Jan Starink

Andersdenkenden, 23 december 2007

Vrijdenker
Intellectueel, docent, radioman: het zijn allemaal termen die moeiteloos op Starink geplakt kunnen worden. In 1952 werd deze vrijdenker al aan de KRO verbonden toen hij hoorspelteksten voor KRO-radio begon aan te leveren. Louis Lutz en de nu 96-jarige Léon Povel haalden hem bij de Katholieke Omroep. Zijn proefschrrift De Katholieke Roman, Bijdragen Tot Zijn Geschiedenis beloofde in elk geval ook de entree van een katholiek geïnspireerde neerlandicus op Hilversumse bodem die over de catholica had nagedacht. Starink deed zijn opleiding aan het toen door jezuïeten geleidde St. Aloysius-college in Nijmegen en aan de Nijmeegse Katholieke Universiteit waar Gerard Brom zijn leermeester was.

Babel
Bij de KRO-radio kreeg hij pas in 1964 een ‘eigen’ stoel zoals hij dat noemt. Hij was de grondlegger van het legendarische literatuurprogramma Babel dat van 1968 tot 1977 liep. Met zijn toenmalige redactie met onder meer Louis Houët en Theo Stokkink maakte hij spraakmakende programma’s over moderne auteurs. Kerouac, Whitman maar ook Proust, Joyce en Achmatova kwamen aan bod alsook Paul van Ostaaijen en Eduard du Perron.  “Uw programma’s zijn mooi, creatief maar elitair en te duur” kreeg Starink veelvuldig te horen. Zo ‘ontwierp’ hij een radioprogramma in de vorm van een 'literatuurplan’ over: organisch lezen, een stimulatiespel in 15 speelronden door 30 jaar Nederlandse literatuur. De Babel-uitgaven vonden onder de luisteraars een ruime aftrek.

Zilveren Reiss microfoon
Voor Starink gold de idee dat hij met zijn programma’s beter kon experimenteren dan reproduceren. Conflicten bleven niet uit . Toen Starink in 1973 in Babel een programma wilde uitzenden over de Amerikaanse komiek Lenny Bruce (die kritische opmerkingen maakte over de Amerikaanse Spellman) kon dat programma rekenen op een veto van toenmalig KRO-directeur Ben Brans. Doorgaans echter kon Babel echter vooral op lof van de luisteraars en de programmaleiding rekenen,  Babel werd gerekend tot “het hoogtepunt van de radiocultuur”in die tijd. Starink zelf won met zijn redactie al vroeg de Zilveren Reiss microfoon en de eindredacteur zelf gold inmiddels als de ongekroonde en niet-gezochte cultuurpaus binnen de KRO. De weg daarlangs was niet moeilijk, gemeten naar zijn vroegste jaren bij de omroep. Toen schreef een criticus: “Jan Starink is een infiltrant met toekomst, hij staat aan het begin van een radiodoorbraak die aanspreekt en tegenspraak ontmoet.

Spektakel
Na Babel kwam Spektakel. Midden jaren tachtig “emigreerde” Starink met zijn vrouw de dichteres Gertrude Starink naar St. Ives, een kleine plaats dichtbij de uiterste westpunt van Cornwall. Daar bezorgden zij samen een vertaling van Tristan Shandy van de 18e eeuwse satirist Laurence Sterne, ‘Het Leven en de Opvattingen van de Heer Tristan Shandy’. In 2002 overleed Gertrude. Starink besloot naar Nederland terug te keren.

Anno 2007 woont hij in een appartement in ’s Hertogenbosch met een prachtig uitzicht op de Bossche St. Jan’s Kathedraal. In Andersdenkenden kijkt hij terug op zijn KRO-jaren en geeft hij zíjn visie op literatuur, het huidige omroepklimaat en zijn katholicisme.