Jan Peter Balkenende

Andersdenkenden, 19 november 2006

‘IK GELOOF NIET DAT JENSEN SOWIESO IN HET PAKKET HEEFT GEZETEN’

'Éen verademend baken van normaalheid’ werd hij recent door HP/De Tijd genoemd. Het merk Jan Peter Balkenende is in elk geval grondig opgepoetst, met een verrassend positief resultaat. De premier draait als lijsttrekker van het CDA voor de komende Tweede Kamerverkiezingen al weken overuren. De Capellenaar slaapt evenwel ook in deze verkiezingstijd bij voorkeur thuis. ‘Ik vind het gewoon leuk om ’s morgens vroeg met Amélie te ontbijten’.

Disputen
Wij kennen elkaar al lang, ‘Jan Peter’ en ik zijn praktisch jaargenoten aan de Vrije Universiteit in Amsterdam in de jaren zeventig. In dit gesprek houd ik uit beleefdheid de u-vorm aan. Balkenende zat in het dispuut Pascal, ik in het dispuut Panda. Pascal was een beetje voor de mindere feuten, de opdelers. ‘Ja, maar Pascal staat er op het ogenblik béter voor dan Panda’.

Hoe weet u dat?
‘Vanaf het moment dat Pascal en Panda van de studentenvereniging Liber overstapten naar het VU-corps IAN is het eigenlijk héél goed gegaan met Pascal. Het dispuut verkeert in een blakende situatie! Ik heb van tijd tot tijd nog wel contact met de jongens’.

Klopt uw imago met wie u bent?
‘Er wordt heel veel over imago gesproken maar ik houd me er weinig mee bezig. Toen ik enigszins bekend werd in Nederland ging het gelijk over mijn hoofd, mijn bril en mijn pak. Ik heb steeds gezegd: ik wil gewoon zijn zoals ik ben en men moet mij nemen zoals ik in elkaar zit. Ik wil politiek bedrijven vanuit inhoud en mijn eigen idealen en overtuiging.. Eerlijkheid, degelijkheid, toekomstoriëntatie acht ik van groter belang dan het gepraat over image’.

Nochtans: kapper Ap in Den Haag is electoraal voor u van grote waarde gebleken.
‘Kapper Ab heeft in elk geval veel baat bij het feit dat deze premier af en toe bij hem langskomt’.

Eerlijkheid
Bij de start van de verkiezingscampagne drong PvdA-lijsttrekker Wouter Bos bij Balkenende aan op eerlijkheid voor wat betreft de stijl van de campagne. Reden: Balkenende drong Bos tijdens het eerste lijsttrekkersdebat voor Radio 1 min of meer in het defensief met de opmerking: “U bent niet eerlijk”. Maakt de weging van elkaars eerlijkheid als electoraal motief dan deel uit van de CDA-verkiezingsstrategie? ‘Ik vind dat je in de feiten gewoon eerlijk moet zijn. Het ging om het ontslagrecht voor werkgevers. De stelling die ik betrok was exact dezelfde als die van Bos eerder dit jaar. Het staat Bos volledig vrij om ondertussen van opvatting te veranderen maar als hij zegt verbijsterd te zijn dat het CDA hier mee komt, dan mag ík best zeggen: “Mijnheer Bos, u draait”. Ik was het dus oneens en dan vind ik het niet eerlijk van Bos om een beeld op te roepen dat het niet klopt. Dáár ging het debat over!’

U komt nu met permissie over als een echte dominee: ‘in de stukken’, zoals dat in reformatorische kring heet.
 ‘Wat is het toch geweldig dat je met een domineestoon in KRO Magazine kunt komen. Maar ik vond Bos eerlijk gezegd tamelijk lichtgeraakt. Als je premier wilt worden moet je toch met kritiek kunnen omgaan want als premier krijg je nog veel méér kritische opmerkingen. Ik heb dat het afgelopen jaar zelf ook mogen ervaren. Mijn bezwaar is bovendien dat helemaal niet over de inhoud gaat. Wat wíllen we met Nederland? Hoe kunnen we zorgen dat Nederland een land van welvaart is, van zekerheid en respect? Daar gaat het om!’

Terpstra
De rol van de media speelt in deze verkiezingsstrijd onmiskenbaar een grote rol. In Zembla trokken de CDA’ers  Aantjes, Terpstra en Leers behoorlijk fel tegen Balkenende van leer. Wat dacht Balkenende? ‘Ik heb het gezien. Ach ja, de VARA, hè’.

Ja?
‘Ik vond eerlijk gezegd dat er weinig nieuws werd geboden. Het was een herhaling van dingen die we toch al wisten. Nee, het zou me eerder tegenvallen als de KRO met zo’n uitzending zou komen’.

Há, ook bij de KRO zou Doekle Terpstra gezegd hebben dat hij gedurende vier jaar Balkenende in hem een goede vriend en een ideologische leidsman had verloren. Heeft u hem al gebeld?
‘Nee, maar zo dénkt Doekle er natuurlijk niet écht over. Natuurlijk hebben we de afgelopen jaren moeilijke momenten gehad, ik loop daar niet voor weg. Het ging er soms echt hard aan toe, en ik begrijp ook heel goed dat hij dat ook in de uitzending zei. Maar er zijn óók momenten geweest waarin we elkaar heel goed hebben herkend en dat we zagen dat we elkaar weer konden naderen. Toen we die moeilijke tijd hadden na die demonstratie in Amsterdam in 2004 - het was de tijd toen ik zelf nog in het ziekenhuis lag -, heb ik keihard gewerkt om het beeld van dat ‘verdeelde Nederland’ tegen te gaan. Wij zijn daar uitgekomen, er is een sociaal akkoord gekomen en toen zijn we elkaar zowat in de armen gevallen. Zo was het wel’.

Het verraste mij dat u als hoofdredacteur van De Telegraaf voor één dag een bericht van RKK’s Kruispunt op de voorpagina zette. Dat ging over het geloof in een leven na de dood.
‘Ja, dat heb ik héél bewust gedaan. Het leek me goed om stil te staan bij de vraag wat religie en zingeving voor mensen betekent en ook om de verschillen tussen oudere en jongere generaties te zien. Het was me al eerder opgevallen dat jongeren in toenemende mate zeggen: ik bid. Ondanks de ontkerkelijking en secularisatie merk je dat ook deze signalen van een geloof in een leven na dit leven er gewoon zijn. Ik vind dit belangrijk want ik heb in Nederland ook de tijd meegemaakt dat er gezegd werd: geloof, daar praten we niet over, dat is iets voor het individu, dat doe je maar op zondag. Ik heb me daar altijd tegen verzet omdat geloof naar mijn besef iets met ons maatschappelijk bewustzijn te maken heeft. Geloof moet niet worden verdrongen naar het individuele geweten. Geloof is iets van ons samen. Dat zag ik bij Kruispunt. Ik vind het heel goed dat er zo’n programma ís in Nederland, af en toe mag ik er zelf ook in optreden. Leo Fijen doet heel veel met deze televisierubriek. Voor mij staat het vast dat we onze tijd niet kunnen begrijpen zonder acht te slaan op wat religie betekent’.

Kuyper
In de Kuyperzaal waar dit vraaggesprek plaatsvindt hangt aan de muur het portret van de grote gereformeerde leidsman Abraham Kuyper, door Balkenende “een ongelooflijk inspirerende man” bevonden. ‘Toen ik studeerde hield ik al een inleiding over hem. Kuyper heeft een grote invloed gehad op de maatschappelijke ordening van Nederland. Ik vind het bijzonder dat ik een beetje in zijn voetsporen mag staan’. Gnuivend wijst Balkenende vervolgens op het Balkenende-T-shirt dat uit de koker van de CDJA-jongeren komt. ‘Om de lijsttrekker te ondersteunen hebben ze dit initiatief genomen: een T-shirt met mijn hoofd erop. Het was eigenlijk bedoeld als een leuke grap maar het blijkt geweldig goed te lopen’.

Ik dacht eerst dat Che Guevara op het shirt stond
‘Ha, Che JP zullen we dan maar zeggen’.

U heeft zich deze maand langs allerlei televisieprogramma’s gesleept. Zo presenteerde u 14 november ‘RTL Boulevard’. Daar was u toch helemaal niet op uw plaats.
‘Ja, maar ik wist wel dat u en vele anderen die avond zouden kijken! In zo’n uitzending kun je iets je boodschap kwijt maar het was tegelijk ook leuk om te doen. Ik heb oneindig veel verzoeken gekregen en je kunt niet alles doen, dat redt je fysiek ook helemaal niet. Ik vond het leuk om nu eens een keer in RTL Boulevard te gaan zitten, gewoon om te praten over dingen die de mensen bezighouden. Zo bracht ik de boodschap ook eens op een andere manier, en dan nog wel in een programma waar een groep naar kijkt die nooit naar Netwerk, Het Journaal of NOVA zou kijken’

In KRO’s ‘Recht Door Zee’ met Sven Kockelman ontmoet u uw oude kabinetscollega Herman Heinsbroek, Sven’s assistent.
‘Ja, we waren elkaar laatst al een keertje tegengekomen, bij die Missverkiezing waar Lucille Werner zo’n belangrijke rol in speelde. Herman was voorzitter van de jury. Hij heeft tegenwoordig dacht ik een modellenbureau. Het was leuk hem weer even te spreken’.

Robert Jensen viste achter het net?
‘Ik geloof niet dat Jensen sowieso in het pakket gezeten heeft’.

En dat vindt u jammer?
‘Ik heb destijds een paar keer in de radio-uitzending gezeten bij Jensen en daar bewaar ik de beste herinneringen aan’.

Woensdagmiddag
Balkenende spreken elkaar op een woensdagnamiddag, een tijdstip dat hij doorgaans reserveert voor zijn gezin. Ten behoeve van de KRO is hij nu dus ook de woensdagmiddag kwijt. Het is verkiezingstijd! ‘Het schuldbewustzijn van de kant van de KRO is aandoenlijk maar het is ook wáár: ik probeer de woensdagmiddag schoon te houden omdat onze dochter Amélie dan een vrije middag heeft. Een enkele keer lukt dat  maar in deze tijd van campagnevoeren gaat de tijd volledig op aan politieke activiteiten’.

Slaapt u nog wel eens thuis?
‘Ik ben regelmatig thuis, hoor. De nacht van donderdag op vrijdag overnacht ik in Den Haag omdat ik op donderdagavond de wekelijkse ontmoeting heb met de CDA-bewindslieden ter voorbereiding van de Ministerraad de dag erop. Bij lange debatten of als er andere dingen zijn waardoor ik hier moet zijn blijf ik soms slapen in Den Haag maar ik probeer echter zoveel mogelijk thuis te slapen omdat ik het leuk vind om ’s morgens vroeg met Amélie te ontbijten’.


Premier Balkenende en Gerard Klaasen (foto: RKK)

Er wordt voor het overige ontzettend aan u getrokken!
‘Het wordt een hele drukke periode maar ik ben enorm gemotiveerd. Deze drukke campagne gáát ergens over en ik ben heel blij dat ik het CDA mag representeren. We gaan voor een goed resultaat’. Laten we elkaar opnieuw spreken op de avond van 22 november. Je hebt totaal geen garantie op goed resultaat, ook al zijn de peilingen goed. Er kan veel gebeuren. Ik zie alleen wél: het vertrouwen is volledig aanwezig. Dat is het vertrouwen waarbij het gevoel leeft dat wát we hebben gedaan nodig was. We staan er beter voor en we kunnen dat verhaal aan de kiezer brengen’.

Gaat u winnen?
‘Dat hoop ik’.

Gerard Klaasen ontvangt Jan Peter Balkenende zondag in RKK’s Andersdenkenden, 14.00 uur, Radio 5