Alexander Pechtold

?IK ZIT OPGERUIMD IN HET LEVEN?
Alexander Pechtold heeft zich gekandideerd voor het lijsttrekkerschap van D?66. Naast zijn brille en zijn communicatieve gaven vormen zijn ogen zijn voornaamste wapens: knikkers die je afwisselend guitig, gevoelig of onbegrepen blijven aankijken. Met rivale Lousewies van der Laan vecht hij deze weken een nieuwe schoolstrijd op het D?66-knikkerbord uit.

Sinds 31maart 2005 is oud-veilingmeester en burgemeester van Wageningen Alexander Pechtold (40) minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties. Wie hem vanaf dat moment in politiek Den Haag waarnam kon aanvoelen dat deze post - minister zonder Portefeuille - voor hem op den duur onvoldoende zou zijn. Pechtold speelde zich nadien ook regelmatig in de publicitaire kijker met uitspraken over Afghanistan (Uruzgan), de hypotheekrente en de vunzigheid in de politiek. Hem werd een doorgeschoten politiek-elastische behendigheid vergeten en collega?s haalden stevig naar hem uit: ?Het grootste probleem voor Pechtold is Pechtold zelf? of ?Hij maakt de indruk niet veel om handen te hebben?. ?Nee, kwetsend voelde dat nooit. Zou het op de persoon gespeeld zijn geweest, dan had u dat zeker van mij gehoord. Het waren kwalificaties waar ik mij niet in herkende maar waarmee ik prima kon omgaan?.

In het begin van een antwoord zit u qua toon altijd één octaafje hoger, hoor ik. Daarna zakt u weer één toontje.
?Ojá? Is dat zo? Ik ga het analyseren. Ik word daar alweer onzeker van. Ik ga me dan misschien toch weer teveel aanpassen terwijl mijn directe omgeving zegt: je-láát-je-al-teveel-aanleunen. Niet-doen-dus?  

Pást u zich teveel aan?
?Mijn omgeving signaleert na een jaar ministerschap voor het eerst dat ik mijn spontaniteit in de gaten moet houden, en dat vind ik een héél belangrijk signaal? 

Vindt u dat u in de gevarenzone komt?
?Ik wil niet te- veel het gevoel uitstralen van: daar komt een minister binnen. Ik wil nog steeds de verbazing en de onbevangenheid vasthouden van degene die ik was toen ik tien jaar geleden voor het eerst als wethouder de politiek binnen- stapte? - Bent u ten diepste wel die onbevangen jongen uit Delft? ?Ja, ik treed het leven nog steeds met een blik tegemoet van: wat gaan we er vandaag van maken??

U wendt de blik nu hoogwaarts in de richting van die prachtige schilderijen in uw ministerskamer. U denkt aan kunst?
?Ja, als ik het even niet zie zitten denk ik: ach, je kunt altijd weer een handel in antiek beginnen?. Maar denk niet dat deze oud-veilingmeester tot binnen de ministerskamer de hele dag met zilver omgaat.

Ziet u hier zilver?
U ziet op dat tafeltje daar naast mijn werkbureau wel een kaasstolp. Die is niet van glas - en dus niet eens transparant! - maar van aardewerk. Dit is dus de érgste kaasstolp die je in Den Haag kunt vinden. Elke ochtend als ik binnenkom denk ik: ?Niet-ónder-komen-hoor, vandaag!? Er zit niks in want dat is ook juist mijn motto: ?Níet-onder-komen!?. En daar, dat huisje, is iets leuks van de Antillen: het énige KLM-huisje dat Antilliaans is. Hélemaal prima. Ik zeg het omdat ik vind dat we méér positief nieuws over de Nederlandse Antillen in Nederland moeten neerzetten. Tanja Kross heeft de Edison gewonnen maar er zijn nog zoveel méér mooie dingen die van de Antillen komen waar wij eens wat meer open voor zouden moeten staan?.


Alexander Pechtold  en Gerard Klaasen (foto: RKK)

U bent heel mediabedreven, U kent de werking van de media 
?Ja, maar als politicus - zeker in de nationale politiek - moet je die werking sowieso kennen want anders overleef je niet in deze wereld. De volgende vraag is: laat je je daar ook door sturen of ga je er naar handelen? Ik probeer er een gezonde verhouding in te vinden? 

Ik zag u bij Jörgen Raymann, ook bij anderen. Waar ligt bij u de grens?
?Dat hangt er van af. Ik moet wel het gevoel hebben dat ik ergens mijn boodschap kan neerzetten. Eind vorig jaar kreeg ik tegelijkertijd het verzoek om aan Dancing with the Stars mee te doen en aan de Top 2000 a Gogo. Beide programma?s zijn tamelijk lichtvoetig - Dancing with the Stars zelfs létterlijk -, maar ik had bij dat programma toch het gevoel dat ik met rondjes-draai- en mijn boodschap wellicht minder zou kunnen overbrengen dan wanneer ik over muziek zou praten. Bij muziek kan ik wellicht toch iets van politiek naar voren brengen?

U wist bij Top 2000 a Gogo al na twee tonen Alle Duiven Op De Dam te herkennen!
?Ja, dat was leuk?.

Hij heeft een uitgesproken ?katholiek? hoofd maar zijn voorletters zijn beperkt tot maar één: A. Pechtold. Weliswaar katholiek gedoopt deed hij in zijn Delftse jeugd negen jaar de streng-reformatorische School met den Bijbel. ?Die school lag aan het eind van de straat en mijn ouders waren daarin gewoon praktisch: dat was zonder al te veel oversteken een goede school?. Op verzoek van zijn vrouw trouwde hij voor de Doopsgezinde kerk ?Ik heb zoveel achtergronden dat ik denominatief misschien de weg een beetje kwijt ben geraakt. Het katholieke is bij mij nooit echt goed geland?

En ik krijg niet de indruk dat u dat jammer vindt?
?Nee, het heeft zich bij mij niet echt vastgezet. Mijn vader peperde mij voortdurend in dat je in het leven altijd zélf moest nadenken en nooit genoegen moet nemen met datgene wat boven je geplaatst wordt. Je moet altijd zelf nadenken. Maar ik vind het vrije Bourgondische van het katholieke geloof nog steeds erg prettig?.

Nu wilt u lijsttrekker worden. Waar begint u aan?
?Aan méér dan alleen een avontuur richtingverkiezingen. De komende vier jaar worden voor D66 een belangrijke periode. In dit jaar waarin we 40 jaar bestaan zullen we aan moeten tonen dat we een factor zijn die misschien nog steeds irriteert maar die voor de Nederlandse politiek ook nog steeds van groot belang is. Voor D66 zal het toch ook een teruggaan-zijn naar de herkenbaarheid die veel mensen bij D66 waarderen. De-politiek-toch-op-een-andere-manier-bedrijven, ik hoop dat ik daar het gezicht van kan zijn? 

U bent vader van twee kinderen van twee en drie, U heeft een vrouw. Heeft u wel tijd?
?Dat is altijd een afweging maar het zou mij zeer tegen de borst stuiten als een lijsttrekker alleen nog maar iemand kan zijn die de kinderen de deur uit heeft?.

Inmiddels is het duel Pechtold-Van der Laan in een vrije vlucht richting schoolstrijd gekomen, met Art. 23 Gw. over de vrijheid van onderwijs als leidend motief. ?Ik meen dat ouders vanuit een geloof grondslag aan de vorm van onderwijs voor hun kinderen moeten kunnen geven. Die ouders moeten daar ook de ruimte voor hebben. Het islamitisch onderwijs is één van de vormen van bijzonder onderwijs die ik niet apart van de andere vormen van onderwijs zou willen zien. Zó pak ik als democraat dat Artikel 23 over de vrijheid van onderwijs op. Lousewies stelt Art 23 Gw. uiteindelijk ter discussie. Dat is een principieel verschilpunt?. Qua visie op het omroepbestel denkt Pechtold in dezelfde richting als zijn geestverwante collega staatssecretaris Medy van der Laan. ?Er ligt nu een stevig plan waar de Raad van Bestuur goede invloed heeft. Onder de vijftig kijkt en luistert nog maar éénderde van de Nederlandse bevolking naar de publieke omroepen. Veranderingen zijn dus echt nodig. Het zal Medy ook zéker wel lukken om haar plannen door het parlement te loodsen maar het zal ?m uiteindelijk tóch in de uit- werking van die plannen gaan zitten. Dan kunnen we zien of het een succes is. De angst dat Pino omgelegd zou worden of dat NOVA de das om gedaan werd is allemaal loos alarm geweest. Het wordt een beetje BBC-achtig model. Als dát de toekomst wordt ben ik dik tevreden? 

Op welke gronden denkt u het lijsttrekkergevecht te winnen?
?De achtergronden tussen Lousewies en ik verschillen sterk. Ik ben nu tien jaar politicus en bestuurder met een dagelijkse verantwoordelijkheid. Ik denk dat de partij nu iemand nodig heeft met de ervaring die ik heb. Lousewies? stijl van politiek-bedrijven is die van vernieuwen, verbreden en veranderen terwijl ik vooral terug wil naar de kracht die ik vanuit veertig jaar D?66-geschiedenis in de partij voel?

U verschilt qua visie niet wezenlijk van Uw tegenstrever Lousewies van der Laan?
?In de komende weken zult u niet alleen nuanceverschillen maar ook echte principiële verschillen tussen ons mogen vaststellen?.

U zit in het keurslijf van de politiek waarin u een heleboel dingen eigenlijk niet mag. Bent u eigenlijk een vrolijke joviale vent? ?
Absoluut. Dat kunt u altijd aan mij zien. Ik zit, om het eens ouderwets te zeggen, opgeruimd in het leven? 

Oja? Is dat hier op het ministerie zichtbaar?
?Deze gang is vrij lang voordat u bij de ministerskamer bent. U moet eens vragen of ze ooit eerder een minister hebben gehad die ?s morgens zingend ?Ach Vader Lief? of een ander lied uit het Nederlands repertoire ten gehore brengt? 

En ziet u kansen voor een succesvol duet met uw collega Johan Remkes? ?
We oefenen maar we zullen wellicht niet aan  optredens toekomen?.

Welk rapportcijfer geeft u zichzelf?
?Een 7. Mijn leven heeft heel vaak zevens gekend, het voelt als een soort ge- middelde. Het is ook het cijfer dat ik voor mijn eindscriptie kreeg. Toen ik na tien jaar eindelijk aan die scriptie toekwam zei de docent na een paar weken: ?Nu nog eventjes doorzetten en dan wordt het een 8?. Ik heb hem toen waarschijnlijk voor het leven teleurgesteld door te zeggen: ?Had me even gewaarschuwd bij de 6?.