Musica Sacra Festival in Maastricht

Musica Sacra zondag 19 september 2004

Van 17 tot en met 19 september vindt het Musica Sacra Festival plaats in Maastricht. Het festival voor religieuze muziek dat mede wordt georganiseerd door de KRO. Drie dagen lang vinden er concerten plaats, films en theatervoorstellingen. De RKK-uren staan vandaag geheel in het teken van Musica Sacra.

Heilige oorlog
Dit jaar is het thema "Heilige Oorlog." Wie denkt dat dit thema is ingegeven door de aanslagen van 11 september 2001 heeft het mis. Het thema stond al veel eerder op het programma, want 'heilige oorlogen' of 'rechtvaardige oorlogen' zijn van alle tijden en komen in alle religieuze stromingen voor. Ook de 'war on terrorism' die president Bush voert, wordt door hem gezien als een gerechtvaardigde strijd.

Ook de christelijke traditie kent veel 'heilige oorlogen': de kruistochten, maar ook de strijd tegen 'ketters' als de albigenzen of katharen werd beschouwd als een heilige strijd.

Ook gedichten over de eerste wereldoorlog verwoorden soms de strijd als een 'heilige' strijd. Ook in muziek is het thema 'heilige oorlog' op vele manieren verklankt en dit wordt op het Musica Sacra Festival ten gehore gebracht in vele uitvoeringen op veel plaatsen in het centrum van Maastricht.

Portret van Fons Kurris
Om 11 uur - normaal de tijd van de eucharistieviering - beginnen we met een portret van Fons Kurris. Hij is pastoor van de Onze Lieve Vrouwe basiliek 'Sterre der Zee', musicus en een autoriteit op het gebied van Gregoriaanse muziek. Edith Boeker praat met hem onder andere over de schoonheid van het Gregoriaans.

Eucharistieviering
Om 11.30 begint de eucharistieviering waarin in het kader van het festival de Missa l'Homme désarmé van Jan Mul wordt uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zijn er veel missen geschreven met als thema 'Homme armé', de gewapende man. Christus - en in navolging van hem - de priester wordt gezien als een gewapende man, die ten strijde trekt tegen het kwaad en de duivel. Dit zou te maken hebben met de  toenemende dreiging van de Turken en moslims.
Jan Mul gebruikt pakt dit oude thema op maar noemt zijn mis, die van de ongewapende man. De Missa l'Homme désarmé schreef hij in 1942 en is een aanklacht tegen de toen actuele oorlog.

Het Klooster in het souterrain
Vanaf 12.45 tot 14.00 praten we in het souterrain van Het Theater aan Het Vrijthof met de volgende gasten:

Jos Leussink
Musicoloog en docent orgel en koordirectie. Hij is al sinds jaar en dag betrokken bij het Musica Sacra Festival. Hij vertelt over de keuze voor het thema Heilige Oorlog en geeft toelichting bij verschillende muziekstukken, die we laten horen. Opnames van het festival!

Dirk Snellings Dirk Snellings
Zanger, musicoloog  en dirigent van het slotconcert van het festival: 'Da pacem, Homme armé!' Een vraag om vrede! Met hem praten we onder andere over de 'l'homme armé', de gewapende man die in de vijftiende eeuw vereenzelvigd werd met Christus.

Ludo Claesen en Calliope Tsoupaki
Ludo claesen is componist en dirigent van zeer veel koren. Met enkele daarvan treedt hij op tijdens het festival. Onder andere voert hij het werk op van Calliope Tsoupaki "E guerra e morte" , naar een beroemd gedicht Gerusalemme Liberata van de renaissance dichter Torquato Tasso. 
De Griekse componiste Calliope Tsoupaki woont en werkt al heel lang in Nederland. Zij studeerde onder andere bij Louis Andriessen.

Calliope Tsoupaki
Met Ludo Claessen en Calliope Tsoupaki praten we over liefde en haat, oorlog en vrede in muziek naar aanleiding van E guerre e morte. In dit gedicht verslaat de koene christelijke ridder Tancredi een moslim ridder. Als hij de stervende man zijn helm afdoet, ontdekt hij dat daaronder zijn geliefde Clorinda schuilging. Gelukkig kan hij haar nog net dopen! En de vraag is of dit een happy end is of niet?

Het fluisterconcert op Margraten
We laten een fragment horen van de opening van het festival op de Amerikaanse oorlogbegraafplaats in Margraten. Daar noemen kinderen in verschillende dialecten de namen van de gesneuvelde soldaten en dat wordt in een klankspel ten gehore gebracht.

Veel concerten op het Musica Sacra Festival worden opgenomen door de KRO en later uitgezonden op radio 4.  



Ludo Claesen dirigeert Camera Musica Mosana