Met mystici het nieuwe jaar in

Het Klooster, 1 januari 2006

Mystici
Johannes van ’t Kruis, Meester Eckhart, Hadewich – bekende namen van Godszoekers uit een ver verleden. Hun ervaringen zijn te lezen in geschriften als het Geestelijk Hooglied of De donkere nacht (Joh. van ’t Kruis). Mystici worden ze genoemd en er zijn er veel meer. Het Klooster wil het nieuwe jaar beginnen met vooral mystieke teksten zelf te laten klinken; met genoeg ‘muzikale ruimte’ om die oude woorden te laten overdenken en met waar nodig commentaar van theoloog Frans Maas.

Met mystiek het nieuwe jaar in
Een blik in het verleden, kijken naar de toekomst, een andere koers uitzetten of proberen uit te zetten in het leven – dat soort dingen horen bij een jaarwisseling.
Het Klooster legt vandaag een solide basis voor bezinning aan het begin van 2006 met een tekst van een beroemde 16e eeuwse mysticus en met muziek die je raakt tot in je ziel.

Het eerste Kloosteruur

Frans Maas over Johannes van ’t Kruis

Juan de la Cruz leefde van 1542-1591. Zijn “Geestelijk hooglied” is één van de teksten die hem beroemd en geliefd hebben gemaakt. Liefdespoëzie, die in direct doet denken aan het bijbelse Hooglied. “Een toepasselijke tekst om het nieuwe jaar mee te beginnen”, zegt Frans Maas. Hij is systematisch theoloog in Tilburg en byzonder hoogleraar vanwege de Radboudstichting aan de faculteit godgeleerdheid van de Universiteit van Utrecht, waar hij zich concentreert op spiritualiteit en hedendaagse cultuur. Kitty Mul buigt zich vandaag in Het Klooster met hem over het Geestelijk Hooglied van Johannes van ’t Kruis. Het lied is toepasselijk op een dag als vandaag, omdat het een nieuwe levensweg beschrijft, waarbij van het het oude leven afscheid wordt genomen. Hij schreef het, toen hij door medebroeders in Toledo gevangen was gezet in een kloostercel, omdat hij plannen ontwikkelde voor een nieuwe vorm van kloosterleven. Dat werd hem zacht gezegd niet in dank afgenomen door mensen die alles graag bij het oude lieten; ook al wisten ze wellicht zelf, dat de slijtage en de vanzelfsprekendheid behoorlijk hadden toegeslagen. Afscheid nemen doet pijn, zeker als je al een glimp hebt opgevangen van het nieuwe leven en van wat je diepste verlangen is: God zoeken en vinden. Die zoektocht, die hij later vorm zou geven samen met zijn geestverwante Teresa van Avila, beschrijft Johannes in zijn hooglied: waarin de bruid (de ziel, de mens) op zoek is naar haar bruidegom (God), die haar al heel even ontmoet en geraakt had. En haar vervolgens in verwarring achterliet. Amancio Prada componeerde een byzondere muzikale zetting van het Geestelijk hooglied. Zijn Cántico Espiritual klinkt eveneens dit eerste kloosteruur.
De nederlandse vertaling van Roberet Lemm wordt gelezen door Heleen Hummeling en Guy Lavreysen.

Het tweede Kloosteruur

Chris Fictoor over muziek en mystiek

Chris Fictoor (foto: rkk) Waar woorden te kort schieten, komt de muziek te hulp. De Groningse musicus Chris Fictoor weet daar alles van. Hij is momenteel directeur van Prins claus conservatorium en de Dansacademie van de Hanzeschool in Groningen. Als dirigent en componist houdt zich al een leven lang bezig met muziek en spiritualiteit. Meer dan 800 vooral vocale werken heeft hij op zijn naam staan. Voor een groot deel geschreven voor de liturgie, waar de muzikale rollen verdeeld zijn tussen voorzangers, koor en last but not least de zingende gemeenschap. De psalmen vormen een belangrijke bron van inspiratie voor zijn en muziek èn voor zijn leven. Tientallen psalmen in vertalingen van Kees Waaijman zette hij op muziek en voerde hij uit voor de serie Psalmschrift, een uitgave van het Titus Brandsma Instituut (TBI) in Nijmegen en Kok Kampen. Kees Waaijman, karmeliet en directeur van het TBI, werd ook Fictoors geestelijk begeleider op zijn weg om geassocieerd lid van de Eerste Orde van de Karmel te worden.

Chris Fictoor vertelt aan Kees van Mechelen hoe mystiek en muziek met elkaar verweven kunnen zijn aan de hand van enige muzikale voorbeelden: met name psalmteksten op muziek gezet door Mendelssohn en J.S. Bach.

Psalm 42 – zoals een hinde hunkert naar watergeulen, zo hunkert mijn ziel naar jou, Machtige. (vert: K. Waaijman) – op muziek van Chris Fictoor vormt het begin van het gesprek.

Service-informatie
Cantico Espiritual – Amancio Prada; RTVE 64044 (1991)

Ps 42, opus 42 - Wie ein Hirsch schreit – F. Mendelsssoh-Bartholdy; La Chapelle Royale – Collegium Vocale Gent olv Philippe Herreweghe; Cd Mendelssohn – Psaumes – Harm. Mundi HMC 901272

Hör mein Bitten, Herr – Elijas, Oratorium op. 70 - F. Mendelsssoh-Bartholdy; La Chapelle Royale – Collegium Vocale Gent olv Philippe Herreweghe; Cd Philippe Herreweghe – De Mozart à Schoenberg. Harm. Mundi SP 033

Ich habe viel Bekümmernis – J.S. Bach; Concentus musicus Wien olv N. Harnoncour; Cd Das Kantatenwerk no 6; Teldec 8.35032 ZL

Der Herr ging vorüber – Elijas, Oratorium op. 70 - F. Mendelsssoh-Bartholdy; Cd Elijas –

Rundfunkchor und Gewandhausorchester Leipzig olv W. Sawallisch; Philips 420 106-2

Psalm 42 – Zoals een hinde – Vert: K. Waaijman – muz: C. fictoor. Ad hockoor olv C. Fictoor; CD Psalmschrift 39-45 TBI/KRO/Eurosound ES 47.336

Naar het land van land van rust en vrede – tekst en muziek: C. Fictoor; Twents liturgiekoor olv Bram vd Beek.