Willem van Kooten
‘Ik ben een prediker vanaf de digitale kansel’
Hij was jarenlang hofleverancier van Nederlandse hits, een eloquente diskjockey bij Radio Veronica en is een succesvol zakenman. Momenteel is Willem van Kooten (68), alias Joost den Draaijer, bezig zijn omvangrijke omroepervaringen te boek te stellen.
Bent u slim?
‘Wat is slim? Ik weet het niet. “Wie niet sterk is, moet slim zijn”, luidt een oud Nederlands spreekwoord. Ik ben eigenwijs en doe dingen vanwege mijn eigenwijzigheid, die je
achteraf als slim kunt uitleggen. Ik heb een rijk leven gehad, omdat ik altijd, ik herhaal altijd, dingen heb mogen doen die ik leuk vond. Beantwoord ik hiermee uw vraag?’
Hij ontregelt het gesprek permanent, deze koopman in muziek met zijn eigen platenlabel Red Bullet. Het is niet te bevatten dat deze voormalige radiopiraat ooit als Jesaja in 1955 bij de NCRV zijn radiodebuut maakte. Van Kooten stond, zoals hij zelf zegt, aan de wieg van de ‘gouden eeuw’ van de Nederlandse popmuziek. Kreten als ‘gouwe ouwe’, ‘met stip’ en ‘hitwezen’ zijn blijvend toegevoegd aan de Nederlandse taal. Op voorspraak van de textielbaronnen Verweij begon hij op 1 april 1961 zijn diskjockeyloopbaan op het -piratenschip Veronica. ‘Ik noemde mijzelf hitmeester met als equivalent plaatwerker. Beide benamingen hebben het helaas niet gehaald in de volkstaal. Niet alles is gelukt.’
Van Kooten presenteerde op geheel eigen wijze Veronica’s
Top 40. In menige grammofoonplatenzaak was op vrijdag een Top 40-lijst met bestverkochte singles te verkrijgen. ‘Vraag ernaar, want hij ligt voor je klaar bij je
platenhandelaar’ was een van de beroemdste rijmpjes uit de jaren zestig.’ Van Kooten stond ook aan de wieg van de eerste commerciële radio in Nederland en van de invoering van
horizontale programmering. ‘Absoluut. Ik heb dat allemaal zelf bedacht en vormgegeven, moet ik heel eerlijk bekennen. Het eerste wat ik deed bij Veronica was de Top 40 verzinnen en
jingles maken als: “Een-negen-twee, goed idee, luister mee naar Veronica.” Zo komt dat ook in mijn boek dat ik nu over die tijd aan het schrijven ben: De geschiedenis van
Nederland in de tweede helft van de 20e eeuw. Ik zeg altijd: “Nederland is niet veranderd door het Maagdenhuis, maar Nederland is veranderd door Veronica en de pil.” Toen,
halverwege de jaren 60, is Nederland pas definitief de 20ste eeuw in gegaan. Ik hoop alleen niet dat ik uitsluitend door mijn pionierswerk voor Veronica voort zal leven.’
Waar begeert u dan wel op voort te mogen leven later?
‘Op mijn totaal verwoestende invloed op Nederland. Die begon in 1961 en ging door tot Leefbaar Nederland in 2002.’
Nederlands-hervormd
Telg uit een domineesfamilie. Als Gereformeerde Bond-kind werd hij op de rechterflank van de Nederlandse Hervormde Kerk opgevoed, op gereformeerde grondslag. ‘Ik ben dankbaar voor mijn
opvoeding, ik heb er veel van geleerd. PKN, zoals het nu heet, komt niet over mijn lippen. Ik noem mij nog steeds graag Nederlands-hervormd. Ik ben ook nogal anti-paaps opgevoed. Liever Turks
dan paaps, dat idee heerste nog in de jaren 50! Ik moet er nu om lachen, want ik ben het overstegen. Ik zeg u: een kerkelijk ritueel van de roomse kerk als de biecht is toch een prachtige
uitvinding! Doe dat nooit weg!’
Had u niet zelf ook dominee moeten worden?
‘U hebt geen idee wat mijn afhaken wat dat betreft in mijn familie teweeg heeft gebracht! Maar laatst zei iemand tegen mij dat ik op mijn manier toch ook een soort prediker ben geworden,
maar niet zoals Billy Graham. Niet vanaf de kansel, maar vanaf de digitale kansel. Ik ben als een pre-dominee op gereformeerde grondslag in de hits gekomen, maar wat maakt het uit? “Same
difference”, zegt een Amerikaanse vriend van mij dan altijd.’
Hoeren en tollenaars
Ik houd hem de naam van Dirk Scheringa voor, evenals Van Kooten protestant. Van Kooten ziet grote verschillen tussen de gereformeerde Scheringa en de hervormde Den Draaijer. ‘Scheringa is
eenvoudig van geest en heeft zich gek heeft laten maken door zichzelf en door zijn omgeving. Hij is in zijn eigen onzin gaan geloven. Hij is buitengemeen gegrepen geraakt door de mammon en
daarom ging hij sociaal werk doen door voetbalclubs te sponsoren en een museum te bouwen. De financiële wereld is er een van hoeren en tollenaars. Een wereld waar in de nacht vracht-wagens
komen voorrijden om bij dat museum, zeg maar de voorhof van de tempel, al die schilderijen in te laden. Dat is een merkwaardige wereld. Wij zitten midden tussen de tollenaars, mijnheer! Een van
de slogans die in het DSB-kantoor regelmatig klonken, was: “Liegen mag, bedriegen niet.” Dat klinkt mij farizeeërachtig in de oren. Ik heb die slogan onthouden. Trouwens, ook
bij de failliete Entertainment Group van Marco Borsato dachten ze dat hun bomen tot in de hemel zouden groeien. Ik gun het niemand om failliet te gaan, ook de heer Scheringa niet, maar ik kan
me niet aan de indruk onttrekken dat zowel de heer Scheringa als The Entertainment Group hun ondergang voor een groot gedeelte over zichzelf hebben afgeroepen. En als Unico Glorie
(grootaandeelhouder van The Entertainment Group, red.) bij Pauw & Witteman beweert dat hij van geen enkel onheilspellend cijfer in de boeken van The Entertainment Group op de hoogte
was, dan zijn er twee mogelijkheden: of hij is een verschrikkelijk grote amateur of hij liegt. Ik denk dat het een mengeling is.’
Zakenman
Na Veronica werden Radio Noordzee, de VPRO, de NOS (Joost mag niet eten, op Hilversum 3) en de AVRO – AVRO’s Maandag wasdag – nieuwe omroephaltes voor Van
Kooten. Tegelijk brak de zakenman in Van Kooten door. Met zijn eigen productiemaatschappij investeerde hij in Portugese golfcentra, in Drents bronwater en in Amerikaanse beveiligings-systemen.
‘Ik heb altijd een internationale kijk gehad en als iets mij prikkelt, dan doe ik dat gewoon. Ik kom niet uit een vermogende familie, alles wat u ziet heb ik zelf moeten verdienen met
hard werken. Ik ben niet onbemiddeld, maar morgen weet je niet of je geld er nog staat als in New York de beurs inzakt.’
U wilt telkens weer iets nieuws. Permanente onrust hoort bij u?
‘Dat heeft u goed gezien, maar de laatste vijf jaar heb ik niets nieuws meer ondernomen. Mijn twee laatste radiozenders, Arrow Classic en Rock Arrow Jazz, heb ik niet meer, maar ik maak
wel het werk af dat ik onder handen heb.’
Onzin
Het Nederlandse omroepbestel noemt hij volkomen achterhaald. ‘Ze doen maar, het heeft geen zin. Het kost 800 miljoen euro per jaar, daar kun je ook Dirk Scheringa voor redden, als je
wilt, dan is het ook weg.’
Hij heeft tegenwoordig veel praatradio opstaan. ‘Veel blablabla. BNR heeft als slogan: “Business News Radio bespaart u de onzin.” Nou, ik hoor heel veel onzin!’ Zelf wil hij niets meer voor enige omroeporganisatie doen, ook al heeft hij nog een verrassend jonge stem. ‘Ik heb mij jarenlang – van ’69 tot eind ’78 – om 17.50 uur naar het Mediapark gespoed om nog net onder het nieuws de eerste plaat van mijn programma Joost mag niet eten op de draaitafel te leggen! Ik begon met een gouwe ouwe, want dan had ik tweeënhalve minuut extra speling. Negen jaar lang deed ik dat elke dag, ik geloof niet dat ik ook maar één dag gemist heb. Ik passeerde dan altijd het KRO-gebouw aan de Emmastraat; dat was vroeger altijd de beste kantine in het omroepkwartier. Daardoor kwam ik daar nog weleens, in tegenstelling tot bij de NCRV. Daar wilde je niet gezien worden. Ik heb het over de kantine, hè!’
Van Kooten was een van de mannen achter Leefbaar Nederland in 2001. Hij had al voor diens dood afscheid van Fortuyn genomen, toen de lijsttrekker in een interview in de Volkskrant van 11 februari meningen te berde bracht die bij Van Kooten zeer slecht vielen. ‘Wat hij over de grondwet zei was bekend, maar dat hij zei zich maar weinig meer van Leefbaar Nederland of Jan Nagel te zullen aantrekken, deed bij mij echt de deur dicht. Daarmee toonde hij zich immers geen oprecht democraat. Ik heb hem nog geadviseerd een eigen partij op te richten. Ik wilde er niets meer mee te maken hebben. Niettemin kwam op 6 mei 2002 de kogel van links. Voor eeuwig.’
Kleinzoon
Zijn boekenkast op kantoor bevat een verscheidenheid aan voorwerpen, zoals een boek over Bob Dylan, eentje over de Golden Earring en de Encyclopedia of popular music. ‘Ik verzamel
boeken over muziek, maar niet alles. Die oude Akai Crown-bandrecorder, die daar boven staat, is mij zeer dierbaar. Hij kon dubbel opnemen, heen en weer, en -afluisteren met vier koppen.
Uitermate geschikt vanuit zuinigheidsoverwegingen toen ik hier in 1968 begon. En dit is een foto van mijn kleinzoon. Dat is het beste wat mij overkomen is: grootvader worden. Deze foto is mij
zeer dierbaar. Punt!’
André van Duin
De nieuwsfreak in Van Kooten ziet ook vandaag de dag nog het liefst alle nieuwsrubrieken: NOS, RTL, BBC World en CNN. ‘Dat RTL Nieuws wordt heel goed gemaakt. Het is mode om te
zeggen dat het niets is, maar dat is helemaal niet waar. Nova wordt ook goed gemaakt.’ Op amusementsgebied kan Van Kooten helemaal niets waarderen, met uitzondering van André
van Duin. ‘Hij is de allerbeste. Ik ben jarenlang zijn uitgever en platenbaas geweest. André had naar Engeland en naar New York gemoeten, want hij is internationaal. Zoals Rowan
Atkinson als Mr. Bean nu een internationale ster is geworden, had André dat ook kunnen zijn. Maar hij wilde niet, want hij wilde ’s avonds thuis zijn.’
Twee jaar geleden werd in Hilversum in de nabijheid van het Mediapark de Joost den Draaijerrotonde onthuld. Er is ook een Mies Bouwmanboulevard en een Willem Duysvijver. ‘Vanaf dat moment kon niemand meer om mij heen. Ik vind het toch wel geestig. Ik rij ook weleens om mezelf heen voor de lol. Het is een van de geestigste dingen die mij in mijn leven zijn overkomen.’
