Halina Reijn

‘Soms heb ik een moeizame verhouding met het leven’

Halina Reijn (34) geldt als een multitalent, dat naast acteren ook van schrijven weet. Voor de monoloog La voix humaine is ze genomineerd voor de AVRO Toneel Publieksprijs.

‘Mij drijft enerzijds een grote honger om mijn talenten te ontwikkelen en om in alle nederigheid die -creativiteit tot uiting te brengen – in tekenen, in schrijven of in spelen. Aan de andere kant wil ik in mijn ziel naar binnen keren en een innerlijke reis maken rond de vraag: wie ben ik eigenlijk? Wat kom ik hier doen en wat is de zin van dit alles? Die twee dingen drijven mij.’

Halina Reijn behoort tot een jonge generatie top-acteurs die niet louter Het Grote Toneel willen doen. Ze wil niet alleen uitvoerend actrice zijn. ‘Ik heb naast dat grote toneel of de film ook behoefte -columns of een boek te schrijven, of misschien zelf een film te maken. Het is de behoefte te creëren, in plaats van alleen maar uit te voeren. Ik blijf natuurlijk trouw aan mijn aanstelling bij Toneelgroep Amsterdam, daar ligt mijn leidraad. Ik zit bij het gesubsidieerde toneel en de film, maar ook bij De wereld draait door en zelfs bij RTL Boulevard. Ik schuw niets. Ik ben ook helemaal niet vies van commercie. Natuurlijk zit ik al vanaf het begin in de intellectueel-kunstzinnige hoek, maar ik zou ook heel graag in een comedy willen spelen. Het is niet zo dat ik vanuit een ivoren toren zeg: “Dat en dat doe ik allemaal niet, want ik speel alleen Shakespeare!”’

Wildervank, nabij Groningen, was haar geboorteplaats. Haar vader overleed toen ze tien jaar oud was. ‘Het was de meest traumatische en gruwelijkste gebeurtenis in mijn leven. Je bent nog maar een kind en in één keer wordt al je veiligheid weggeslagen. Aan de andere kant heeft zijn overlijden mij ook weer tot méér mens gevormd. Zijn dood voelt nu als een bijzonder onderdeel van mijzelf.’

Ze stelt zich de laatste jaren niet meer onzeker de vraag of ze wel een goede actrice is. ‘Het voelt momenteel heel goed.’ Ze is dik bevriend met actrice Carice van Houten. Hen bindt niet louter het vak, maar vooral de soms moeizame verhouding met het echte leven. ‘Het vak bindt ons. Toen wij net begonnen, waren we zowat tot elkaar veroordeeld, omdat we de hele tijd samen overal in speelden en beiden heel snel carrière maakten. Inmiddels heeft alles zijn eigen ontwikkeling en daar past ook de moeizame verhouding met het leven in. Ik vind het leven geen kattepis. Ik ben een controlfreak en dat aspect is mijn grootste demon. Ik wil namelijk alles controleren in mijn leven en ben heel bang om iets los te laten. Mensen lijden veel, dat is gewoon heftig. Carice en ik herkennen elkaar ook wel heel erg in een soort eenzaamheid, niet van lonely at the top, maar wel dat we een bepaald leven leiden dat niet iedereen leidt en waarin je vaak alleen bent.’

Waanzinnig gelukkig
Rond haar twintigste sloeg de balans in het leven van Halina stevig door naar een onstuimige honger naar werk. ‘Ik wilde mijn afdruk op de wereld achterlaten om erachter te komen wie ik was. Nu is er veel meer die andere kant, de kant van de liefde: voor mijn moeder, voor mijn vrienden, voor mijn vriend. Liefde neemt in mijn leven momenteel een veel grotere plek in dan uitsluitend het creatieve.’

Je hebt drie jaar lang een relatie gehad met de Vlaamse cabaretier Roy Aernouts. Is er inmiddels een nieuwe meneer opgestaan?
‘Er is absoluut een nieuwe meneer opgestaan. Mijn relatie met Roy was ook fantastisch, maar heel ingewikkeld met de afstand tussen Amsterdam en Antwerpen. We zijn hartstikke goede vrienden. Eigenlijk is het nu veel leuker. Je ziet wel vaker dat vriendschap veel onvoorwaardelijker is; dan maakt het immers niet meer uit wat iemand zegt, doet of waar hij woont. Dan zie je pas echt de kern van iemand die bij een romantische liefde weleens uit het oog verloren wordt.’

Het was voor jou niet makkelijk een nieuwe vriend te vinden?
‘Nee, helemaal niet! De natuur zegt het al: de man gaat jagen en ik moet in mijn grot zitten. Nou, bij mij is dat helemaal omgekeerd! Als ik tandartsassistente was, zou het wellicht niet zo spelen, maar ik heb zogenaamd en zeker ogenschijnlijk een carrière. Maar ik ben ook maar een kleine muppet die het niet allemaal weet. Zo’n man moet dus bestand zijn tegen die vernislaag, tegen de versiering die eromheen hangt. Ik bedoel: even samen over straat lopen met mij kan een andere beleving zijn dan met iemand die bij de drogist werkt. Maar goed: het is nog pril, maar ik ben waanzinnig gelukkig. Het is deze keer niet iemand uit het acteursgilde, maar iemand van achter de schermen.’

Kraken
Jean Cocteaus monoloog La voix humaine die Halina Reijn momenteel speelt, is de enige gekwalificeerde vrouwenmonoloog op het toneel. Ze vertolkt het dramatische verhaal van een vrouw die een laatste telefoongesprek voert met haar geliefde. ‘Het is een heel dramatisch afscheid waarin alles de revue passeert, van enorme humor tot vreselijk genante taferelen. Ik heb in dit stuk mede uit mijn eigen leven geput, zoals ik altijd doe. Dit is zo een-op-een, een liefde die je afwijst, dat hebben we allemaal weleens meegemaakt. Dat staat dicht bij ons en dat maakt het ook heel heftig om te spelen. Eigenlijk gaat het niet alleen over de liefde, maar over de vraag waarom iemand hier is.’

Het is een monoloog in de vorm van een telefoongesprek.
‘Die telefoon is voor haar letterlijk een levenslijn. Ze heeft het gevoel dat als die man ophangt, haar leven ophoudt, en dat gebeurt uiteindelijk ook. Het is in die zin letterlijk vechten op leven en dood.’

Reijn heeft in dit stuk geen collega-acteur naast zich staan. De ‘andere’ kant moet door haarzelf of door het publiek ingevuld worden. ‘Dit is eigenlijk nog moeilijker, want bij een normale monoloog bouw je gewoon die tekst. Hier is er zogenaamd wel een acteur aan de andere kant van de telefoon maar hij ís er niet. Technisch is dat superingewikkeld. Het publiek zit in de zaal en we puzzelen samen over wat die man op bepaalde momenten zou zeggen in dat stuk. Iedereen wordt ook heel stil, misschien omdat ze geboeid zijn, maar ook omdat je bij iedereen die hersens ziet kraken: “Wat zou hij nu zeggen waar zij weer antwoord op geeft?” Dat maakt het heel erg leuk.’

Je bent inmiddels genomineerd voor de AVRO-Toneel Publieksprijs.
‘Ja, ik was blij verrast! De stukken die wij maken zijn niet evident om genomineerd te worden, omdat ze niet altijd even publieksvriendelijk zijn, maar dit is geweldig: het grote publiek waardeert het stuk en het is ook bijna overal uitverkocht. Ik ben elke dag serieus verbaasd. Dan kom ik weer in een of andere uithoek van Nederland en daar zitten weer al die mensen. Zeker omdat je in dit stuk alleen bent, voel je veel meer de binding met je publiek. Ik leun immers nu alleen op het publiek.’

Moderne vrouw
Door haar ouders werd ze behoorlijk spiritueel -opgevoed. ‘Ze waren zelf christelijk van huis uit en hebben in de jaren zeventig in een hippieachtige new-agestijl zo’n beetje alles op spiritueel gebied wel onderzocht. Uiteindelijk hebben ze daar hun eigen ratjetoe van gemaakt en er een eigen geloof uit ontwikkeld. Ik geloof zeker dat er meer is dan wij hier kunnen waarnemen, al weet ik niet precies wat dat dan is.’

In De prins en het meisje, de televisiefilm over de relatie van prins Johan Friso met Mabel Wisse Smit die tot politieke turbulentie leidde, speelt Reijn de rol van prinses Mabel. Ze zet Mabel met respect en waardering neer. ‘Door mijn research heb ik behoorlijk veel respect gekregen voor -Mabel en het werk dat zij doet. Ze wil de wereld letterlijk verbeteren. Dat is iets waar ik altijd van gedroomd heb en wat mij totaal niet gelukt is, -behalve dan in het klein in het theater. Ik kan -proberen inspiratie te brengen, maar zij heeft zich daar heel letterlijk aan gewijd. Ze lijkt mij een heel moderne vrouw. Geen braaf afwachtend aspirant-prinsesje dat opgepikt werd door de prins. Zij is een jager, zij wil dingen en zij heeft haar eigen -motor. Dat vind ik heel inspirerend.’

Cola light
Ze toont mij een prachtig schakelarmbandje, dat ze op 10 november voor haar 34ste verjaardag gekregen heeft van haar vriend en haar beste vriendinnen Hadewych Minis, Carice van Houten en Esmée Lammers. ‘Alleen al het feit dat zij met z’n vieren mij zoiets geven, zoiets van goud dat dus voor altijd blijft, vind ik zo fantastisch! Er hangt een colaflesje aan omdat ik geen alcohol drink, maar alleen cola light. Er hangt ook een hartje en een poppetje van een klein meisje aan. Deze ketting is mij nú al zeer dierbaar. Ik hoop dat ik hem niet kwijtraak.’

De foto die ze mij toont, is die van het gezin Reijn. ‘Echt een beetje hippieachtig. Dit zijn mijn moeder, ik, mijn grote zus Leonora en mijn vader. We zitten in de tuin in Wildervank. Deze foto staat voor mijn jeugd die heel onbezonnen en vol liefde en vrijheid was. Dat straalt deze foto van 7 april 1977 uit.’

Creatieve stroom
Was will das Weib in jou?
‘Van alles. Ik wil vooral mijn eigen dromen waarmaken en doorgaan op die creatieve stroom. Na La voix humaine doe ik voorlopig even geen toneel meer. ‘Ik ga Isabel doen, een film van Ben Sombogaart, naar een boek van Tessa de Loo, -samen met Karina Smulders. Daar zie ik erg naar uit. Ik speel La voix humaine nog in periodes tot en met juni in Amsterdam, en tussendoor draai ik die film. Volgend seizoen ga ik weer -toneel doen. Héél overzichtelijk.’

Er is buitengewoon veel structuur in jouw leven gekomen!
‘Ja, en buitengewoon veel liefde, yeah!’