Tamar van den Dop

?PLANNEN IS EEN RECEPT VOOR EEN GEFRUSTREERD LEVEN?


Andersdenkenden, 18 februari 2007

Mooie dromerige ogen kijken je als vanuit een andere wereld aan. De actrice Tamar van den Dop (36) geldt als een zintuiglijk speelster. Vorige week ging haar eerste grote speelfilm in première, Blind. Als regisseuse heeft zij een grote liefde voor het vertellen van verhalen. Ze koestert vooral een groot gevoel voor stilte.

Zware klus
?Het was heel zwaar, het was een hele zware klus. Ik heb het heel hels gevonden, echt hels. Ik dacht: ?Ik doe dit nooit meer, dit kost me vijf jaar van je leven?. Het is echt brrrr. Maar de samenwerking met al die vakmensen maakt alles goed?.

Ze zit min of meer nog bij te komen in de Amsterdamse Hortus Botanicus, Jordaan-dochter Tamar van den Dop. Ooit, in 1997, mede-Oscarwinnares voor Karakter van Mike van Diem. Ook wel een beetje een piekeraarster. Haar loopbaan verloopt niettemin uiterst voorspoedig met een nieuwe filmrol-aanbieding, de release van Blind en de herhaling van de indertijd bijzonder hooggewaarde serie Zwarte Sneeuw. En voor de interviewer heeft dit gesprek toch ook de prettige meerwaarde dat hij gedurende dit gesprek kan kijken in de mooiste dromerige ogen in welke hij ooit gekeken heeft!


Foto: RKK

Het gaat goed met je?
?Ja, ik vind het ontzettend leuk dat Zwarte Sneeuw weer op de televisies is want het bewijst dat deze serie toch een zekere tijdloosheid heeft. Dat is eigenlijk het grootste compliment dat je kunt hebben. Negen jaar na dato doet het de mensen kennelijk nog steeds veel?. In de serie speelt Tamar de rol van Eva Bender, ze zit in praktisch elke scène. ?Ja, ik werd toen door de regisseur ook sterk bij het project betrokken. Voor een acteur is er niets leukers als je ook inhoudelijk iets in de melk te brokkelen krijgt. De regisseur zei dan: ?Dit is een emotionele scène, jij weet zelf beter hoe je daar komt. Ga het maar doen?. Dan voel je een soort autonomie.

Volwassen worden
Zwarte Sneeuw gaat in feite over volwassen worden, over ?op eigen benen staan? en over het ontrafelen van de geheimen van je ouders. Eva Bender wordt in een goed milieu opgevoed, met een vader, een moeder en een zus. In het begin is ze een beetje een bonkig ?jongetje? maar langzamerhand wordt ze een vrouw die volwassen worden. Als kind staan je ouders op een voetstuk en zijn ze hét veilige baken in de wereld maar in de pubertijd ga je tegen ze aanschoppen en kom je erachter dat het ook maar zoekenden zijn die fouten maken. Voor een puber is dat een enorme klap? -

Gelijkenissen met je eigen jeugd soms?
 ?Nee, ik heb een totaal andere jeugd gehad. Ik ben voornamelijk door mijn moeder opgevoed?.

Jij bent een actrice met een zeer scherp waarnemingsvermogen.
?Mijn zintuigen zijn snel geprikkeld. Heel veel dingen vallen me op. Ik vind niets leukers dan naar iemand te kijken. Steeds die andere kant weer zien?.

De blinde en de albino
Blind is haar eerste lange speelfilm. Eerder maakte ze al de kleinere films Lot (2003) en Schat (2004). Tien jaar lang is ze met de film Blind bezig geweest. ?Het is echt een film die je in de bioscoop moet zien, écht in de bioscoop. Op televisie kijk je naar het verhaal, hoe mooi er gespeeld wordt maar als je in de bioscoop zit hoor je veel meer het geluid van de film?. Blind gaat over de blinde jongen Ruben die alleen met zijn moeder in een verlaten landgoed woont. ?Ja, hij jaagt als een kleine Anthony Hopkins in Silence of the Lambs elke vrouw die voor hem moet zorgen de stuipen op het lijf. Ten einde raad zet zijn moeder een advertentie en reageert er één vrouw die de blinde jongen boeken voor leest. Deze Marie, de albino voorlezeres, is door het leven getekend en heeft littekens in haar gezicht. Gaandeweg, met elk verhaal dat hij leest, breekt ze de zwarte leegte in zijn hoofd open en krijgt hij hoe langer hoe meer beelden te zien. Hij wordt verliefd op haar stem en wil zien hoe ze eruit ziet. Hij wil haar aanraken maar Marie wil absoluut niet aangeraakt worden. Inmiddels heeft hij met de leugens van Marie en van zijn moeder een beeld van haar gecreëerd dat totaal niet met de werkelijkheid overeenkomt. Hij bloeit open en wordt een jongeman terwijl zij langzaam ook begint te verlangen naar zijn aanraking. Uiteindelijk halen ze eigenlijk het beste in elkaar naar boven. Het verhaal wordt op een bijna zintuiglijke manier verteld. In het hoofd van deze woedende zestienjarige jongen vormt zich een langzaam ontluikende seksualiteit?.

Deze blinde jongen wordt verliefd op Marie, met haar littekens. Het is een liefdesverhaal.
'Ja, het is een heel eenvoudig liefdesverhaal. Ik wilde het verhaal vertellen via een combinatie van beeld en geluid. Er zitten bijvoorbeeld extreem grote close-ups in van de mond van Marie. Pas als je dat op een doek van vier bij drie ziet heeft het de impact die ik bedoel?.

Er zitten vooral oorverdovende stiltes in de film?
?Ja, in film is dat heel moeilijk. Ik moest het verhaal ongeveer een eeuw geleden laten afspelen, en daarom moest ik juist een extreme stilte opzoeken. Hoe stiller het was om Ruben heen, hoe meer ook het geluid van Marie?s stem in zijn wereld kon binnenkomen. Voor de geluidsontwerper was het heel moeilijk om die oorverdovende stiltes te maken. Hij heeft een variatie van ongeveer twintig soorten winden gemaakt, ijzige winden, stillere winden. Het geluid was het paneel om die wereld van die blinde jongen te kunnen vertellen. Er zitten zoveel details in het geluid dat de computer bij het overzetten overuren maakte. Geluidsontwerper Chiel heeft geluidseffecten gemaakt die door merg en been gaan.


Foto: RKK

Niet sentimenteel
Blind is in feite een sprookjesachtig verhaal, een love story tussen een albino en een blinde jongen en daar moest extreem realistisch spel tegenover staan want anders zou je een pathetische, sentimentele film krijgen. Dat mocht pertinent niet en dus gaf ik de acteurs de kans geeft om ?in het moment? te spelen. Ze mochten van mij ook niet stoppen als ze een verkeerde tekst zeiden. ?Dan ga je maar improviseren??

Jij bent deepdown een vastbesloten vrouw die weet wat ze wil. Jij wilt niet falen.
?Ik kan heel slecht tegen falen. Dat is heel lastig want daardoor ben ik een enorme perfectionist en uiterst veeleisend. Ik ben daarom ook ontzettend dankbaar dat mijn acteurs mij zo goed hebben willen begrijpen. Halina Reijn als Maria maar zeker ook Joren Seldeslachts die de rol van Ruben speelt, en Katelijne Verbeke en Jan Decleir die ook rollen in deze film vertolken. Het was iets ongelooflijks?.

Deze film mag dus geen slechte recensie krijgen want dan ontplof jij?
?Óf heel goed, óf heel slecht maar niet er tussenin, dat zou ik erg vinden. Ik heb uiteindelijk wel mijn nek uitgestoken met dit verhaal en met de wijze waarop het verteld wordt dus ik zou het bijna beledigend vinden als het ?wel aardig? of ?wel goed gedaan? wordt gevonden. Dat zou ik erger vinden dan iemand die zegt ?Ik vind de film helemaal níks??.

Hortus en fiets
Ze toont me haar familiekaart voor de Hortus. ?Het is hier geweldig. Het was ook heel fijn om hier met Minke als kleine baby heel wat zondagochtenden te slijten en ondertussen in het zonnetje te zitten. Hier heb je één van de weinige café?s waar geen muziek gedraaid wordt, wist je dat? Je vind hier bovendien een prachtige tuin en de geheimen van die tuin ken ik allemaal. Ja, niet iedereen kent de Hortus. Gelukkig maar?. Op haar fiets, zo?n stevige zwarte Engelse klassieke damesfiets met een zitje voor Minke achterop, voelt ze zich pas vrij. ?Een fiets is voor mij een verlengstuk van mijn vrijheid. Op mijn fiets kan ik altijd wegfietsen als ik iets niet leuk vind. Ik vond het nog leuker toen Minke voorop zat. Dan kon je zo dicht bij haar zijn en kon je haar goed verstaan. Ik vind het heerlijk om met Minke door de stad te fietsen?.

Zijn jouw films méér dan jouw rollen op toneel een verlengstuk van jezelf? 
?Ja, omdat ik ze geschreven en geregisseerd heb. Spelen vind ik echt geweldig maar filmmaken is ook een geheel waarbij de invloeden van anderen blijven. Voor mij is film ook een soort honger om iets uit te proberen, van een verhaal dat op die manier verteld zou kunnen worden. Ik ben gefascineerd door de kracht van het Gesproken Woord. Door timing, muzikaliteit en emotionaliteit in een stem kan je hele werelden scheppen en mensen enorm raken.?

Vrijscène
?Er zit in de film een vrijscène waar ik als de dood voor was. Ik heb Mike van Diem van Karakter erover aangesproken: ?Help, ik-heb-een-vrijscène?. Hij zei: ?Ik heb het mijn hele carrière weten te omzeilen, ik kan je echt geen goeie raad geven?. Het enige dat ik wist was dat ik geen gehijg wilde. Ik wilde dat het geluid van een ademhaling een bepaalde muzikaliteit moest hebben en zo ook het geluid van de aanraking, omdat het over aanraking ging. Zo zijn we ook begonnen, en het werkt. Je ziet verder helemaal niks, alleen een tepel, het is heel opwindend en erotisch maar niet vanwege gehijg. Weet je, ik hoop dat de mensen met deze film een mooie ervaring hebben. Dat is ook het leuke van toneelspelen, dat je voelt dat je het publiek meeneemt en dat ze oprecht blij zijn met wat ze die avond hebben meegemaakt?.

Waar wil je naar toe?
?Ach, daar doe ik maar niet aan want dat is een recept voor een gefrustreerd leven. Ik wil meer ervaring opdoen en als dit goed gaat hoop ik nog een kans te krijgen. Het zonde zou zijn als het bij één ervaring blijft maar ik ga me geen einddoel stellen. Elke dag opnieuw is een dag die je moet vullen met dingen doen. Ik wil blijven spelen en ik hoop dat ik het regisseren kan uitbouwen. Films maken is óók een business, het is niet alleen een creatief proces. Bij theater ben je veel onafhankelijker dan bij film. Ik wil nu heel graag weer iets heel kleins maken, met een klein budget om grotere onafhankelijkheid te ervaren. Aan de ene kant ben ik een enorme perfectionist en confrolfreak maar ik ben ook steevast op zoek naar ruimte binnen een plan om te wijzigen. Ik haat het bijvoorbeeld om elke dag dezelfde route te nemen. Ik heb heel veel in België gezeten, in Gent en Antwerpen en om dan elke dag op dezelfde manier naar dat theater lopen, daar werd ik helemaal kriegel van. Ik moet omwegen maken om nieuwe avonturen te beleven?.

Gerard Klaasen ontvangt Tamar van den Dop zondag in RKK?s Anderdenkenden, 14.00 uur, Radio 5