Wekelijks schrijft oud-KRO-programmamaker Frans Tervoort over bijzondere plekken in Nederland waar roomse tradities de secularisatie lijken te overleven. Deze week: de verering voor Peerke Donders in Tilburg. Zijn feestdag wordt op 14 januari gevierd.

Helden
Franciscus van Assisi is mijn patroonheilige. Daar ben ik heel tevreden mee. Het is een heilige naar mijn hart. Je kunt heiligen een beetje vergelijken met helden en idolen: mensen waar je bewondering voor hebt, waar je op wilt lijken en waar je een voorbeeld aan wilt nemen. We hebben ze nodig. Ze inspireren ons. Ze zijn er ook altijd geweest in de kerk.

Ingewikkelde processen
Tot ver in de Middeleeuwen werden mensen na hun dood heilig verklaard door het volk. Dat leidde wel eens tot bizarre situaties: vreemde types of zelfs mensen die nooit bestaan hadden werden als heiligen vereerd. Er ontstond daarom een regeling om eerst de deugdzaamheid van de overleden persoon te onderzoeken. En er moest een wonder gebeuren op voorspraak van de aspirant heilige. Dat resulteerde in een tweevoudig kerkrechtelijk proces: eerst voor de zalig- en daarna voor de heiligverklaring.

Anonieme heiligen
Die grondige, bijna bureaucratische aanpak betekent natuurlijk wel dat heel veel mensen die, al dan niet in anonimiteit een heilig leven geleid hebben, nooit officieel heilig of zalig verklaard worden. Maar desondanks is in de loop der eeuwen een bonte stoet van uiteenlopende mannen en vrouwen heilig verklaard die - de een meer dan de ander - plaatselijk of wereldwijd worden vereerd en om voorspraak worden gevraagd.

Apostel der melaatsen
In Tilburg staat deze week een van deze voorbeeldige gelovigen centraal: Peerke Donders. Zijn officiële feestdag, zijn sterfdag dus, is 14 januari. Hij is pas zalig verklaard in 1982, maar in Tilburg kwam de devotie voor deze ‘apostel van de melaatsen’ al in de jaren dertig van de vorige eeuw op gang. Verering en devotie ontstaan nog steeds spontaan, los van de officiële verklaringen vanuit Rome.

Suriname
Petrus Norbertus Donders werd op 27 oktober 1809 in Tilburg geboren als oudste zoon van een arme huiswever. Op 12-jarige leeftijd zat hij thuis al achter het weefgetouw. Maar zijn roeping lag in het priesterschap. Als jonge priester vertrok hij naar Suriname, waar hij zijn leven lang werkte, vaak diep in het oerwoud onder de slavenarbeiders, de indianen en tenslotte 27 jaar lang tussen melaatsen in de leprakolonie Batavia. Daar is hij op 14  januari 1887 gestorven. Peerke is begraven in de kathedraal van Paramaribo.

Peerkes geboortehuisje
In Tilburg bezochten mensen al in de jaren dertig zijn geboortehuisje, nadat het in 1930 was gereconstrueerd. Ernaast werd een processiepark aangelegd met een openluchtkapel. Pelgrims blijven er komen. Iedere dinsdag zijn er gebedsdiensten en de belangstelling om in de kapel te trouwen neemt sterk toe. Nieuw is dat mensen er na een crematie de bloemen naartoe brengen.

Pater Poels
Op Peerkes feestdag beginnen de werkzaamheden voor nieuwbouw in het heiligdom. De oude openluchtkapel wordt gesloopt, er komt een nieuw paviljoen, met informatie over de zalige Peerke, maar ook over de werken van barmhartigheid, vertaald naar deze tijd, met voorbeelden van navolgers van nu. Zo zal er ook de oude fiets van ‘Pater Poels’ een plek krijgen. Gerrit Poels bracht jarenlang ’s nachts brood naar de armen van Tilburg.

Klokje
Op 14 januari begint burgemeester Ruud Vreeman van Tilburg met de sloop. Dat doet hij door het klokje uit de oude kapel te verwijderen. Een knipoog naar de processen die in deze stad zijn gevoerd tegen de overlast van het klokgebeier elders in de stad. Het paviljoen zal op 27 oktober van dit jaar, de tweehonderdste geboortedag van Peerke feestelijk worden geopend.

Sint Arnold
Een dag na het feest van Peerke, op 15 januari  is het groot feest in het Noord-Limburgse Steyl: de honderdste sterfdag van de Heilige Arnold Janssen. Over hem misschien een andere keer.