Wieteke van Dort

Andersdenkenden 6 november 2005

Tante Lien
Indische oertante, Deftige Dame, homeopathisch geweten: voor Wieteke van Dort kunnen talloze adjectiva ingezet worden. Voor de Indische gemeenschap in Nederland is zij ombudsvrouw én tante Lien; landelijk staan haar rollen in Oebele, de Stratemakeropzeeshow, J.J. de Bom en Het Klokhuis als hooggeprezen te boek. Ze werd hervormd opgevoed met een oecumenische inslag. ‘Ik mocht vroeger van mijn moeder naar alle kerken. Met de juf gingen we naar de katholieke kerk. Tot op heden ben ik heel gelovig, maar niet van een kerk. Het christelijke is er niet af, - er is eerder meer bij gekomen. Transcendente meditatie is iets dat je naast élk geloof kunt uitoefenen. Het is gewoon een universele manier om heel gezond te blijven’.

Indo uit Soerabaya
Onafwendbaar wisselen Indische intonaties en Hollandse klemtonen elkaar af tijdens dit interview. Wieteke van Dort, witte Indo uit Soerabaya, heeft vanmorgen reeds gemediteerd en haar mantra’s opgezegd. Als tante Lien wordt zij geassocieerd met het oude Indië dat zijzelf niet gekend heeft. Haar vader was directeur van een rubberfabriek, ze heeft nog nét de periode van bedienden thuis meegemaakt maar haar jeugdherinneringen omvatten eigenlijk het jonge Indonesië onder Soekarno .’Ik ben van 1943. Mijn echte vader, Theo van Dort, is omgekomen in de Bersiaptijd, zeg maar: de oorlog na de oorlog. Hij is in 1947 op een alon-alon, zo´n dorpsplein, geëxecu-teerd’ - Een levenslang trauma? ‘Ja, ik kon vroeger ook nooit iets zien van de Tweede Wereldoorlog. Het is overgegaan toen ik de film Paradise Road met Glenn Close gezien had. Vanaf dat moment was het over’.

Sylvia Millecam en de homeopathie
Bij het overlijden van Sylvia Millecam nam Van Dort het ondubbelzinnig op voor het homeopathische alternatieve circuit. ‘Ik begreep Sylvia wel. Ze zei toch héél duidelijk: “Ik wil desnoods overlijden aan een ziekte maar niet aan de behándeling ervan. Het kwalijke van behandelingen met chemotherapie en bestraling is dat je er kan-ker van kríjgt. De reguliere gezondheidszorg is helemaal de weg kwijt. Ik snapte Sylvia precies’. Sommigen vonden indertijd dat Van Dort in haar opstelling wel erg overdreef. ‘Gewoon belachelijk! Als je nagaat hoeveel dúizenden mensen er aan fouten in de reguliere zorg doodgaan, hoeveel mensen er het slachtoffer worden van verkeerde medicatie, van verkeerde-dingen-voorschrijven of van verkeerde dosering. Er zijn inmiddels zóveel mensen die in wanhoop naar de alternatieve gezondheidszorg grijpen omdat ze in de reguliere gezondheidszorg gewoon niet beter kunnen worden. En in de alternatieve gezondheidszorg wél’.

‘Het volk wordt domgehouden’
Televisie kijkt ze zelf vrijwel nooit. Ze vindt dat de televisie te weinig biedt. ‘Ik werk er wel altijd voor maar ik vind het zelf nooit leuk om naar te kijken. Ik lees wel de krant, hap-snap, heel selectief. Televisieprogramma´s waarin collega´s als Aart (Staartjes) en Joost (Prinsen) optreden mis ik allemaal’. Haar interesseert naar zij zegt meer onderwerpen als verzet tegen genetische manipulatie. ‘Ik ben ook wel een beetje een drammer. Elke taxi-chauffeur vertel ik er honderduit over en je ziet ze kijken: “Waar hééft dat mens het over?”’ ‘Ik blijf gewoon doorprotesteren. Het volk wordt domgehouden. Alle informatie die je krijgt, zelfs bij het Voedingsbureau, klopt niet. Als je op Internet kijkt naar andere informatie denk ik: dat wordt ons onthouden. Er zijn allemaal machinaties die het volk dom en angstig willen houden en die gewoon de dienst uitmaken, macht hebben. Er zijn ook voorbeelden van milieucriminaliteit waarvan ik denk: waarom wordt dit bij de burgers weggehouden?’

Klokhuis
Zelf zou Wieteke van Dort zich omschrijven als ‘een aardige mevrouw’ en een positieve denker: ‘Ja, dat is mijn levensstrategie. Ik zou niet zónder kunnen. Ik hoef er niet veel moeite voor te doen’. Ooit stond zij naast Wim Kan in de laatste jaren in zijn ABC-cabaret, de samenwerking met Aart Staartjes en Joost Prinsen duurt nu al 33 jaar. ‘Ja, het worden een soort broers, hè?’ Al jaren is zij De Deftige Dame in Het Klokhuis van de NPS.  Het Klokhuis blijft forever? ‘Dat mag ik hopen want het is natuurlijk een áchterlijke zet van Medy van der Laan om die NPS weg te halen. Schandalig, zó erg. De NPS moet absolúút blijven. De NPS hoeft geen verantwoording af te leggen tegenover leden, die kan gewoon goed voorlichten. Eérlijk voorlichten, daar is behoefte aan’.

Tante Lien
De TROS zendt deze weken op zondagochtend een registratie uit van het koffieconcert ‘De weduwe van Indië leeft’, afgelopen zomer tijdens de Haagse ‘Indische Zomer’. Daarin treedt ze aan als Tante Lien, een type dat ze al een heel leven met zich meedraagt. De historica Esther Kaptein, adjunct directeur van het Indisch Huis, zei in het AD: “Voor de derde generatie is Indisch-zijn meer een soort lifestyle. (-) Een clichéfiguur als Tante Lien past niet meer in hun belevingswereld” – Wieteke: ‘Daar ben ik het niet mee eens. Tante Lien is geen clichéfiguur, ook al den-ken sommige mensen dat ze dat wel is. Tante Lien is een écht levende figuur. Ik speel echt lévende mensen na en daar wordt telkens wat aan toegevoegd’.

Indische cultuur
Ze treedt met name op voor de groep Indische Nederlanders, wellicht de grootste groep allochtonen ooit in Nederland,van wie de eerste generatie bovendien geprobeerd heeft om zich hier volledig te integreren. Het is tegelijk de generatie die zich het meest miskend voelt. Het woord allochtoon bevalt haar in dit verband maar matig:  ‘Je bent een allochtoon als je buiten Nederland geboren bent. Wíj waren allemaal Nederlandse onderdanen, dat is wat anders dan een allochtoon. Die eerste generatie heeft zich zó aangepast dat ze tenslotte haar eigen cultuur heeft verloochend. We wilden Nederlandser zijn dan de Nederlanders en Indonesië was gewoon heel erg voor het koningshuis, vlag en vaderland, daar hoefde niemand grote moeite voor te doen’.

Engelen
Wieteke van Dort gelooft in engelen, in Jomanda en is - zegt zij - helderhorend. ‘Op dit punt zijn Joost en Aart het niet met mij eens. Ik bén helderhorend, ik kan praten met mijn overleden oma, met mijn overleden moeder en met mijn overleden broer’ - Ook met Sylvia Millecam? ’Nee, niet met Sylvia. Ik heb wel een paar keer iets gehoord en een paar dingen met haar uitgewisseld. Jomanda kan wél met Sylvia communiceren. Ik hóór wel de hele dag iets, niet altijd van familie, je kunt het engelen noemen. Ieder mens wordt begeleid door een groot aantal zielen, en sommige zielen zijn hoger geëvolueerd dan engelen. Het is toch iets wat dichterbij is dan je denkt. Als ik er met mensen over praat, heeft iedereen wel een soortgelijke ervaring’

Gerard Klaasen ontvangt Wieteke van Dort zondag 6 november in Andersdenkenden, 14.00 uur, Radio 747 AM