Wiertz wilde Haffmans niet in het openbaar 'executeren'

Maastricht (Van onze verslaggever) 4 mei 2009 - Jarenlang loog deken Joep Haffmans zijn bisschop voor. Hij had geen relaties met vrouwen, bezwoer hij. Wel gaf hij toe dat hij zich kerkgelden had toegeëigend, maar dat betrof volgens hem maar ‘een klein fondsje’. Dat hij in werkelijkheid ruim 800.000 euro uit het armenfonds had gestolen en hij er meerdere vriendinnen op na had gehouden, vertelde hij bisschop Frans Wiertz van Roermond pas in 2006.

Staat van paraatheid
De als getuige opgeroepen bisschop herhaalde vanmiddag voor de rechter-commissaris in Maastricht dat hij niet wist dat wijlen deken Haffmans zoveel geld had ontvreemd. Pas toen Haffmans in 1999 aanbood schoon schip te maken ontstond bij de bisschop ‘een staat van paraatheid’. De deken had advocaat Moszkowicz in de arm genomen om een ‘deal’ te maken met het bisdom. Maar daar voelde Wiertz niets voor. Eerst moest Haffmans maar eens inzicht geven in de omvang van het fonds waar hij voor privé-gebruik oneigenlijk uit putte. Dat weigerde de deken.

Executeren
De bisschop zag geen andere optie dan het er voor dat moment bij te laten. “Op dat door mij veronderstelde kleine bedrag wilde ik hem niet ‘executeren’. Ik wilde eerst zien of hij zelf een bedrag kon noemen en dat kon aanzuiveren.” Het idee dat er iets niet in de haak was werd bij Wiertz ‘wel versterkt’ toen ook twee priesters bij hem kwamen klagen over Haffmans’ omgang met geld en vrouwen. Maar ook dat gaf hem geen zekerheid over het bedrag en de relaties.

Getuige
Voor de rechter herhaalde Wiertz vanmiddag grotendeels wat hij eerder al in de media had verklaard over zijn rol in de zaak rond de in 2007 overleden deken. Zijn hulpbisschop Everard de Jong was hem in de morgen al voorgegaan als getuige. De verhoren waren onderdeel van een reeks vooronderzoeken die worden gehouden op verzoek van Elvira Herczeg, een ex-vriendin van Haffmans. Op basis daarvan beslist ze of ze een bodemprocedure tegen het bisdom Roermond zal aanspannen.

Vrouwen
Herczeg vindt dat het bisdom veel eerder had moeten ingrijpen toen zij en andere vrouwen zich er bij het diocees over beklaagden dat Haffmans zich geld toeeigende uit het armenfonds. Ook zou het bisdom weinig hebben gedaan met de door meerderen geuite beschuldiging dat de deken relaties onderhield met vrouwen.

Geslachtsziekte
De ex-vriendin van de deken wil ook financiële genoegdoening voor de geslachtsziekte die hij haar bezorgd zou hebben. Daardoor zou ze tijdelijk arbeidsongeschikt zijn geraakt. Ook zou ze daardoor moeite hebben gehad een nieuwe partner te vinden, omdat de soa mannen afschrikte, zei hulpbisschop De Jong.

Snel
De zaak-Haffmans had veel eerder opgehelderd kunnen worden als Herczeg gedaan had wat Wiertz haar via vicaris-generaal Schnackers bij herhaling had voorgehouden, betoogde de bisschop. “Ik verwees haar naar de kerkelijke instantie Hulp en Recht voor wat betreft de relatie en de soa, en naar de politie voor wat betreft de fraude. Als men dat doet gaat het snel. Als men er drie jaar voor nodig heeft duurt het tot 2006”, zei de bisschop, verwijzend naar de aangifte bij de politie die Herczeg uiteindelijk in 2006 deed.

Niet onder het bed
Wiertz herhaalde dat het bisdom nu eenmaal geen bijzonder opsporingsapparaat tot zijn beschikking heeft. “Ik ben niet onder het bed gaan liggen en ik heb geen accountantservaring om dit uit te kunnen zoeken.” Als Herczeg eerder aangifte had gedaan, had de politie eerder een onderzoek in kunnen stellen, vindt de bisschop.

Openbare executie
Waarom deed het bisdom eigenlijk zelf geen aangifte, wilde de raadsman van Herczeg nog weten. “Omdat dat gelijk stond aan een openbare executie door het bisdom en de samenleving”, vond Wiertz. “Als bisdom aangifte doen tegen een priester is een te zwaarwegend middel.” Daar wilde de bisschop pas toe overgaan als hij zeker wist dat de aantijgingen juist waren.

Suïcidaal
Wiertz had nog meer redenen om terughoudend te zijn. Twee met Haffmans bevriende dekens vonden dat het bisdom hem niet te hard moest aanpakken omdat de deken suïcidaal zou zijn. Wiertz: “Reden temeer om niet zonder waarheidsvinding iemand zo zwaar te belasten.”

Drastisch ingrijpen
Verder was ook de bijzondere band tussen bisschop en priester van invloed, zei Wiertz. “Dat is een relatie van bijna familiale aard. Dat betekent niet dat je alles maar goed moet vinden en niet soms drastisch moet ingrijpen.” Maar wel is er een grote vertrouwensbasis die niet zomaar kan worden geschonden door aantijgingen van buitenaf.