Allerzielen

Het Klooster van 30 oktober 2005

Overzicht
Allerzielen, het gedenken van onze lieve doden. Hoe doet u dat? In Mussel wordt u een tweede kans geboden voor een afscheid. Verder een nieuw boek over de geschiedenis van de laatste eer, een jeugdvoorstelling over sterven bij kinderen, op je oude dag zorgen tot het niet meer kan. De muziek is afgestemd op Allerzielen.

De kloostervraag

(foto: rkk) Woensdag 2 november is het Allerzielen, de dag waarop wij onze lieve doden gedenken, met name die van het afgelopen jaar. In liturgische vieringen heeft die dag een vast ritueel. Kaarsen worden gebrand, de namen van de gestorvenen worden genoemd en de familie krijgt het gedachteniskruisje dat bij de uitvaart werd opgehangen in de kerk, mee naar huis. Hoe gedenkt u uw geliefden? Een vast ritueel, een kaars, wierook bij een foto, bezoeken aan het kerkhof, een gedicht, praten met de doden, fotocollages maken, schrijven, schilderen?




Het eerste kloosteruur

Allerzielen

  Op 2 november is het Allerzielen, de dag waarop wij onze overledenen herdenken met name de dierbaren die het afgelopen jaar zijn gestorven. In het Klooster blikken wij daarop vooruit met o.a. de vraag ‘ Hoe gedenkt u uw doden’. Is er een ritueel dat u telkens weer doet, een bezoek aan het kerkhof, een gebed, een tekst, wandelen langs het strand, iets kunstzinnigs, in gedachten zijn bij een glas wijn. En wat doen uw kinderen of vrienden?  misschien of schrijft u het van u af? Breng luisteraars eens op een idee.  Op een zonnige herfstmiddag vroeg Kitty Mul zomaar voorbijgangers hoe zij dat deden, de lieve doden herdenken.

Het tweede afscheid
Sietze en Trijn Sietze van der Veen uit Mussel in Groningen, stapte 8 jaar geleden uit het ambt van predikant in een baptistengemeente. Nu is hij zelfstandig ondernemer en verzorgt samen met zijn vrouw Trijn rouw- en trouwplechtigheden op verzoek. Ook voor stervensbegeleiding kunt u bij hem terecht. Sietze en Trijn vormen samen een zangduo dat voor de muzikale omlijsting van uw plechtigheid kan zorgen met teksten op maat, zoals u in deze uitzending hoort. De tekst van deze bekende schlager schreven zij voor een vrouw die niet bij de begrafenis van haar man aanwezig kon zijn. In een tweede plechtigheid kon zij alsnog afscheid nemen. Sietze en Trijn verzorgen zo’n tweede afscheid. Daar hebben veel mensen behoefte aan, zeggen ze zelf. Edith Boeker ging nieuwsgierig poolshoogte nemen in Mussel.

Het tweede kloosteruur

De laatste eer

Henk Kok Al van jongs af aan vond hij volkskunde het mooist om mee bezig te zijn en dat zou ook zijn studie worden. Alles interesseerde hem maar toch besloot hij zich te specialiseren in rituelen bij dood, begrafenis en herdenking. Funerair historicus Henk Kok, binnenkort 82 jaar, is nog steeds bezig met wat hij zijn ‘uit de hand gelopen hobby’ noemt. Eind november verschijnt zijn prachtig geïllustreerde boek: ‘Thanatos, de geschiedenis van de laatste eer’.

  Thanatos is in de Griekse mythologie de     verpersoonlijking van de dood. In het boek vertelt Kok in woord en beeld over het verleden en heden van de uitvaart en alles wat met de dood te maken heeft. ‘Van doodsangst tot doodskleed door de eeuwen heen’, zoals uitgever Berne boekenmakerij het noemt. Talloze interessante aspecten worden belicht vanuit cultuurhistorische, kunstzinnig en religieus perspectief. Kitty Mul zocht de auteur op, die trouwens meer over dit onderwerp op zijn naam heft staan.

Samen uit samen thuis
Mevrouw Maat is 87 jaar. Sinds enkele jaren verblijft zij met haar man in een verzorgingshuis. Voor dat zij daar kwamen wonen was haar man al enige jaren aan het dementeren en mevrouw Maat kon die verzorging niet langer meer alleen doen. Het verzorgingshuis bood uitkomst omdat zij  altijd terug kan vallen op de verpleging. Mevrouw Maat heeft haar man zo lang mogelijk verzorgd,  gewoon omdat ze niet anders kon. Al 67 jaar waren ze samen en dus was het voor mevrouw Maat ‘samen uit, samen thuis’. Aan Marijn Schilders vertelt zij over liefdevolle zorg voor haar man en hoe zij is omgegaan met dementie. Daarover schreef zij een gedicht.

Loslaten
Je zult je er bij neer moeten leggen
Dat ze bijna niets meer zegge.
Zo graag zou je willen weten
Zijn ze nu echt alles vergeten?
Dingen van vroeger, een gezegde, een lied
Ja, die vergeten ze niet.
Die zijn in ‘t geheugen opgeslagen
En komen soms  plotseling weer dagen.
Maar dan is ‘t weer stil en de ogen dicht
Je herkent nog altijd het lieve gezicht
Maar een gesprek is er niet meer bij
Je leeft gewoon niet meer zij aan zij
Maar je bent toch gelukkig geweest
Het leven was vaak een feest.
Vele gedachten gaan door je heen
Lachen en huilen doe je nu alleen
Maar het leven gaat verder
Je zult moeten leren
Te leven met je lieve man
Die gaat dementeren

Jeugdvoorstelling Marie-L.

(foto: Stella Den Haag) Een klein ziekenhuis achter de maïsvelden, onder de donkere kastanjes. 'Marie-Louise van de frisdrankautomaat', zo noemen ze haar. In de nacht wanneer de gang stil en verlaten is, zingt zij mee met het zachte zoemen van de blikjesautomaat. Marie-L is de wereld van Marie Louise en soldaat Wessel, Sylvia van zaal 6 en Dokter Hoef. Marie-L is een romantische liefdesgeschiedenis met een onverwachte wending.



(foto: Stella Den Haag) Niets zo onrechtvaardig als de dood van een kind. Kinderen horen te leven en over de eindigheid van een kinderleven denken we liever niet na. Toch zijn er kinderen die de dood in de ogen moeten zien. Theatergroep Stella Den Haag maakte er een theaterstuk over met de titel Marie-L. Hans van den Boom, schrijver en regisseur van Marie-L, laat een meisje van 13 jaar zien dat ongeneeslijk ziek is. In het ziekenhuis, tussen infusen, medepatiënten en doctoren wacht ze op haar dood en terwijl de engel klaar staat om haar mee te nemen, wordt ze verliefd op soldaat Wessel. Daarom vraagt ze nog even om respijt. De voorstelling is voor kinderen vanaf 10 jaar. Na het succes van vorig jaar is dit een reprise waarmee Stella Den Haag nog tot 27 december op tournee is in theaters in Nederland en België..

(foto: Stella Den Haag)


Gedicht van Hilde Domin 

De moeilijkste wegen
De moeilijkste wegen worden alleen gegaan,
de teleurstelling, het verdriet het offer zijn eenzaam.
Zelfs de dode die elk roepen beantwoordt
en geen verzoek verzaakt
staat ons niet toe of wij het redden.
De handen van de levenden die zich uitstrekken
zonder ons te bereiken
zijn als de takken van de bomen in de winter.
Alle vogels zwijgen.
Je hoort slechts je eigen voetstap
en de stap die je voet nog niet is gegaan
maar nog zal gaan.
Stil blijven staan en je omkeren helpt niet.
Er moet worden gegaan.
Neem een kaars in je hand als in de catacomben,
het vlammetje ademt nauwelijks.
en toch, als je lang bent gegaan,
blijft het wonder niet uit
omdat het wonder altijd geschiedt
en om dat wij zonder genade niet kunnen leven:
de kaars vlamt op in de vrije adem van de dag,
Je blaast hem lachend uit  als je de zon in treedt
en onder de bloeiende tuinen de stad voor je ligt.,
en de tafel in je huis wit voor jou is gedekt.
En de verliesbare levenden en de onverliesbare doden
het brood voor je breken en de wijn aanreiken
en jij hun stemmen weer hoort
heel dicht bij je hart.

Uit het Duits vertaald door Kees Kok, In Maandbrief voor Leerhuis & Liturgie

Service en informatie

Boeken
Thanatos - De geschiedenis van de laatste eer
verschijnt in november bij Berne boekenmakerij Heeswijk
www.berneboekenmakerij.nl  Heeswijk. 500 p. ISBN 90-78039-01-9. Euro 59,95. Auteur Henk Kok is bekend door tal van boeken, artikelen en lezingen over de uitvaart geschiedenis en dodencultuur, waaronder het standaardwerk ‘De geschiedenis van de Laatste Eer’ (1970) en ‘Erfenis onzer voorouders’ (1990). In 2000 verscheen van zijn hand het fraai geïllustreerde encyclopedisch woordenboek ‘Funerair Lexicon’.

Ogen die mij zoeken
Liederen en overwegingen bij afscheid en uitvaart van Huub Oosterhuis.
Daarin teksten die bij afscheid en uitvaart stem kunnen geven aan de sprakeloosheid om het verlies van geliefden. Ze kunnen gelezen en gebeden, gezegd en gezongen worden in uren alleen, in liturgische vieringen en bij verschillende rituelen rond ziekte, afscheid en uitvaart. Zowel verkrijgbaar in een editie met CD met 20 liederen als zonder. 80 pagina's.
ISBN 9043510068 (zonder CD, E 14,90) ISBN 9043510041 (met CD, E 23,50)

Marie L
Theatergroep Stella Den Haag,
Nog tot 27 december in verschillende theaters.  www.stella.nl

Tweede afscheid
www.trijnensietze.nl 

Allezielen
Amsterdam:'Allerzielen Allicht' op de begraafplaats van De Nieuwe Ooster.
'De doden niet verzwijgen, maar vieren om wie ze waren en wat ze te vertellen hebben'. Op 30 oktober vormt de begraafplaats van De Nieuwe Ooster in Amsterdam het decor voor een unieke viering. Kunstenaars hebben nabestaanden geholpen herinneringen en emoties om te zetten in beeld, tekst of geluid. 'Vroeg of laat krijgt iedereen te maken met het mysterie van de dood. Wanneer we een verlies te verwerken hebben, beseffen we dat we getuige waren van een bijzonder leven. Eerst is er vooral rouw, later zien we in dat we dat leven ook kunnen vieren. Het klinkt merkwaardig in Nederland, maar vieren is ook gedenken - en dat kan stijlvol en ingetogen'. Eén van de projecten is een tijdelijk gedenkmonument van brokken steen. Een Huis van de Doden met verschillende kamers waar mensen een steentje aan kunnen bijdragen en een lichtje kunnen zetten in die vertrekken van dat huis waar iemand zich graag ophield. 'Allerzielen Allicht' vindt plaats van 17.00 - 21.00 uur - op De Nieuwe Ooster begraafplaats - Kruislaan 126, Amsterdam (020-6080608). Lees meer informatie op de website van De Nieuwe Ooster.  Kijk ook eens op www.uitvaart.nl  www.allerzielen.nl www.dood.nl 

Concert Requiem voor…
In het RKK-programma Verum Bonum vanavond 23.00 uur op Radio 747 AM, een bijzonder concert door Capella Amsterdam o.l.v. Daniel Reuss. Dat vindt plaats in Lochem, Tholen, Utrecht en Amsterdam. Treurmuziek van Bach, Actus Tragicus, en Schütz, Musikalische Exequien. KRO Radio 4 maakt opnamen voor en uitzending later. www.capellaamsterdam.nl

De moeilijkste wegen
Gedicht van Hilde Domin vertaald door Kees Kok

In Maandbrief no.6 september 2005 www.leerhuisenliturgie.nl

Meer gedichten van Domin op www.members.lycos.nl

Over Hilde Domin  www.judentum-projekt.de