Solidaridad geeft mandaat aan bisschoppen terug

Hilversum (Van onze redactie) 10 februari 2010 - De Nederlandse organisatie voor ontwikkelingssamenwerking Solidaridad geeft na veertig jaar de Adventsactie in de katholieke parochies op. Dat doet zij omdat ze de nieuwe structuur van de Nederlandse bisschoppenconferentie voor Missie en Ontwikkelingssamenwerking niet meer acceptabel vindt, zo laat Solidaridad vandaag per brief aan parochies, pastores en religieuzen weten. 

Kerken helpen kerken/armen
Volgens Solidaridad-directeur Nico Roozen “eisen de bisschoppen volledige zeggenschap op over de bestemming van de gelden en wordt het beleid in een orthodox keurslijf gedrukt”. De bisschoppen hebben volgens de directeur gekozen voor een naar binnen gerichte benadering onder het motto ‘kerken helpen kerken’. Roozen: “Het werk van Solidaridad laat zich meer omschrijven als ‘kerken helpen armen’.”

Publicitaire uitglijder
De bisschoppen hebben vandaag laten weten dat Solidaridad de redenen voor de teruggave van het mandaat “helaas onjuist en onvolledig” heeft weergegeven. Het persbericht dat Solidaridad gisteren heeft verspreid wordt door de bisschoppen een “publicitaire uitglijder” genoemd.

PKN heeft zich al losgemaakt
“Al geruime tijd heeft Solidaridad een proces van 'veralgemenisering' doorgemaakt, en haar specifiek christelijke identiteit verruimd. Om die reden heeft de Protestantse Kerk Nederland zich al eerder statutair van Solidaridad losgemaakt. Recentelijk heeft Solidaridad ook de Bisschoppenconferentie verzocht om de laatste bepalingen die haar nog aan de Katholieke Kerk binden te mogen laten vallen”, aldus de reactie van de bisschoppen. 

Twee opties
Mgr. Jos Punt, bisschop-referent voor Missie & Ontwikkeling liet in het overleg met Solidaridad weten dat indien zij de Adventsactie blijft verzorgen, er twee mogelijkheden zijn: ofwel zij ziet af van statutenverandering en versterkt juist haar identiteit, ofwel zij gaat verder als 'uitvoeringsorganisatie' en accepteert dat daarbij de uiteindelijke zeggenschap over de campagne bij een nog op te richten 'Bisschoppelijke Commissie voor Missie en Ontwikkeling' (BCMO) komt te liggen.

Nieuwe invulling Adventsactie
“Ten dienste van parochies en gelovigen moeten de bisschoppen uiteraard deze voorwaarde stellen om hun toezichtplicht na te komen en volledige transparantie over de besteding van de opgehaalde gelden te waarborgen. Solidaridad heeft dit niet geaccepteerd en ervoor gekozen zich verder volledig los van de kerken te ontwikkelen. De bisschoppen respecteren deze keuze, en zullen aan de Adventsactie een nieuwe invulling geven”, aldus mgr. Punt. 

Valse tegenstelling
Het persbericht van Solidaridad stelt incorrect het motto 'kerken helpen armen' tegenover het bisschoppelijk uitgangspunt 'kerken helpen kerken', aldus de bisschoppen. “Uiteraard wil hiermee alleen gezegd zijn dat we zoveel mogelijk de eigen kerkelijke kanalen voor hulpverlening willen gebruiken. Het gaat erom de kerken in het Zuiden in staat te stellen hun eigen prioriteiten te stellen, hun eigen armen te helpen en zich zo ook zelf diaconaal te kunnen manifesteren, in plaats van dat wij dat voor hen doen. Vele parochies hebben daar overigens al goede ervaring mee en dragen soms ook zelf projecten aan. De Kerk heeft tenslotte een uniek mondiaal netwerk met zeer korte lijnen, - via missionarissen, bisdommen, congregaties, partnerparochies etc.- dat snelle, goedkope en betrouwbare hulpverlening mogelijk maakt.”

Andere organisaties
Andere organisaties, zoals Cordaid, CMC en de MIVA, zullen volgens Roozen ook de nadelen van de nieuwe structuur ondervinden: “De ruimte die de missionair-diaconale organisaties in het verleden hadden om vanuit een eigen verantwoordelijkheid te communiceren met de parochies behoort hiermee tot het verleden.” Reactie bisschoppen: “Met de andere missionaire organisaties zijn we in constructief overleg om tot goede nieuwe afspraken en procedures to komen. De publicitaire 'uitglijder' van Solidaridad heeft helaas wel de geplande zorgvuldige informatieverstrekking naar gelovigen en parochies doorkruist. Wanneer de nieuwe structuur in goed overleg met de missieorganisaties gereed is, zal verdere informatie volgen.”

Kerkelijke moraal
Solidaridad-directeur Roozen zegt dat de orthodoxe kerkelijke lijn schade toebrengt aan het ontwikkelingswerk. “Pauselijke encyclieken zeggen verstandige dingen over belangrijke wereldvraagstukken hoewel zij aan betekenis verliezen omdat de afzender aan gezag heeft ingeboet. Maar de moraal van de kerk levert grote problemen op terreinen als de bestrijding van HIV en een verantwoorde bevolkingspolitiek. Hoogkerkelijke opvattingen over de positie van de vrouw in kerk en samenleving en over homoseksualiteit zijn belemmerende factoren voor emancipatie. Een zekere mate van ‘door de vingers zien’ lijkt nu weer verleden tijd. Alle touwtjes worden weer strak aangehaald.”

Max Havelaar
Roozen is optimistisch over de toekomst van Solidaridad zonder kerkelijk mandaat. “Veel kerkmensen zullen ons trouw blijven en ons werk blijven steunen. Als parochies willen blijven collecteren voor Solidaridad zullen we hen van ondersteunend materiaal blijven voorzien. In de afgelopen twee decennia is de organisatie sterk gegroeid. Van een werkbudget van twee miljoen euro naar het actuele budget voor 2010 van rond  twintig miljoen euro. Vanaf de start van het Max Havelaar initiatief in 1988 heeft Solidaridad een geprofileerd programma ontwikkeld rond de verduurzaming van hele productieketens voor een groot aantal producten. Dat heeft ons veel steun opgeleverd.”

Armoedebestrijding
Solidaridad heeft als belangrijkste doel de bestrijding van armoede in Latijns-Amerika, Azië en Afrika. Zij is in Nederland onder andere bekend als organisatie achter Fair Trade, Max-Havelaarkoffie, Oké-bananen en Kuyichi-jeans. Ze werd in 1969 opgericht als Bisschoppelijke Adventsactie voor Latijns-Amerika en kreeg in 1971 zijn oecumenische karakter doordat de Nederlandse Hervormde Kerk en een aantal kleinere kerken hun Latijns-Amerikaanse projectenwerk bij Solidaridad onderbrachten. Tot 1996 richtte Solidaridad zich alleen op Latijns-Amerika, sindsdien ook op projecten in Afrika en later ook op Azië.