosteraflveringen: Over de lusten en lasten van het ouder worden ging een uitzending in januari van dit jaar.
En in maart stond Het Klooster in het teken van een langzaamaan schaars wordend artikel: De Stilte. Up-to-date is de column van schrijver en journalist Ralf Bodelier.

 

Het eerste Kloosteruur

Ouder worden
Abraham werd volgens de bijbel 175 jaar, Jozef 110 en Mozes overleed toen hij 120 was. Tegenwoordig ligt de gemiddelde levensverwachting een stuk lager, maar desalniettemin hopen we allemaal een hoge leeftijd te bereiken. De vraag is alleen tegen welke prijs? Is oud worden alleen maar leuk of ga je voornamelijk gebukt onder de kwalen die onvermijdelijk de kop op steken?

Een zoektocht
Mirjam van Biemen bezocht ouderen in verzorgingshuis Kerkelanden in Hilversum en vroeg hen hoe ze de dag doorbrengen en of ouder worden nu een vloek of een zegen is.

Constant Dölle
Kitty Mul praat met de karmeliet Constant Dölle over de spiritualiteit van het oud zijn. Hij is onlangs 90 jaar geworden en woont in een leefgemeenschap van de karmelieten in Nijmegen. Hoewel hij daar tegen zijn zin terecht kwam, is het een plek geworden waar hij zich helemaal thuis voelt.

Constant Dölle (foto: rkk)

Aanvankelijk was hij bang dat hij er in zijn eentje achter de geraniums zou zitten omdat de andere huisgenoten allemaal werken, maar hij is daar na zijn 65-ste een heel nieuw leven begonnen en heeft een nieuwe diepte en ruimte in het leven ontdekt ondanks dat hij nauwelijks nog kan zien.

Het tweede kloosteruur

De Stilte
Iedereen is op een bepaald moment wel op zoek naar stilte. Rust om even tot jezelf te komen en je hoofd leeg te maken. Dan kan bijvoorbeeld in een stil bos, maar ook gewoon is huis. Hoewel? Is de stilte in Nederland nog wel te vinden met duizendenkilometers snelweg en spoorlijnen? Of met miljoenen mobiele telefoons die regelmatig afgaan?

De Zoektocht
Waar vind je in Nederland nog stilte? Mirjam van Biemen ging naar het stilste plekje van de Randstad dat ligt de Kaapse Bossen bij Maarn, op de Utrechtse Heuvelrug. Mirjam bezocht daar het stiltebankje dat er in 2003 geplaatst werd door de Stichting Natuur en Milieu en sprak met de boswachter van dat gebied; Stef van Helmond. Toen, in maart van dit jaar, lag er sneeuw....

Stef van Helmond (foto: RKK)

Stilte in een klooster

Br. Jef (foto: RKK)

Hoe vind je de stilte in jezelf? Kitty Mul bezocht het trappistenklooster in Zundert en sprak met Jef Boeckmans. Hij is cisterciënzer monnik en beoefent al meer dan 25 jaar intensief Zen-meditatie.







14 Harmoniums en de stilte
Boer is een gehucht van een paar huizen en een 12e eeuwse kerk vlakbij Franeker. In de 15e eeuwse pastorie woont Klaas Hoek. Een veelzijdig musicus: Als organist brengt hij zowel klassieke muziek uit de schat der eeuwen ten gehore als eigen, vooral geimproviseerde muziek. Het liefst doet hij dat op een harmonium - een instrument dat nogal eens in verband wordt gebracht met de traditioneel protestantse huiskamer, waar het diende (en nog dient) ter begeleiding van de berijmde psalmen. In de negentiende eeuw was het ook in concertante muziek geliefd. Klaas Hoek verzamelt en restaureert ze. In zijn huis en de schuur annex werkplaats staan een aantal zeer byzondere exemplaren.

Klaas Hoek bij één van zijn harmoniums (foto: RKK)

"Eén van de voordelen is dat je zo'n instrument mee kunt nemen. Dat lukt niet met een kerkorgel!" Maar het harmonium heeft meer kwaliteiten, ook in relatie tot stilte, het thema van dit eerste Kloosteruur. Hij toont dat in deze uitzending van Het Klooster aan, al spelend: Een Bachkoraal krijgt in zijn handen indrukwekkende (spirituele, mystieke) stiltemomenten, als de trappers van het orgel even stilgehouden worden.

De pastorie van Klaas Hoek in Boer (Foto: RKK)

Stilte is wat Klaas Hoek betreft niet de absolute stilte. Het is vooral te nadrukkelijke aanwezigheid van mensen, die de stilte geweld aandoet. In Boer heb je daar weinig kans op. Vanuit de pastorieramen kijk je over de weilanden, die rust en stilte ademen. De snelweg is nog ver. En harmoniumklanken gaan van fluisterzacht tot behoorlijk fortissimo, maar dringen zich nooit op. Hoe verstillend het harmonium kan werken is te horen op de CD Winterlûd, die Klaas Hoek heeft opgenomen met de zangeres Greetje Bijma.