Leo Fijen - Als hemel en aarde elkaar raken

Het echte wonder
De eerste reportage die ik ooit mocht maken bracht me naar Lourdes. Opstappen in Den Bosch, meebidden met de gebeden van de speaker, luisteren naar de gezangen die door de coupé trilden en meeleven met al die pelgrims die aangewezen zijn op de hulp van anderen. Het was in oktober 1988, de laatste pelgrimage van het jaar, een speciale jongerenbedevaart. Ik had nog nooit zo’n pelgrimage meegemaakt en keek mijn ogen uit. Er gebeurden geen wonderen die door het medisch bureau moesten worden geregistreerd. Maar ik zag wel het echte wonder: zieke en gezonde mensen die samen optrokken en in hun hart geheeld werden. Want iedereen die in het donker naar de grot gaat en daar stil is bij Maria, wordt geraakt in alle vezels en keert met nieuwe adem naar huis.

Als ander mens naar huis
Aan die ervaring moest ik denken toen ik een aantal mensen sprak die met het aartsbisdom Utrecht naar Lourdes waren gegaan. Meer dan 1500 deelnemers telde de pelgrimage. Vier van hen sprak ik een paar weken later. En eigenlijk hoorde ik dezelfde ervaringen als ruim twintig jaar geleden. Vooral Ronald raakte er niet over uitgepraat. Al vijftien keer was hij in Lourdes geweest, hij wist dus wat hem te wachten stond. En toch was hij ook die vijftiende keer als een ander mens naar huis gegaan. Dat is bij Ronald geen cliché, want hij is zwaar gehandicapt en altijd aan bed gebonden. Hij kan bijna niets, is afhankelijk van zijn goede vriend Hans en komt letterlijk adem tekort. Deze Ronald had ook deze vijftiende keer weer mogen beleven dat zijn pijn even door Christus was gedragen en door Maria was verlicht.

Geen verschil tussen ziek en gezond
Hemel en aarde raken elkaar, legde Ronald uit. Omdat iedereen hem wilde helpen, omdat Christus bij de kruisweg letterlijk de pijn van Ronald overneemt, omdat lichtjes en liederen een mens even laten zweven, omdat Maria de mildheid in het leven weer even terugbrengt, omdat duizenden handen en stemmen de beperkingen voor een week opheffen. Daarom raken hemel en aarde elkaar, daarom worden harten daar geraakt, daarom worden mensen geheeld. En dan is er geen verschil tussen ziek en gezond. Ieder mens verlangt af en toe naar zo’n helend moment.

Dat is het wonder van Lourdes
Het gaat er ten diepste om dat een mens voelt dat hij of zij de lasten niet alleen hoeft te dragen, maar soms even de rugtas neer mag leggen. De weg er naar toe, de zachtheid van de zon, de ervaring van de open hemel, de saamhorigheid van de groep, de afstand van de dagelijkse routine, de liturgie van duizenden bij elkaar, de intimiteit van de nacht, de warmte van de kaarsen, de genezende kracht van water: dat allemaal geeft mensen ruimte en adem. Toos ging er naar toe om te genieten, wilde Lourdes ervaren zonder te hoeven zorgen en merkte tot haar schrik dat alle deuren naar haar hart open gingen. Ze kon niet argeloos verder, ze moest toelaten dat Maria alle verdriet van het afgelopen jaar aanraakte. Ze moest de pijn van het leven aankijken. Er was geen ontkomen aan. Alleen zo kon zij getroost worden door Maria. Dat is Lourdes, dat is het wonder.

Rugzak bij Maria
Mensen mogen weer even kind zijn, pelgrims mogen even water drinken uit de bron van het leven, katholieken ervaren andermaal de kracht van rituelen rond Maria. Dat gebeurt allemaal in Lourdes. Dat hebben de 1500 deelnemers ook mogen ervaren. Daarom willen ze het niet hebben over woorden als leuk en gezellig. Nee, hun diepste snaren zijn geraakt. Daarom moesten ze huilen en kwamen als nieuwe mensen terug. De laatste keer dat ik het zelf meemaakte was in 2005. Ik was er met pelgrims van mijn eigen dorpskerk. We zaten op het grasveld met uitzicht op de grot. En ieder vertelde wat er speelde in het leven. Daar voltrok zich het wonder. In de open lucht, onder de warmte van de zon, met het veilige gevoel van Maria nabij vertelden dorpelingen over hun verdriet. Er vloeiden tranen, er was stilte, er kwam een glimlach. De rugzak werd even bij Maria gezet. Ik zag het gebeuren en was dankbaar dat ik als katholiek mag meedoen in bedevaarten. Omdat mensen weer even klein mogen zijn en kunnen bijtanken voor de rest van hun leven. Bij Maria en bij elkaar. Omdat hemel en aarde elkaar raken.

Leo Fijen