Zingen voor de Hemelpoort, 20 april 2008
Al heel wat uitvoeringen van het Gregoriaans passeerden de revu de afgelopen maanden in dit half uur. Ensembles van heel jonge mensen, mannen èn vrouwen, die zich toeleggen op een authentieke uitvoering volgens de oudste manuscripten; handschriften; schola’s die projectmatig werken; of zich vooral richten op de liturgie. “En daarvoor is het Gregoriaans toch in eerste instantie bedoeld: Gedeclameerde tekst om de lof Gods te zingen”, zeggen de gasten in deze aflevering van de ‘Hemelpoort’.
Twee doorgewinterde liefhebbers en kenners van het
Gregoriaans, die deze zang een warm hart toedragen: Dr. Anton Vernooy, vele jaren docent aan het voormalig Ned. Instituut voor Kerkmuziek in Utrecht en emeritus professor liturgie en
muziek aan de Universiteit van Tilburg, en pater Augustinus Hollaardt, liturgist en onder andere oud-studiesecretaris van de Nationale Raad voor Liturgie.
Tijdens een bescheiden, doch smakelijk maal in een sfeervol etablisement onder de rook van Nijmegen, luisteren ze met Kees van Mechelen naar voorbeelden uit het eigen archief van Anton
Vernooij. Voorbeelden uit de dagelijkse praktijk van het Gregoriaans van her en der en door de jaren heen. Voorbeelden, die een beeld geven van hoe toen tegen liturgie en liturgische zang werd
aangekeken. Zoals naar een uitvoering uit de 70-er jaren van de introitus ‘Rorate Caeli’ – Dauwt hemelen van omhoog en wolken regent de gerechte’; en een opname uit de
30-er jaren (78t plaat!) van de Franciscanen te Venray o.l.v. Eliseus Bruning OFM, die grote verdienste heeft gehad door met zijn misweken het Gregoriaans nieuw leven in te blazen in de
parochies. De introitus van Pinksteren “Spiritus Domini” wordt onder zijn leiding welhaast een bezwering van de H. Geest om toch vooral snel te komen!
Verder o.a. een eigen opname van Anton Vernooy, gemaakt in 1977 in de S. Maria Maggiore te Rome, waar de kanunniken zeer 'ongepolijst' te keer gaan in de Metten van Paaszaterdag; opnieuw de
introitus ‘Spiritus domini’, door het ensemble Organum o.l.v. Marcel Peres, zoals hij geklonken zo kunnen hebben rond 1200 in Parijs. Tot slot een voorbeeld van hoe Gregoriaanse
motieven zijn ingeburgerd in het dagelijks leven van mensen: Op bekende reciteertonen (evangelie-toon, de tonus
peregrinus of ‘Misere’ uit de Goede Weekliturgie) werden en worden bij jubilea ‘levensloopliederen’ gezongen.
Niet uit het archief van Vernooy: een melodie die zeer ge- en bekend is geworden (naast de achtste mis of Credo III): Tantum ergo (CD 'Lofgezangen'- Schola Cantroum Ward-Instituut o.l.v. L.
Krekelberg - KRO/Eurosound KK CD 9107)
(foto: RKK. Augustinus Hollaardt en Anton Vernooy)
