Het Klooster in de zomer (5)

Het klooster, 30 juli 2006 
 
Muziek in alle toonaarden vult de gangen van Het Klooster vandaag. Met opnamen van RKK KRO’s-Radio 4, gemaakt in juni j.l. tijdens het Nederlands Gregoriaans Festival te Ravenstein en een eerder uitgezonden Kloosteraflevering over wat muziek doet met mensen – vice versa! De toonaarden variëren hemelsbreed: van verheven Gregoriaans uit de 10e eeuw, via Franse musetteklanken, die je dadelijk in vakantiesfeer brengen tot popmuziek met of zonder boodschap.

Het eerste Kloosteruur
 
Nogmaals: Het Nederlands gregoriaans Festival
Vorige maand was Het klooster te gast in Ravenstein op het nederlands gregoriaans festival. Uiteraard werd daar Gregoriaans gezongen, maar ook muziek gezongen en gespeeld die verwant is aan of geënt op het gregoriaans – tot splinternieuwe composities aan toe. Vandaag hoort u in dit Kloosteruur opnamen, die we maakten tijdens het festival samen met KRO’s - Radio 4 (Jacinta Wetzer).

Dialogos
In een stampvolle Luciakerk te Ravenstein concerteerde op 10 juni j.l. dit byzondere en internationaal gerenommeerde Franse ensemble. Dialogos werd in 1997 opgericht door de Kroatische zangeres en musicologe Katarina Livljanic. Zij streeft ernaar met Dialogos het meest archaïsche middeleeuwse repertoire op een actuele en expressieve manier uit te voeren d.m.v. grondig musicologisch onderzoek van bij voorkeur nooit-uitgeven muziek en goede ensceneringen. Bij ieder gezang hoort een eigen opstelling in de ruimte. Het ensemble is gewend om zingend de concertruimte binnen te komen, soms ook vanuit verschillende richtingen. Zo gebeurde het ook in de Luciakerk, tot verrassing van de aanwezigen. Dialogos treedt op in wisselende samenstellingen, naar gelang het uit te voeren repertoire.In Ravestein bestond het ensemble uit Katarina Livljanic, Marie Barenton, Clara Coutouly en Aurore Tillac.

Abt Abbon (ca 950-1004)
“Zelfs de meest bekwamen hingen aan zijn lippen, en deden er het zwijgen toe in zijn aanwezigheid….Om zijn welsprekendheid noemde men hem wel een tweede Julius”. Aldus werd gesproken over abt Abbon, in zijn tijd vaak beschouwd als de meest briljante van West-Europa. In contacten met de paus, of met koningen en keizers uit zijn tijd, maakte men gebruik van zijn grote invloed. Hij was een fameus docent van astronomie, rekenkunde en dialectiek, en schrijver van filosofische geschriften. Daarnaast was hij onderlegd in muziek en was hij een verfijnd dichter. Aanvankelijk wonend in een klooster in het Franse Fleury, vertrok hij voor enige tijd naar een nieuw klooster in Ramsey (Engeland) ter ondersteuning van de opleiding van de monniken daar. Bij terugkeer in Frankrijk werd hij abt in het klooster van de Benedictijnen in Fleury. Zijn tijdelijk verblijf in Engeland was een stimulans voor de uitwisseling van kennis en cultuur tussen het Franse en Engelse kloosters.

Frankrijk en Engeland
In dit programma brengen de zangeressen van ensemble Dialogos gezangen die de rijke muziekcultuur illustreren rond de kloosters van het Franse Fleury en het Engelse Winchester rond het jaar 1000:
Kyrie - Laus herilis utilis & salubris. Organum, winchester 10e eeuw. Transcriptie: Susan Rankin
Viderunt omnes fines terrae - Graduale in organumstijl; fleury BAV, Reg. Lat 586, 11e eeuw, transcr. Susan Rankin
Translato ad celestia Wentano presule Ethelwoldo - Antifoon, Worcester, ms. 160, 13e eeuw, transcriptie: Katarina Livljanic

Mysterieuze moord...
Tijdens zijn leven had Abbon regelmatig te maken met vijanden en beschuldigingen, waartegen hij zich verdedigde in zijn geschriften en met zijn briljante retoriek. Onder zijn tegenstanders noemt zijn biografie met name Arnoul, de bisschop van Orléans. De vijandschap tussen de twee mannen nam zulke vormen aan, dat de gardes van de bisschop Abbon ’s nachts aanvielen en mannen uit zijn gevolg levensgevaarlijk verwondden. Tijdens een reis naar het klooster van La Réole, aan de Garonne, nam het leven van Abbon een dramatische wending: tijdens een mysterieus conflict tussen zijn dienaren, werd hij gewond door een lans. Hij overleed op 13 november 1004. Het laatste deel van het concert van Dialogos stond dan ook in het teken van zijn dood. In Het klooster hoort u:
Responsorium Congregati sunt, Deus, ad devorandum me seductores - in Fleury gezongen in het doden-officie. (BNF, lat.8663, f.58r, 10e eeuw, transcriptie en reconstructie van de verzen: Katarina Livljanic)
Responsorium Ecce, karissimi, dies illa – Orláns 35, p. 189, transcr. Katarina Livljanic

Nationaal Jeugd Koor
Het slotconcert van het Nederlands Gregoriaans Festival werd eveneens opgenomen door RKK en KRO. Dat betrof het Nationaal Jeugdkoor o.l.v. Wilma ten Wolde en de organist Erwin Wiersinga. Een concert met muziek met onder meer muziek van Duruflé, Poulenc, en Hildegard von Bingen.  12e eeuwse veelzijdige mystica, abdis, componiste, dichteres, schrijfster, theologe. Van Hildegard von Bingen  klinken  de Maria-hymne ‘O viridissima Virga‘ en ‘O virtus sapientiae’ – een ode aan de Wijsheid:

Aan ogen en oren kom ik te kort, wijsheid,
sterk ben je en toch zo licht.
Cirkels trek je om de loop van het leven,
Zodat alles wat leeft, wordt omhelsd door begrip…..
(vert: Jannet Delver)

Verder worden uitgevoerd:
Tota pulchra es Maria van Maurice Duruflé en de wereldpremière van ‘Veni sancte Spiritus’, een compositie  van Roel van Oosten, gemaakt in opdracht van de Stichting Nederlands Gregoriaans Festival.

Het Nationaal komt zingend de Luciakerk binnen

Het Nationaal Jeugd Koor bestaat thans uit 20 vrouwen van 16-26 jaar. Veel conservatoriumstudenten, maar ook vergevorderde amateurzangeressen, die voor het grootste deel zijn opgeleid in het Nationaal Kinderkoor. Het Nationaal Jeugd Koor geniet een internationale reputatie en treedt geregeld op in binnen-en buitenland.

Het tweede Kloosteruur
 
Columnist Ralf Bodelier
Schrijver en journalist, vijf maanden verbleef hij met gezin in Malawi. Hij leidde daar onder meer nederlanders rond, die het land van binnen uit willen leren. Wekelijks berichtte hij ons van wat hij daar tegenkwam en vergeleek hij de cultuur en het dagelijks leven in dit Afrikaanse land met die in West-Europa. Nu is hij terug in Nederland, maar Afrika en Malawi blijven hem bezighouden.

Mensen en muziek
Na de column van Ralf Bodelier hoort u een deel van een kloosteraflevering die eerder werd uitgezonden in februari van dit jaar.

Zoektocht
Mirjam van Biemen ging de straat op en vroeg mensen naar hun favoriete muziek. Daarnaast onderzocht ze gewapend met discman koptelefoon hoe mensen op bepaalde muziek reageren.

 

Koorgroep Mihira
o.l.v. Laura Hassler (foto: RKK) Musicians without borders

Kitty Mul was aanwezig bij een koorrepetitie van  de multiculturele zanggroep ‘Mihira’, dat onder leiding staat van Laura Hassler. 25 vrouwen met 20 verschillende nationaliteiten zingen liederen uit hun land van herkomst en leren de liederen aan elkaar.  De dirigente, Laura Hassler, kwam 25 jaar geleden uit de VS naar Nederland en is een van de oprichters van musicians without borders. Zij dirigeert zelf koren en bespeelt veel instrumenten. Ze zag de kracht van muziek om mensen samen te binden. Musicians without borders sponsort veel projecten in oorlogsgebieden of waar verschillende etnische groepen bij elkaar moeten worden gebracht.

Passie voor muziek
Nico Knibbe is zanger en schrijver van de meeste songteksten van de band ‘Nobuts’. Hij werkte mee aan het project ‘Psalmen van nu’ waarvoor hij enkele psalmen schreef. Op 15 mei 2005 besteedde het Klooster aandacht aan dat project. Voor Nico Knibbe is schrijven van  inspirerende teksten een soort ‘heilig moeten’, niet anders kunnen dus: Schrijven over belangrijke zaken in je leven. Tom Dirks zocht hem op en had een muzikaal gesprek over missie, passie, liefde en lijden.