Chinese kardinaal: nog steeds reden voor ondergrondse Kerk

Hilversum (Van onze redactie) 26 november 2009 - Kardinaal Joseph Zen Ze-kiun van Hongkong heeft een gids gepubliceerd waarin hij de belangrijkste thema’s uit de brief van paus Benedictus XVI uit 2007 aan de Chinese katholieken uitlegt. Daarin bespreekt hij ook de moeizame relatie met het door de overheid gecontroleerde Patriottische Katholieke Genootschap.

Genootschap oorzaak van scheiding
De ruim twintig pagina’s tellende gids bespreekt onder meer de vraag hoe loyaal katholieken moeten zijn aan het Patriottische Genootschap, dat onafhankelijk van Rome opereert. In navolging van de paus noemt Zen Ze-kiun het genootschap “de voornaamste oorzaak van scheiding binnen de katholieke gemeenschap in China”.

Overstap soms gerechtvaardigd
Toch merkt de kardinaal op dat het in sommige gevallen gerechtvaardigd is als ondergrondse bisschoppen zich aansluiten bij het Patriottische Genootschap. De stap is alleen mogelijk als zij niet in conflict komt met de “onvervreemdbare katholieke principes” en als de vrijheid van hun ambtsuitoefening erdoor vergroot wordt. Een dergelijke overstap dient “zeer voorzichtig” en pas na uitgebreid overleg plaats te vinden. Deze uitleg van Zen Ze-kiun lijkt te gaan over de recente overstap van de ondergrondse bisschop Francis An Shuxin naar het Patriottische Genootschap.

Compromitterende situatie
Volgens Zen Ze-kiun moeten de door het Vaticaan goedgekeurde bisschoppen van het Genootschap hun eenheid met de paus duidelijker laten zien. Zij bevinden zich volgens de kardinaal in een compromitterende situatie omdat zij zich “feitelijk in een onacceptabele structuur bevinden”. Toch kan de kardinaal ook begrip voor hen opbrengen: “In hun hart zijn ze niet van zins deze positie te aanvaarden. Ze tolereren het tijdelijk, in de hoop de situatie zo snel mogelijk te kunnen veranderen.”

Geen steun voor onafhankelijkheid
De bisschoppen die zowel door de Chinese overheid als door het Vaticaan erkend zijn, mogen zich van de kardinaal niet lenen voor de onafhankelijkheidsidealen van het Patriottische Genootschap. “Hoe kan iemand van zichzelf zeggen dat hij in gemeenschap is met de Apostolische Stoel, terwijl hij tegelijkertijd steun betuigt aan een onafhankelijke Kerk?”

Ondergrondse Kerk
De clandestiene situatie waarin de met paus verenigde Katholieke Kerk zich noodgedwongen bevindt is niet normaal, benadrukt de oud-bisschop van Hongkong. Maar zo lang banden met niet-Chinese mogendheden door de Volksrepubliek verboden zijn, blijft er reden voor een ondergrondse Kerk. Toch moeten de gelovigen van beide gemeenschappen zich alvast met elkaar verzoenen, zegt hij.

Godsdienstvrijheid
Kardinaal Zen Ze-kiun staat bekend als voorvechter van godsdienstvrijheid in de Volksrepubliek China. Daarbij schuwt hij het conflict met Peking niet. In Hongkong, sinds 1997 een autonome bestuurseenheid van de Volksrepubliek, heerst meer godsdienstvrijheid dan in de rest van China.

Tarcisio Bertone
Vorige week stuurde de Vaticaanse staatssecretaris Tarcisio Bertone ook een brief aan de katholieke gemeenschap in China. Daarin besprak hij de ingewikkelde situatie en riep hij op tot verzoening tussen Chinese katholieken.