Katja Römer-Schuurman

Andersdenkenden, 28 oktober 2007

‘Om succes en aanzien is het mij niet te doen’

Je hebt geen alledaags leven?
‘Nee, ik weet ook niet wat een alledaags leven zou moeten zijn. Ik heb een enerverend en afwisselend leven, nooit hetzelfde en vol uitdagingen.’

Want dat wil jij?
‘Ja, ik ben afgelopen zomer voor Return to sender twee maanden op reis geweest door landen als Mongolië, Senegal, Kenia en Brazilië. Je ziet daar zo veel verschillende manieren van leven, dat iets als alledaagsheid dan helemaal niet meer aan de orde is. Wij spiegelen dat natuurlijk aan onze manier van leven hier, maar die is in feite maar voor weinigen, een soort happy few, weggelegd.’

Geen alledaagsheid
Tien jaar geleden was zij het quasinaïeve nichtje Jessica, dat in GTST een kamer bij oom Govert Harmsen betrok. Van de cast van toen spreekt ze weinig mensen meer. ‘Ik zie eigenlijk helemaal niemand meer uit die tijd. Oom Govert (de acteur Wik Jongsma, red.) is ziek, dat was hij toen ook al. Ik kom soms tijdens het werk nog weleens mensen tegen met wie ik in die periodes intensief heb samengewerkt, maar ik vind het zeker jammer dat ik veel van hen niet meer zie.’ Ook haar vriendinnen klagen dat ze haar nauwelijks meer zien. ‘Ik ben soms heel weinig thuis, ja. Voor alledaagsheid is op dit moment niet veel plek.’

Ben jij een carrièriste?  

‘Ik zie de dingen die ik doe niet per se vanuit een carrièreperspectief, eerder vanuit de ambities die ik heb. Het gaat toch altijd om dingen die ik belangrijk of mooi vind om te doen. De term “carrièriste” heeft meer de bijsmaak dat alles om succes of aanzien draait, en daar is het mij niet om te doen.’

Dit heet een ‘drive’.
‘Ja, die zal ik hebben, ja.’

Boos
Ze is van huis uit atheïstisch. Haar moeder is Nederlands-hervormd opgevoed, haar vader naar verluidt ‘enorm atheïstisch’. ‘Daar mag hij van mijn moeder geen grapjes meer over maken. Soms kijkt hij naar zijn handen en zegt: “Je ziet er bijna niks meer van, hè, van die gaten.” Dan wordt mijn moeder altijd erg boos. Ik geloof zelf niet in een God, maar wél in een leven na de dood. Ik kan me niet voorstellen dat het hierna allemaal ophoudt. Wat mij betreft is hoop gelijk aan geloof, dus hoop ik op een leven na de dood.’

Jij bent toch ook degene die zei dat het leven eeuwig moet zijn?
‘Ja! Het liefst ontken ik ook de dood. Op mijn reizen, zoals nu weer door Kenia met die vreselijke hiv-ramp, viel de dood lastig te ontkennen, maar ik ga absoluut voor het eeuwigdurende leven. Dat kán geen hel zijn, zoals in sommige boeken beschreven.’

Enorm trots
Voor omroep LLiNK gaat Katja Schuurman in de nieuwe serie Return to sender als een moderne zendelinge op stap om vervolgens in eigen land een heldere ontwikkelingsboodschap uit te dragen: de armoede moet de wereld uit geholpen worden! ‘Het feit dat er nog steeds armoede bestaat, is vooral een kwestie van onwil en niet van onmacht! Op het moment dat we dat met z’n allen echt weten, kunnen we er ook daadwerkelijk voor zorgen dat er over een aantal jaar geen armoede meer is in de wereld.’

Return to sender geldt voor Schuurman als haar eigen missie. ‘Het is een project dat ik al heel lang wilde uitvoeren. Het idee ontstond drie jaar geleden en we hebben het uiteindelijk met een enorm team aan vrijwilligers uitgewerkt.’ Zelf richtte zij in 2004 de Stichting Return to sender op. ‘Ja, met een aantal andere mensen – we hebben er met heel veel liefde en passie aan gewerkt.’


Katja Römer-Schuurman en Gerard Klaasen (foto:RKK)

Jij bent voor de serie de hele wereld rond geweest. Die arme Thijs van jou is te beklagen.
‘Nee, dat klopt. We hebben elkaar deze zomer heel weinig gezien, maar hij is natuurlijk enorm trots op wat ik doe met Return to sender. Hij vindt nu wel dat ik iets minder moet reizen.’

Zijn daar in huize Römer-Schuurman inmiddels afspraken over gemaakt?
‘Eh, als er volgend jaar wéér zo’n serie komt, dan weet ik niet of ik ze wel alle acht ga doen.’

Harde poep
Het idee achter Return to sender is om kleinschalige producten van lokale markten in ontwikkelingslanden op de Nederlandse markt te brengen en de winst daarvan terug te ‘storten’ aan die lokale werknemers en producenten. ‘Ja, wij maken samen met de producenten aldaar producten waarvan we de lokale kleuren, materialen, ambachten en technieken uit die landen betrekken. We passen de ontwerpen en designs zo aan dat die producten ook echt aantrekkelijk zijn voor de westerse markt. De winst gaat terug naar educatieve projecten in die regio’s.’

De Hema gaat ze verkopen! 
‘Ja, daar ben ik ook echt heel trots op. Ik vind dat enorm stoer, want een betere plek kun je niet vinden, omdat de Hema echt een winkel van het volk is. Ik vind het belangrijk dat deze producten voor iedereen toegankelijk zijn, maar ook dat Nederland zich bewust wordt van het verhaal achter die producten. Het publiek moet weten: er is een fair price betaald voor de producten die je koopt, de arbeidsomstandigheden zijn goed geweest. Dat is in ieder geval met Return to sender het geval.’

In Mongolië zag ik je ineens op de verdroogde steppen poep scheppen voor de maaltijd! Je moet er dus ook wel heel veel voor overhebben?
‘Ja, gedroogde harde poep, om een vuurtje mee te stoken. Zo gaat dat daar. Ach, ik vind dat zelf allemaal niet zo heel erg zwaar. De mensen die ik daar heb ontmoet, leven in vluchtelingenkampen of leiden een nomadenbestaan. Maar elders kwamen we meisjes van acht jaar tegen die in bordelen vastzaten en door twintig, dertig man per dag genomen werden. Kijk, dát zijn pas afschuwelijke verhalen! Ik geloof niet dat ik nu zo veel te lijden heb gehad. Ik heb zo veel mogelijk waar het kon bij mensen overnacht en meegeleefd, omdat ik wilde voelen hoe het daadwerkelijk was.’

Afval
Zij toont twee attributen die haar tijdens haar reizen voor Return to sender dierbaar zijn geworden, waaronder enkele kersthangers uit Brazilië en een tas die van rijstzakken is gemaakt. ‘Eigenlijk zijn al deze producten mij dierbaar. Maar dit jurkje hier is gemaakt door een Peruviaanse mevrouw die wij min of meer toevallig tegenkwamen. Zij moest echt alles doen om de eindjes nog een beetje aan elkaar te knopen. Overdag verzamelde ze afval dat ze voor een euro weer verkocht en daarna ging ze dan dit soort jurkjes haken. Vervolgens stond ze om vier uur ’s nachts op om broodjes te bakken om die ’s ochtends te verkopen. Wij hebben om haar te helpen, voor Return to sender een paar honderd van die jurkjes afgenomen. Mooi, hè! En dan deze manden uit Senegal! Ik vond de plek waar deze manden -gemaakt worden heel bijzonder. We gingen naar de werkplaats – een boom waaronder allerlei vrouwen die manden waanzinnig relaxed zaten te vlechten. Die vrouwen woonden op een plek waar door de droogte verder niets verbouwd kon worden. Hun mannen konden geen geld meer binnenbrengen en dus waren die vrouwen kostwinner geworden. Dat kon alleen maar omdat ze die manden maakten.’

Weervrouw
Katja en ik spreken elkaar in een filmstudio aan het Timorplein in Amsterdam-Oost, niet ver van de plek waar regisseur Theo van Gogh bijna drie jaar geleden werd vermoord. Schuurman en Van Gogh waren maatjes. Inmiddels is de film Interview, die Theo van Gogh regisseerde en waarin Katja samen met Pierre Bokma speelde, aan veertig landen verkocht. Dit jaar is er ook een succesvolle Amerikaanse remake van gemaakt, door acteur Steve Buscemi. ‘Ik ben heel erg trots op die film. Theodor Holman heeft dan ook een fantastisch scenario geschreven. Het stuk wordt ook in verschillende landen op toneel gespeeld. Als Pierre en ik toen héél slecht gespeeld hadden, zou dat toch niet gebeurd zijn? Dat is met name te danken aan Theo.’ 

Wouter Bos
Haar agenda voor het komende jaar staat reeds akelig vol. Er valt bovendien veel ‘Katja’ in de film te zien binnenkort. Met haar echtgenoot Thijs Römer speelt zij in Kapitein Rob en het geheim van professor Lupardi, naar de vroegere Parool-strip van Pieter Kuhn, een film die eind november in première gaat. Katja strikte en passant minister Wouter Bos van -Financiën voor de rol van minister-president. ‘Goed hè! Professor Lupardi heeft een weermachine waarmee hij het klimaat kan beïnvloeden. Hij kan stormen doen oplaaien, hittegolven laten uitbreken of alles laten bevriezen, dus dan heb je wel macht over de wereld. Mijn man Thijs speelt Kapitein Rob en ik ben weervrouw Paula. Professor Lupardi wil de controle over -Nederland krijgen en dat ziet onze minister-president niet zitten. Het leek ons heel geestig om de mp door Wouter Bos te laten spelen, geestiger zelfs dan wanneer de echte premier Jan Peter dat zou doen. Hij zei ja!’

En daar is ook nog ‘Het wapen van Geldrop’ te gaan.
‘Ja, Het wapen van Geldrop is een film waar Thijs het scenario voor geschreven heeft. Hij heeft de film ook geregisseerd en speelt er zelf met Tara Elders en mij de hoofdrol in. Wij hebben die film deze zomer tussen alle bedrijven door in vijftien dagen opgenomen. Nu is Thijs met de montage bezig. Het wordt een sprookjesachtige roadmovie en over wat ik er inmiddels van gezien heb, ben ik heel erg enthousiast. Hij zal mei volgend jaar uitkomen. Nee, ik zit niet stil. Een hollend bestaan, inderdaad.’

Belofte: Mijn liefde is puur
‘Dat geldt natuurlijk in eerste instantie voor de liefde van je leven! Maar ik geloof ook dat je met oprechte liefde, en dus met een oprecht gevoel voor de medemens, enorm veel ten positieve kunt veranderen in de wereld. Mijn liefde is ook puur voor mijn man. Dat mag je zeker zeggen, ja. Of ikzelf ook écht puur ben, is moeilijk te zeggen. Niet altijd, denk ik, want we laten ons allemaal weleens manipuleren of compromitteren door de situatie waarin we zitten. Het is in ieder geval wel mijn streven alles vanuit de totale eerlijkheid te doen.’

‘Weet je, pfffff, ik zou mijzelf graag een hoog cijfer geven, omdat ik mijzelf zo vaak heel erg tekort heb gedaan. Ik heb immers zo vaak negatief over mijzelf gedacht, en dat is een heel slecht uitgangspunt. Volgens mij zou iedereen zichzelf een hoog cijfer moeten geven, juist omdat dat dan een goed begin is en een goed uitgangspunt voor de dingen die je doet. Wat het gaat worden? Háha, een 8 omdat ik zo mijn best doe!’