Zembla: 'Kerk verzweeg opstappen misbruikcommissie'
Hilversum (Van onze redactie) 21 juni 2009 - De voltallige commissie die klachten van slachtoffers van seksueel misbruik door katholieke geestelijken behandelt, is in 2007
opgestapt. Volgens de documentaire 'Ontucht in de kerk' van het tv-programma Zembla (Vara/NPS) die vanavond werd uitgezonden, was de verscherping van de kerkelijke regels voor de commissie van
de onafhankelijke instelling Hulp en Recht aanleiding om ontslag in te dienen. De verscherpte maatregelen zouden de Kerk meer in bescherming nemen dan de slachtoffers. Ook zou de
Nederlandse Rooms-Katholieke Kerk het opstappen van de commissie hebben verzwegen.
Vierhonderd meldingen
Volgens de documentaire, die ging over seksueel misbruik in pastorale relaties, hebben de verschillende kerken in Nederland sinds 1995 in totaal vierhonderd
meldingen geregistreerd van seksueel misbruik waarbij kerkelijke ambtsdragers betrokken zijn. Uit de uitzending 'Ontucht in de kerk' blijkt dat het vaak onduidelijk is wat er gebeurt met de
gemiddeld veertig meldingen per jaar. Volgens Zembla wordt vaak geprobeerd zaken intern op te lossen, wat voor te weinig transparantie zorgt. Hierdoor zouden veel zaken onder het tapijt
worden geveegd.
Wasmachine
Sommige priesters en predikanten blijken geregeld, na een poosje ‘buiten beeld’ te zijn geweest, opnieuw werkzaam in een andere gemeente of parochie.
Slachtoffers durven nauwelijks over hun ervaringen te praten. Voor de kerkelijke daders worden echter vaak de begrippen vergeving en tweede kans uit de kast gehaald. Slachtoffer Hans:
“Christenen hebben een wasautomaat en daar gooien ze al hun zonden in en het wasprogramma heet vergeving. Dan komt alles er weer wit uit.”
Weinig zicht op werkelijke omvang
Volgens het tv-programma is er weinig zicht op de werkelijke omvang van het probleem. De klachtencommissie van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
meldt 20 zaken per jaar. In de afgelopen jaren zijn er 32 klachten in behandeling genomen waarvan er 24 gegrond bleken. Zeven predikanten werden uit het ambt gezet. Binnen de Rooms-Katholieke
Kerk werden in de afgelopen tien jaar 140 zaken in behandeling waarvan er 56 gegrond bleken. Onbekend is hoeveel priesters, diakens of pastoraal werkers er naar aanleiding hiervan zijn
gesuspendeerd of uit hun ambt gezet.
Misbruik en affaires
Het tv-programma besteedde aandacht aan verschillende zaken in de Nederlands Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken in Nederland (later opgegaan in de PKN) waarbij predikanten en een
kerkelijk werker betrokken waren. Ook werd gekeken naar enkele zaken die binnen de Rooms-Katholieke Kerk hebben gespeeld, zoals de seksuele escapades en financiële malversaties van de
overleden Gulpense deken Joep Haffmans en een seksuele affaire op het grootseminarie in Rolduc uit het begin van de jaren ’90. In de documentaire wordt gezegd dat de bij deze laatste zaak
betrokken conrector al twintig jaar in Duitsland werkzaam is als pastoor. In Rijpwetering ging een priester de fout in. Na zijn gevangenisstraf mag hij geen pastorale taken meer
uitvoeren, maar hij werd niet uit zijn ambt gezet. Volgens Zembla is hij nog wel kerkelijk actief binnen een parochie in Flevoland.
Grootschalig onderzoek
De Tilburgse hoogleraar Peter Nissen pleitte in de uitzending voor een grootschalig onafhankelijk onderzoek naar seksueel misbruik binnen de Nederlandse Katholieke Kerk, naar Iers
voorbeeld.
Opgestapt
De Rooms-Katholieke kerk scherpte in 2007 de regels aan voor haar klachteninstelling, Hulp en Recht. In de aflevering van Zembla wordt duidelijk dat de voltallige,
onafhankelijke commissie die de klachten van katholieke slachtoffers behandelde daarna is opgestapt. Volgens het programma werd dit stilgehouden door de Katholieke Kerk. Voormalig voorzitter
Mr. Yvo van Kuijck in Zembla: “De commissie kreeg de indruk dat het veel belangrijker werd om ook de Kerk te beschermen tegen allerlei aansprakelijkheidsrisico’s. Daardoor stond de
positie van het slachtoffer niet meer centraal en dat was toch het uitgangspunt.”
Hulp en Recht
De commissie is onderdeel van de landelijke instelling Hulp en Recht die in 1995 werd opgericht door de Nederlandse bisschoppen en religieuze oversten. De
instelling wil hulp en recht bieden aan mensen die het slachtoffer zijn geworden van seksueel misbruik door priesters, religieuzen en kerkelijk werkers.
Reactie RK-Kerk
Het Secretariaat van de Nederlandse Rooms Katholieke Kerkprovincie (SRKK) komt morgen met een reactie.
