Gretta Duisenberg

Andersdenkenden 26 maart 2006

?DE ARROGANTIE VAN DE ISRAËLISCHE REGERING KENT GEEN GRENZEN!?

Ze spreekt gesoigneerd, uiterst beschaafd. Sommigen noemen haar dweperig. Gretta Duisenberg (63) is politiek activiste en voorvechtster van de Palestijnse zaak. Als echtgenote, inmiddels weduwe van PvdA-oud-minister en eerste voorzitter van de Europese Centrale Bank Wim Duisenberg vielen haar acties extra op. ?Ik zeg wat ik vind?.


Met het overlijden van haar man Wim Duisenberg heeft ze het nog steeds moeilijk. ?Ik mis Wim elke dag. Wim leeft hier ook nog steeds gewoon in dit huis, ik heb ook alles gelaten zoals het was, dat vind ik een fijne gedachte. Ik ga ook vaak naar zijn graf. Hij is áltijd om me heen?. Ze spreekt met en over Wim nog steeds in de tegenwoordige tijd. ?Ja, ik praat ook met hem. Het is prettig?. Af en toe klimt ze ?s avonds over het hek van de begraafplaats Zorgvliet om hem te kunnen bezoeken. ?Je kunt er ?s avonds niet in maar er is een draaideur waardoor je er wel weer uit kunt. ?s Nachts is het heerlijk rustig, dan zit ik gewoon op zijn steen en ben ik met hem alleen?.

Wanneer heeft U dat voor het laatst gedaan?
?Drie weken geleden. Het heeft in De Volkskrant gestaan dus ik dacht: ?Nu moet ik even kalm zijn anders gaan ze daar staan te fotograferen!?

Weduwe Duisenberg klimt over hek begraafplaats!? ?Ja, dat heb ik nu even nu stopgezet?.

2005 was voor haar echt een rampjaar, zegt ze. ?Vanaf eind mei tot juli ben ik 4 dierbare mensen verloren, en nog jong ook: in mei de vader van mijn kinderen, Bédier de Prairie, daarna een hele dierbare vriend: hartinfarct in het Vondelpark, toen mijn beste vriendin, longkanker, en eind juli Wim?.

Gretta Duisenberg - dochter van een Haarlemse politieman en een moeder die aan het hoofd van een psychiatrische instelling stond - is van gereformeerde huize. ?Ja, mijn moeder, mijn vader niet, die komt eigenlijk van linkse huize. Mijn moeder was zeer dogmatisch, in álles. Ik heb in de gereformeerde kerk met 17 jaar belijdenis gedaan, heel jong. Ik maakte op dit vlak een heel proces van geloofsonthechting door. Nu ben ik een agnost?.

Van de gereformeerde kerken wilt U niets meer weten?

?Helemáál niets!?.

Naast haar huis in Amsterdam-Zuid ligt een klooster van de zusters van Maria Vrouwe van Alle Volkeren. ?Ze komen wel eens langs, het zijn bijzondere aardige meisjes, jonge vrouwen in lange witte rokken. Sinds Wim?s overlijden slaap ik ?s nachts niet goed en dan word ik heel actief. Ik moet dan mijn gedachten altijd op iets anders zetten, dan ga ik ?s nachts wel eens het buitenhek staan schoonmaken. Die zusters komen dan langs en zeggen ?Maar mevrouw Duisenberg, wat dóet u híer nou??. Dan zeg ik: ?Dit is voor mij therapie?. De volgende dag ligt er dan een envelopje in de bus met een rozenkransje en een gebruiksaanwijzing om wat zielenrust te schenken. Ik geloof er alleen niet in, en al helemaal niet in Maria om aan te roepen!?

Het verwijt dat haar treft is dat ze te generaliserend over ?de joden? praat. ?Dat ís niet zo?, zegt ze. Van geen enkele uitspraak zegt ze trouwens spijt te hebben. Ze werd achtervolgd met uitspraken die ze ook niet gedaan zegt te hebben. De beruchtste was: ?De bezetting van de Palestijnse gebieden is erger dan de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog?. Wie dat zegt kan inderdaad rekenen op forse kritiek. ?Ik  hád gezegd:?Deze bezetting is erger uitgezonderd de Holocaust! En dat meen ik nog steeds?.

Hoe komt het dat het ene blijft hangen en het andere niet?
?Men wíl dat horen om degene die de boodschap brengt te straffen zodat de boodschap niet gehoord wordt. Men is het natuurlijk niet met mij eens is, men wil dat wij nog steeds de Palestijnen zien als allemaal terroristen. De situatie is ook alleen maar ernstiger geworden. De bouw van de muur is bi na afgerond, die is nu bijna 680 km lang, Bethlehem is helemaal afgezonderd door de muur. Jeruzalem, dat eigenlijk de gedeelde hoofdstad zou  moeten zijn, is nu ook helemaal ommuurd. De bouw van de muur is illegaal, alle nederzettingen zijn in feite illegaal, soms is het een hek met sensoren en no man?s land. Het gaat dwars door de landerijen van de Palestijen heen, ze kunnen niet meer naar hun werk. Het grootste gedeelte is werkloos, er heerst grote armoede, 75% leeft onder de armoedegrens. In andere plaatsen komt het leger ?s nachts met tanks binnenvallen, jagen de Israëlische soldaten alle vrouwen en kinderen in één huis en worden de mannen allemaal op één rij en rechtstreeks de gevangenis ingegooid. Men weet niet voor hoe lang, zonder aanklacht en dat gaat maar door. Gaza is een open gevangenis want de mensen mogen niet eens naar de vergaderingen in de Westbank, Israël staat dat niet toe dus, Israël staat niets toe! De arrogantie van die Israëlische regering kent geen grenzen. Nu Jericho weer. Ik mag dat niet zeggen want hier in Nederland vindt men dat niet prettig?.

U vindt dat veel kritische opmerkingen in de richting van Israël al snel als antisemitisch worden bestempeld?
?Het wordt mij inderdaad een beetje te gortig, dat vermeende antisemitisme. Je hoort: het antisemitisme komt weer op, het antisemitisme is weer groeiend -, het is absúrd! Men verschuilt zich daarachter en dat betekent dat je mond daarmee gesnoerd wordt. Ik ben geen antisemiet en ik blijf zeggen wat ik wil, ook al zeggen tien mensen over mij dat ik antisemiet ben. Ze gaan hun gang maar. Ik zeg wat ik vind? - U bent geen antisemiet. Punt! ?Nee, dat ben ik ook niet, daar heb ik ook geen enkele reden voor. Ik krijg hier anonieme klachten in mijn brievenbus met vreselijke teksten. Ik zou er toch minstens rekening mee moeten houden dat er hier om de hoek in de Gerrit-Jan van der Veenstraat (de vroegere Euterpestraat - GK) razzia?s en deportaties waren. Ik begrijp
natuurlijk wel dat dit alles natuurlijk uitermate gevoelig ligt maar als ik dan hier aan mijn eigen balkon een Palestijns vlagje uithang en de mensen zeggen ?Dat moet je niet doen want dat kwetst ons zo, dat doet ons aan terrorisme denken? -, dan zeg ik: ?Jongens, waarom gaan deze mensen dan júist in deze buurt wonen?? Want als je elke dag langs het vroegere SD-gebouw aan de Gerrit-Jan van der Veen loopt en je word daar iedere dag aan herinnerd noem ik het excuus van ?je mag die vlag om die reden niet ophangen? een flut-excuus. Als mensen klagen en dit als argument gebruiken om mij te stoppen, dan zeg ik: Wees dan consequent en ga dan weg! Want dán meen je het ook echt?.

De keuze is uit accepteren of weggaan?
?Ja, want ik vind: wij accepteren elkaar allemaal, we wonen in deze buurt en je hoort elkaar met respect te behanelen. En ik hang de vlag ook niet uit om mijn buren te kwetsen, het is omdat ik en signaal wil afgeven dat ik ergens voor sta!?.

bent overigens toch gewoon voor het bestaansrecht van de staat Israël?
?Tuurlijk, niemand is tegen de staat Israël! De staat Israël moet bestaan, bestáát ook!?

U maakt de indruk ?tegen? zoveel te zijn maar u bent uiteindelijk vóór zoveel te zijn, U bent immers voor de be- staansreden en het bestaansrecht van de staat Israël!
?Zeker! Maar ik ben ook voor een Palestijnse staat. En als we het hebben over de staat Israël: over welke grenzen hebben we het dan, en dat is voor mij essentieel. De staat Israël bestaat voor mij tot aan de grenzen van?67 en niet uit wat men nu aan het doen is. Ik vind dat de Palestijnen recht hebben op een eigen staat. Dat moet naast elkaar kunnen?.

Emotie is wat U drijft?
?Mij drijft een groot gevoel voor onrechtvaardigheid. De mensenrechtensituatie is een vat emotie, ja?.

Maar dat kan gevaarlijk zijn?
 ?Ja, als je te ver gaat. Soms heb ik een slip of the tongue, dat heeft iedereen wel eens. Ik bedoel het zeker niet om mensen te kwetsen. Ik ben niet altijd diplomatiek. Wim was dat veel meer. Ik ben veel te spontaan?.

U heeft geleerd inmiddels om diplomatieker te moeten zijn.
?Ja, ha, maar het gaat me nog niet altijd goed af?.

Voelt u zich een paria?
?Nee hoor, helemaal niet?

In het tv-programma Het Zwarte Schaap deed U de uitspraak: ?Ze annexeren niet alleen de Palestijnse gebieden maar het lijkt alsof ze ook de restaurants in Oud-Zuid annexeren?.
?Daar heb ik geen spijt van. Als U weet wat ons overkomt, mijn kinderen ook -, nou dat is niet mis. Wat hier in Zuid gebeurt met ons, ook toen Wim nog leefde en dat was niet gering. Mensen die opstaan als ik in een restaurant kom, mensen die vragen: ?Mag ze asjeblieft geweigerd worden??  Wim en ik zaten te eten in een restaurant - ik noem geen naam - en daar zit een joods echtpaar met een kind voor ons. Wim zit bij voorkeur altijd met zijn rug naar het publiek dus we hadden altijd een vast klein tafeltje voor ons samen en ik kijk zo die jongen aan en die laat zo het eten uit zijn mond lopen en die vader slaat hem zo op zijn schouder en die zegt: ?Goed zo, jongen?. Ik roep de eigenaar en zeg: ?Michel, zou je aan deze jongen kunnen vragen of hij zich een beetje wil gedragen, dit is niet prettig, wij willen hier ook gewoon zitten. Die moeder springt op en zegt: ?Heb je wat te klagen, rót dan op, mens?, nou, dat soort dingen. Of er worden op ooghoogte aan de buitenkant van het raam
Israëlische vlaggen geplakt, of ik krijg anonieme brieven waar nazihoer of moslimneukster op staat, sorry dat ik al die woorden uitspreek. Als ik in een restaurant kom doen mannen soms een aantal keren dit: ?Pfff?, en dan pakken ze hun bord en hun glazen op en gaan aan een ander tafeltje zitten. Het zijn niet álle joodse mensen maar enkelen. Als ik in winkels sta met de deur open lopen er mensen langs die zeggen: ?Ik wist niet dat je ook antisemieten bediende?. Wat kan ik daartegen doen? Niks! Ja, als water langs een vette eend laten afglijden?.

U ontleent veel van Uw activiteiten als ?de-echtgenote-van?. Hoe zet U dat?
?Ik kan niet helpen dat ik de echtgenote van ben. Ik heb vroeger gewerkt en toen droeg ik gewoon nog de naam van mij ex-echtgenoot. Toen ik met Wim trouwde vond de koningin het niet zo prettig dat ik mijn vroegere naam droeg want dat gaf verwarring bij de tafelschikking. En Wim vond het natuurlijk ook prettig als ik zijn naam zou dragen? Wim zei op een gegeven moment ?Ach schat, kun je niet gewoon Duisenberg heten??. Toen zei ik ?Natuurlijk kan ik dat?. Maar ik kan toch moeilijk voor de Palestijnen iets doen en dan ineens een andere naam aannemen terwijl iedereen weet wie ik ben. Ik vind de onzin en nu Wim er niet meer is blijf ik het zo doen?.

Al enige tijd is Gretta Duisenberg SP-lid. Na de gemeenteraadsverkiezingen zal ze met Jan Marijnissen praten. ?Ik vind: de linkse partijen moeten nu eens het voorbeeld geven door de dialoog met Hamas aan te gaan. Hamas is een democratisch gekozen partij. Ik hoop dat hij als politieke partij het voortouw zal nemen om de kwestie Palestina aan te kaarten?

U mag niet meer in Israël!
?Ik mag er niet meer in. Mij wordt niet verteld waarom niet. Veiligheidsredenen. Ik ga  het wel proberen, natuurlijk. Ik móet er heen. Ik ga gewoon door. Ik kan niet zonder. Het is een fulltime baan geworden. Het zit in me, die zaak zit in me. Alleen Wim zal ik altijd blijven missen. Zijn rust, zijn kalmte, zijn zorgzaamheid, zijn wijsheid ook. Het is een man die ik op alle fronten mis. Maar ik zal toch alleen verder moeten. We hebben het goed gehad samen, daar moet ik nog twintig jaar op kunnen teren?.