Gesprek met ontdekker van manuscript Spinoza

Een onbekend manuscript van de Ethica van Spinoza is onlangs ontdekt in de Vaticaanse bibliotheek. De opmerkelijke vondst werd gedaan door de Nederlandse filosoof Leen Spruit, docent-onderzoeker aan de ‘La Sapienza’ Universiteit in Rome. Het werk kan nieuw licht werpen op de commotie die Spinoza’s ideeën in de 17e eeuw veroorzaakten.

Inquisitie
Lidy Peters sprak met dr. Spruit op een terras vlakbij het kantoor van de Congregatie voor de Geloofsleer, de voormalige Inquisitie. Het manuscript van Spinoza kwam in handen van de Inquisitie dankzij de zalige Niels Stensen (1638-1686). Deze tot het katholicisme bekeerde geleerde uit Denemarken zou het manuscript hebben ontfutseld aan een Duitse prins. Aangezien de inhoud ervan haaks stond op de christelijke godsleer, wilde Stensen dat de Inquisitie het werk op de officiële lijst van verboden boeken (Index) plaatste.

Feest
Dr. Paolo Vian, hoofd van de afdeling manuscripten van de Vaticaanse bibliotheek, zegt tegenover RKK dat hij blij is met de ontdekking. Hij hoopt dat wetenschappers hiermee een beter begrip van Spinoza’s beroemde boek krijgen. “Als dat gebeurt is dat een bijzonder feest voor ons.”

Index
De Index werd in 1965 door paus Paulus VI afgeschaft. Vian: “Voor ons bestaan er geen verboden boeken. Ons interesseert alles wat echt belangrijk is voor de geschiedschrijving van de mensheid zonder confessionele of ideologische vooroordelen.”

Spinoza
Baruch de Spinoza werd in 1632 in Amsterdam geboren als zoon van Portugees-joodse immigranten. Zijn voornaamste werken zijn de wijsgerige verhandelingen Tractatus Theologico-Politicus en de Ethica. Spinoza rekent in zijn boeken af met het idee van een persoonlijke God. Ook is hij een van de eerste denkers die de principes van de godsdienstvrijheid en de vrije meningsuiting verdedigde. Hij overleed in 1677 in Den Haag.