Leo Fijen - Dit dorp kan niet zonder God
Nieuwe kapellen rond Sint-Oedenrode wijzen de weg van de toekomstSuccesverhalen
Zeg niet dat het alleen maar minder gaat met kerk en geloof. Staar je niet blind op het zoveelste cijfer van teruggelopen kerkgang. En doe niet mee aan het volgende verhaal over religie die niet meer leeft in het publieke domein. Ik heb het tegendeel gezien op een plek waar ik het niet verwachtte, bij mensen die nooit de krant halen en op een tijdstip dat zich normaal gesproken niet leent voor succesverhalen over geloof en kerk.
Ode aan de heiligen
Zonder enige verwachting liet ik me rondleiden door het Brabantse land. Het was de bedoeling om langs een paar plekken te gaan in de omgeving van Sint-Oedenrode. Het zou een tocht worden langs kapellen voor Maria, vier dagen na Maria Tenhemelopneming. Maar het werd een pelgrimage door het open veld, langs buurtschappen van nog geen duizend mensen en op kruispunten waar geloof en leven op een heel natuurlijke manier samenkomen. Het werd nog veel meer dan dat. Het werd een ode aan heiligen, aan voortrekkers van het geloof. En deze ode werd gebracht door gewone Brabanders die het initiatief hebben genomen om het geloof terug te brengen in de wereld van alledag.
Op initiatief van mensen uit de buurt
Het gebeurt me niet elke dag. Maar op deze middag in Brabant ontmoette ik mensen die echt nog geloven in de kracht van boven en daartoe bergen willen verzetten. De eerste ontmoeting vond plaats
in de Boskant, op een kruising van wegen. Daar stonden Marca en Eric van den Hurk bij een kapel die nog maar kort geleden was ingezegend. En die kapel was er gekomen, op initiatief van mensen
uit de buurt. Een boomkweker, een metselaar, een timmerman en een boer, ze hadden de handen ineengeslagen en op een mooi plekje een kapel gebouwd.
Zonder vergunning
De grond was van de boer, de stenen van de metselaar, het hout van de timmerman en het grind van de boer. Ze hadden het gemeld bij de gemeente, maar niet op toestemming gewacht. Ze waren gaan
bouwen, zonder vergunning. En ze hadden een goede reden. Want ze vrezen dat de kerk binnenkort gaat sluiten. En ze vinden dat er in de publieke ruimte een plek moet zijn om te kunnen bidden en
om een kaarsje te kunnen opsteken. Ze kunnen niet leven zonder een plek in de buurt voor God. Daarom zijn ze begonnen. Zonder vergunning. Want het dorp kan niet zonder God.
Voor hopeloze gevallen
Marca en Eric van den Hurk vertelden dit verhaal alsof het de gewoonste zaak van de wereld was. Geloven zit in de genen, hoort bij Brabant en heeft recht op
een mooie plek in het open land. Zo is de kapel voor de heilige Rita er gekomen. Rita is de heilige voor de hopeloze gevallen. Zijn we allen niet een hopeloos geval, lachten Marca en Eric me
vragend toe? Mensen kunnen het niet alleen en hebben de steun van boven nodig. Als dat in het dorp niet meer kan, komt er dus een kapel op een andere plek. Dat is ook geloof in deze tijd. Dat
is kerk in 2012. Van onderop, omdat mensen niet zonder God en heiligen kunnen.
Geloof zonder drempels, kerk zonder deuren
Ik keek mijn ogen uit en was onder de indruk van dit bijzondere verhaal. Maar in het volgende gehucht hoorde ik een soortgelijk verhaal. Sint-Oedenrode was in de verte nog te zien, de kerktoren
te horen, maar de plaatselijke bevolking van Everse bouwde een eigen kapel. Voor toeristen, voor wandelaars, voor fietsers en voor henzelf. Waarom? Omdat 23 mannen elke donderdagavond in het
café een biertje drinken en elkaar beloofd hebben een eigen kapel te bouwen. De een is agrariër, de ander bouwvakker, weer een ander makelaar, de volgende een vrachtwagenchauffeur.
Samen willen ze een kapel. En die komt er. Het gebeurde in 2003. Toegewijd aan Martinus. Met een speciale rol in het carnaval en op 11 november. Met 25.000 bezoekers per jaar. En niet door de
kerk gebouwd, maar door een hechte vriendenclub die ook voor de kapel blijft zorgen. Geloof zonder drempels, kerk zonder deuren, van onderop geboren, met de zegen van de bisschop bevestigd.
Maar de mannen gaan wel elk jaar naar het graf van Martinus in Tours om wijwater te halen, met duizenden kaarsen als toegift. Dat is ook kerk in 2012, tegen alle statistieken in.
Geen folklore en geen cultuurkatholieken
En zeg me niet dat dit alleen maar folklore is. Vertel me niet dat dit alleen maar cultuurkatholieken zijn. Val me niet lastig met de nieuwste discussie over geloof in het publieke domein. Deze
mannen weten heel goed wat ze doen. Ze buigen voor God en Martinus, ze willen hun geloof delen met ieder die langskomt en ze laten op ontroerende manier zien dat de kerk nog toekomst
heeft.
Gebedshuis moet open zijn
Zoals de arts in Son dit ook doet. Hij woont in de villawijk van dit Brabantse dorp, met een kapel als buurman. De arts is zelf van protestantse huize en hij begrijpt niet dat de kapel de hele
dag dicht is. Sterker nog, de kapel is altijd dicht. De arts heeft niets met Maria, maar vindt wel dat een gebedshuis open moet zijn. Dus gaat hij de boer op. Met alle gevolgen van dien. De
kapel is altijd open, er branden de hele dag door kaarsen en de hele buurt is apentrots.
Toekomst voor de kerk
De moraal van het verhaal is evident. Er is toekomst voor de kerk. Ga kijken in de dorpen rond Sint-Oedenrode. Steek een kaarsje op bij de heilige Rita, ga even knielen bij de heilige Martinus,
wees even stil bij Maria en schrijf een hartenkreet op bij weer een andere kapel. Gebedshuizen in het open veld van Brabant. Ze laten zien dat dorpen en buurtschappen niet zonder gebed kunnen.
En ze bewijzen dat gewone mensen nog steeds geloven in de kracht van het geloof en onmisbaar zijn bij de toekomst van de kerk.
Leo Fijen
